06/11/2022

An Nowodhow, an 6ves a vis Du 2022
Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans an seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.Dadhlys vydh profyansow rag ynkressyans a dhew poynt naw naw kansran a reknow toll gonsel yn Kernow yn kuntelles kabinet an 10ves a vis Du. Mars yns komendys gans an kabinet, danvenys vydh an towlow rag kussulyans poblek ha daswel, kyns mos dhe’n konsel leun. Konsel Kernow a leveris gorholeth ynkressyes rag gonisyow ha “gwaskow hwythansek” dhe asa aswa towlargh a dhew ha tri-ugens a vilvilyow a beunsow y’n vledhen arghansek a dheu. Yn-medh Konseler David Harris, isledyer Konsel Kernow, “An bojet ma a fogel orth surhe ni dhe spena an arghans a-barth an re na yw posekka dhe vrassa rann agan trigoryon, an gonisyow essensek ha laghel, y’ga mysk gwith, anedhyans ha kuntel atal, yn dann dhasweles yn arvreusek an gonisyow mayth yw dewis dhyn provia, a-der edhom.”Kemerys re beu dowr dhyworth Porth Trefownans ogas dhe Vreanek dhe vos dielvennys wosa gwydhyow dhe dhiskwedhes rann an mor dhe dhos gell, ha bos fleryow karthyon derivys. Samplow re beu kemerys gans Dowr Soth West, hag a lever bos fenn tewedh “dallethys yn kott wosa kowas poos.” Desinyes yw fennow tewedh dhe livra re a dhowr tewedh yn avonyow ha moryow pan hwer kowas hir y dermyn, may lettyo karthyon rag kildenna ha liva anedhow. Yn-medh gwithyas treth leel, Joel Henthorn y hanow, “Loos o an dowr, hag yth esa owth ewyni, ha flerya a garthyon.” Yn-medh Dowr Soth West, “Hemm o skollyans a dermyn berr, nag yw gwirhaval dhe gawsya myns a dhisliwyans gwelys y’n gwydhyow. Y’n tor’ ma, dell grysyn, yth esa elvennow erel a gevros dhe’n disliwyans, y’ga mysk leys y’n dowr removyes gans an glaw poos, ow resek y’n rannvor dhyworth gover yn ogas, ha fenn dhyworth tir amethel.”Evredhes yn Kernow a leveris hi dhe besya y’n keth dillas dres lies dydh drefen nag eus gwithysi gavadow lowr dh’y gwitha. Kovskrifys dall yw Sharon Johnson, unnek bloodh ha dew-ugens hy oos, dhyworth Truru, hag yma dhedhi arthritys mellow keyn, glin a dhiskevels, ha katheter. Hi a wortas yn klavji dew vis erbynn fardel gwith, hag a veu selyes dhe vos eth our warn ugens pub seythen. Ny yll hy frovier gwith visitya saw diwweyth orth an seythen, rag peswar our pub prys. Yn-medh hi dy’Meurth, “My re beu y’n dillas ma a-dhia dhy’Mergher. Ny allav vy aga chanjya. My re omleskis ow pareusi ow bosow, hag omskaldya. Hwarthus yw yn tevri. Ny dylir an withysi lowr – henn yw an acheson nag eus mayni lowr.” Konsel Kernow a dhiskleryas hwarvedhyans troboyntel a-barth gonisyow socyal mis Genver, hag a dhiwedhas mis Me. Yn-medh an konsel, “War on ni bos gorholeth ughel a with yn Kernow, hag awos chalenjys a listya moy a vayni, kales yw rag an brovioryon provia.” Dell geworras, yn kasys a’n par na, ev “a ober gans an dus unnik dhe hwithra dewisyow dyffrans dhe gavos fardel gwith a gollenow aga edhommow skaffa gallen.”Bagas kreft yn treveglos re grochetyas milyow a vylles yn trubyt dhe’n soudoryon ha mergh godhys a Gynsa Bresel an Bys. An Greftoryon Goon Garnan a dhallathas aga ober y’n displetyans nans yw pymp mis, hag yma nas kres dhodho margh a fram dur. Y hyllir gweles an margh y’n pennfordh dres an dreveglos ogas dhe Druru. Fastyes re beu ynwedh mylles orth keow, drehevyansow ha fosow y’n dreveglos.Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys ha presentys genev vy, Wella Morris. Steve Harris o an pennskrifer. Bys dy’Sul nessa, dydh da dhywgh hwi oll.