03/12/2023

Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans a’n seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.
Konsel Kernow re gomendyas bargen digresennans nowydh dhyworth an governans, hag a wra ri dhodho moy kontrol dres rannow kepar ha nerth glas hag adhyskans tevesigyon.An bargen nivel dew o deklerys gans an Chansler y’n derivas kynnyav, ha komendys yn unver gans kabinet an konsel.Y sew ervirans an konsel ma na bursew ev bargen nivel tri, hag a rekwirsa mer etholys didro rag Kernow.Hembrenkyas an Konsel, Linda Taylor hy hanow, a leveris bos an bargen ‘kamm meur’ mes bos rann a ‘viaj ow pesya.’An bargen a styr y fydh dhe’n konsel kontrol leun a’n bojet adhyskans tevesigyon wosa diw vil pymp warn ugens [2025]. Ynwedh, an konsel a wra selya kessedhek dhe uskishe displegyans ha settyans a nerth gwyns ow neuvella y’n mor.Ha keffrys, an konsel a allsa attendya kuntellesow a’n Konsel Bretennek-Iwerdhonek, avel avisyer war vateryow kelmys dhe Gernewek. An bargen a gomprehend hanter milyon a beunsow dhe skoodhya diblansneth ha yeth Kernow.Ms Taylor a leveris y hwra an konsel pesya hwilas moy anserghogeth a Westminster.

Kampva dreth, hag a vedha devnydhys gans tus leel dres ogas ha kansvledhen, a enep degeans awos bernyow peryl livans.Yma dhe Gampva Dreth Sandway yn Porthruw, ugens tylda hag a hevel krowyow treth.Kowethas devnydhyoryon a’n gampva brivedh re ombrofyas dhe Gonsel Kernow rag kummyas pesya an praktis dres pymp bledhen moy, mes sodhek towlennans re gomendyas y nagha, awos peryl livans.Devnydhoryon a’n gampva a leveris dhe’n kessedhek bos an perylyow munys hag ymons i ow kul puptra possybyl dhe lehe bernyow salowder vyth.An hengov a dhallathas yn mil naw kans hwetek warn ugens [1936] pan dhrehevis pyskadoryon dhyworth Aberplymm tyldaow may kortens ynna, hag i owth oberi yn mor.Konselor Dawn Williams, dhyworth Konsel an Pluw Magor gans Rama a leveris bos an tyldaow rann an wonisogeth hag istori a’n ranndir.An kessedhek towlennans a leveris y fynn kavos kedhlow moy dhyworth Maynorieth an Kerghynnedh kyns ervira.

Ober re dhallathas ewna to Melin Talgos ogas dhe Resrudh, an diwettha gweythva heyl sten yn Europa.Hembrenkysi an tyller, Cornwall Gold aga hanow, a leveris bos an to hag a worher an chi fram a’n velin, leun a dollow hag ow tiskar yn leow.Ober ewna a gomprehend y dhilea hag y aslea gans to dur nowydh, hag ow kwitha kemmys nasyow hag yw possybyl.An ragdres nowedhheans a veu dewys gans vysytyoryon dhe’n dennva yn votyans.Melin Talgos a veu drehevys yn mil eth kans pymp ha tri ugens [1865]. An velin a wra devnydh nerth dowr dhe vrewi moon sten may kemerrer alkan sten dhyworto.
[4/4]Ha wortiwedh - moy es pymp kans gwedhen re beu plensys an seythen ma gans bodhogyon dres Kernow rag Seythen Gwedhen Genedhlek.An ragdres, dallethys gans an Konsel Gwydh yn dew vil ha nownsek, yw an brassa solempnyans gwydh bledhynnyek Pow Sows.Y feder drehevel warneth a’n effeyth plansa gwedhennow orth an planet. Pub gwedhen blensys yw komprehendys yn towlen Koswik rag Kernow.Konselor Martyn Alvey, neb a syns an portfolio rag kerghynnedh ha chanj hin yn Konsel Kernow, a leveris nag esa prys gwell dhe dhos ha bos omvyskys yn plansa gwedhennow y’n kemeneth po lowarth.Yn medh ev – “Gwedhennow ha keow yw annedhow naturek marthys, ha toulys nerthek erbynn effeythyow chanj hin” hag “y hyllons i dos ha bos nasyow kerys yn feur y’gan kentrevethow.”Moy es hwegh kans mil a wydhennow re beu plensys avel rann a’n dowlen Koswik rag Kernow – hag yw unn wydhen rag pub anedhyas.Yn mysk an tylleryow, yma Parkow Pryskelow yn Aberfala dhe verkya Dydh Lu Ervys, Park Gwari Myghtern Jori an Pympes yn Peder Bownder, hag tirlanow kyns yn Essa.*Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys genev vy Duncan McIntosh, an pennskrifer o Steve Harris.
Mars esowgh hwi ow koslowes orth an dowlen diwettha seythen, hwi martesen a waytyas An Nowodhow dhe vovya dhe brys nowydh myttinweyth dy’Gwener. An chanj ma re beu delatyes seythen, ytho hemma a vydh yn tevri an diwettha towlen Dy’Sul An Nowodhow.Ow talleth dy’Gwener a dheu, hwi a yll koslowes orth an dowlen dhe gwarter dhe seyth eur yn myttin, avel rann an dowlen vyttin, gans James Churchfield.Bys ena, dohajydh da ha re bo seythen splann genowgh.