01/10/2023

Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans a’n seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.

*

Kowethyans hag usi ow kynnik dhe dhrehevel hag oberi kowbalow nowydh dhe Enesek Syllan, a lavas y hwrussa lehe prisyow viaj a gwartron.

Harland and Wolf a vynn oberi an servis dre dhevnydh a eth ha dew ugens milyon a beunsow arghasans ughelheans, an pyth nag yw hwath gorrys.

An hyns yw y’n eur ma servys gans Bagas Gorhel Tan Enesow Syllan, mes yma edhom a arlehe aga lestri trethysi ha karg a-lemmyn.

Chif Harland and Wolf, John Wood y hanow, re beu yn Syllan, ow kewsel dhe bobel an Enesek a-dro dhe’n towlow.

Mester Wood a leveris i dhe ragweles a leheans a-dro dhe ugens kansran po pymp warn ugens.

An towlow a omvysk drehevel unn lester rag trethysi ha karg dres an vledhen oll, ha nessa skath rag treusyans uskis dres misyow bysi an hav.

Y hwaytir y fydh oberi yn dew vil pymp warn ugens [2025]

Mester Wood a leveris: “yn le drehevel dew lester nowydh, ni a breder bos edhom a onan yn unnik – hag a via eghen ‘ropax’.

Ev a leveris y krysons y fydh an kowbal uskis omskoodhys ha na vydh kemyskys yn ombrofyans vyth rag arhasans ughelheans.

Konsel Syllan a leveris y “pes oberi gans an governans dhe surhe arhasans ughelheans, hag yw kevrynnys dhe wellhe mellow mor Syllan, dhe vos hwath kavadow ha skoodhya prisyow afordyadow rag trethysi ha karg.”

Mester Wood a leveris ev dhe vos ‘sowdhenys’ gans gorthyp pobel an Enesek dh’aga thowlow.

Ev a goslowis messach kler y kodh dhe’n servis bos afordyadow, oberi dres an vledhen oll, ha bos reyth.

An kowbal trethysi a-lemmyn, Scillonian III hy hanow, a veu drehevys rag Bagas Gorhel Tan Enesow Syllan gans Harland and Wolf yn mil naw kans seytek ha tri ugens [1977].

Ny wra an kowethas gorhel tan ombrofya rag arghasans governans, mes y kevis tredhek warn ugens poynt hwegh a vilyon a beunsow chevisys dhe be rag an tri lester nowydh.

An tri a vydh kowbal trethysi, lester karg, ha skath hag a dheg karg yntra An Nor ha’n enesow erel.

Y’n mis Gwynngala, an kowethas a dheklaryas an kowethyans neb a vydh ow trehevel an lestri dhe vos Pirou.

An lestri a vydh drehevys yn Vietnam, pareusys yn Breten Vyghan, hag owth oberi erbynn dew vil hwegh warn ugens [2026], dell leveris an kowethyans.

Pennweythresek Bagas Gorhel Tan Enesow Syllan, Stuart Reid y hanow, a leveris bos gwaytys niverow trethysi moghhes – an lester nowydh a yll degi hwegh kans trethyas, dalghuster karg kressys, hag yn arbennik, fastellow rag viaj gwellhes yntra Pennsans ha Syllan.

Ev a leveris an pris leel rag an kowbal dhe besya, hag “y fydh moghheans byghan yn prisow vyaj, mes bos kappa war an pris na orth pymp kansran gans hwethans dres an diw vledhen a dheu.”

Ev a geworras bos hwethans wosa henna ha nag o gwir an kynhwedhlow a-dro dhe brisyow triflekhes.

*

Yma fylm berr, tennys yn tien yn Kernewek ow talleth tro golyow fylm Ruvaneth Unys.

‘Trengellick Rising’ - gwrys yn gwynn ha du gans skrifer ha kevarwodhyer Guy Potter y hanow, a veu fondys der argevrohow dhyworth an bobel.

Ev a leveris y fynnas ev bos rann a vovyans dhe dhasserghi yeth minoryta Keltek.

Selys yn Kernow y’n kansvledhen etegves, an fylm a sew hwedhel Privat Gerren Pasco, neb yw danvennys dhe selva bell wosa bos breusys a dhrogober heb trial.

Kesordener askorrans, Rachel Clear Burton hy hanow, o yntanys gweles an argemmyn rag an fylm.

Y leveris hi, “my re’n gwelas dhyworth an welva moy hewul, ow komprehendya draylya daffar dres Goon Bren.

“Ytho y weles war skrin bras o prevyans pur arbennik,” yn medh hi.

Gwarioryon ha mayni oll yw selys yn Kernow. Askororyon a leveris an fylm dhe dhevnydhya kemmys roas gwruthyl fylm, hag o kavadow.

Premiere Trengellick a vydh gwelys yn Gool Fylm Encounters yn Brystow, kyns bos displegys dhe cinemas anserghek dres an Soth West.

*

Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys genev vy Duncan McIntosh, an pennskrifer o Wella Morris. Kensa Broadhurst a vydh genowgh nessa seythen, mes bys ena, dhyworthiv vy, seythen splann genowgh.