30/07/2023

Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans a’n seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.

1/4

Kerens gweythor gweres, neb a veu ledhys yn Ukrayn est, a wra vysytya an pow, er kov a’ga mab.

Chris Parry, eth bloodh warn ugens hag yn terowel dhyworth Kernow mes trigys yn Cheltenham, a verwis ryb tenewen kesvodhek Andrew Bagshaw yn mis Genver.

Y leverir yth attamya an dhew sawya benyn pan veu aga harr skwattys gans tanbellennik yn Soledar.

Kerens Chris, Rob ha Christine Parry aga henwyn, a leveris an chons dhe vysytya an pow dhe vos “yaghus”.

Mester Parry, dhyworth Truru, a dhallathas lewya dhe Ukrayn dy’Sul eus passys, gans konvoy gweres restrys gans artydh a Garlow, Russell Haines y hanow.

An re erel a’n teylu Parry a wra vysytya diwettha yn mis Est gans viaj junys ow provia gweres gans Fynn Watt, neb yw bodhek ombrevys dhyworth Pow Rysoghen.

Mestres Parry a leveris y fynnons i “ombrevi an pyth a ombrovas Chris”, dre gerdhes yn y bassys yn Ukrayn - kyn na wrons vysytya an tyller may ferwis Chris y’n prys ma awos danjer a bes.

Mestres Parry a leveris y’n jeva Chris passyon meur a-dro dhe Ukrayn, hag y tallathas ev provia gweres degerensedhek ena y’n kynsa seythennyow a’n gas.

Yn medh hi, “pan kewsyn ni dhodho, determys o va dha’ga gweres ow fetha an anjustis hag esons i ow perthi.”

“Ni agan honan a omglew an keth passyon a-dro dhodho lemmyn,” hi a geworras.

2/4

Profyans rag ogas ha 200 annedh dhe vos drehevys yn kerghyn Resrudh, re beu komendys yn unver gans konseloryon.

An ragdres hag yw hembrenkys gans Konsel Kernow yw gwaytys gweles pymp chi ha naw ugens [185] drehevys war dir yn Talgos, ryb tenewen niver drehevyansow kenwerthel.

Y teu an komendyans yn despit war brederow y halsa kawsya livans y’n arenebedh.

An anedhow a vydh drehevys gans displegyer, ‘Treveth’ y hanow, war dhiw rann a dir perghennys gans an konsel ogas ha’n A30.

Metyans kessedhek towlennans is-arenebedh west a veu kedhlys bos an displegyans ‘troboyntel’ rag esya an barras treveth y’n ranndir, herwydh Gonis Derivas Gwerinieth Leel.

Konseler Loveday Jenkin a sevis prederow a-dro dhe vewdhiversedh ha koll a rugek war an tyller mars yw an displegyans drehevys, ha mynnes kavos surneth y fydh ekologydhyon omvyskys yn omgussulyansow a’n elven gerghynedhel ha tirwedhel a’n ragdres.

An metyans a glewis ynwedh bos bernyow gans anedhysi Tyller Talgos a-dro dhe livans.

Kussulyer towlennans Ian Roach y hanow a leveris y fydh oberennow gwrys gans drehevyans a dhrehevyansow kenwerthel, ha keworra na gawsa an dowlen garthkluthyans livyow war-woles a’n fros, hag o preder Konsel Pluw Porthtreth.

3/4

Tyller istorek yn Kernow, aswonnys avel tyller genesigeth diwysyans pri gwynn, re beu profys dhe wertha.

Bre Gonan, ogas ha Hellys, yw men kov kovskrifys, gans gwelyow ledan a’n mor ha powdir.

Yth yssyns meyn kov bys dhe’n Oos Horn aga oos, hag yw an kynsa tyller may feu balweyth pri gwynn, gans feryl a Aberplymm, William Cookworth y hanow, yn mil seyth kans eth ha tri ugens. [1768]

An tyller, deg erow ha tri ugens y vraster, yw profys dhe wertha gans maynoryon stat Lillicrap Chillot aga hanow, orth pris a gans ha hanterkans mil a beunsow.

An maynor stat a leveris bos komprehendys y’n tyller krugow ynkleudhyans Oos Brons, ker Oos Horn, Kastel Pencaire y hanow, kevreyth pras kresosel gwithys yn ta, mengleudh may krysir pregoth John Wesley, ha men kov bresel.

Rann a’n vre yw henwys Tyller a Les Skiensek Arbennik ha’n brassa rann a’n tyller yw tir hedhas hag yw treusys gans trolerghow poblek.

Awos y vos men kov kovskrifys, yma edhom a gavos kummyas dhyworth Pow Sows Istorek dhe wul ober.

Lillicrap Chillot a leveris an tyller, perghennys y’n eur ma gans person leel, dhe vos ‘rann varthus a Gernow, awos y istori ha tekter naturek.

Y leveris y tynnergh bern privedh, alusen, ha poblek a’n tyller.

4/4

Ha wortiwedh hedhyw, alusen evredhegieth re lonchyas ragdres nowydh hag a veder solempnya ha dyski sleyneth hengovek, y’ga mysk gul pastiow ha felt.

Ober re dhallathas orth Ragdres Gwriansow Ertach ha Sleyneth Adhyskans Bosskawen yn Truru, oberys gans United Response.

Fondys yw dre ront a gans mil a beunsow dhyworth Arghas Ertach Gwari Dall Kenedhlek, hag a ober ryb tenewen steusow erel.

*

Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys genev vy Duncan McIntosh, an pennskrifer o Wella Morris. Wella a vydh genowgh nessa seythen, bys ena dhyworthiv vy, dohajydh da ha kemerowgh with.