09/10/2022

AN NOWODHOW
Sunday 9 October 2022

Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans a’n seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.

*

An niver a deyluyow yn Kernow yn anedhyans anbarghus re gressyas a beswar kans ha hanterkans a-dhia dhallethvos an pandemyk.

Konselor Phil Mason a gedhlas metyans bos an konsel ow kwynnel dhe vovya tus dhe drevow fast.

Mester Mason, kevarwodher stratejek rag tevyans ha displegyans sostenadow, a leveris y vos poos bojetek rag an konsel oll.

Ev a leveris bos an niver a vagasow teylu yn anedhyans anbarghus dhe vos hwath “ughel yn treus”, hag yth o a-dro dhe seyth kans.

Mester Mason a leveris kynth ylli an konsel prena nebes chiow hag a allsa bos gobrenys, ha provia anedhyans modularek may hallo tus movya ynno, nyns o lowr dhe handla an demond.

Rakhenna, yma teyluyow hwath yn ‘anedhyans anwiw’ yn medh ev.

Ev a leveris: “Ny vynn den vyth gweles teyluyow yn BhaB, po Travelodge po Premier Inn. Gwell via genev kavos tre wir may hyllir triga ynno hag orth nivel a yll an konsel y dhaskavos dre lesow anedhyans.

Mester Mason a geworras ynwedh bos hemma pur gostek rag an konsel, drefen nag yw an kostys gorherys gans lesow anedhyans. Ev a leveris y vos onan a’n brassa achesonys prag yth yw asran anedhyans mes a vojet.

*

Astel ober a dri dydh re beu deklaryes dhe Bennskol Aberfala awos restrennow anedhyans nowydh.

Unyans Pennskol ha Kollji a leveris y vos anlowen a-dro dhe ervirans Pennskol Aberfala dhe arveth akademogyon nowydh der iskowethyans.

Y feu deklaryes dy’Meurth y fydh an gwrians diwysyansek a seytegves dhe nownsegves a vis Hedra.

An unyans a leveris deg kansran ha peswar ugens a eseli neb a votyas dhe leverel ‘ye’ dhe astel ober “dhe dhifres kesstudhyow gwaynys yn kales rag meni akademek oll y’n bennskol ha herdhya war-dhelergh erbynn lu ober dew y nivel.

Y lavasas arveth meni dre Falmouth Staffing Limited dhe vos godros dhe restrennow bargynnya kenedhlek yntra unyansow ha Kowethas Arvethoryon Pennskolyow ha Koljiow, ha “dalleth omsettyans war unverheansow kenedhlek gwaynys yn-kales.”

Y leveris an “omvrewyans” seulabrys dhe nasya meni akademek nowydh arvethys a-dhia mis Gwynngala 2021, “orth aga herdhya a-ji dhe bensyon privedh isella yn feur”.

Tom Scott, neb yw keskaderyer an unyans skorr Aberfala, a leveris: “mar ter menystrans war arveth meni yn-dann gesstudyow isella es an re na hag yw profys yn pennskolyow erel, ha heb lesow hag a brof gonis ow turya yn tylleryow erel, y hwra hemma gweskel gallos an bennskol dhe arveth ha gwitha an konnykka arethoryon ha hwithroryon.”

An bennskol a leveris hy bos “diswaytys yn town” der an gwrians, ha gwaytya bos “godorrow dyghtyadow”.

Y leveris hi dhe vos hwath yn keskomunyans gans Unyans Pennskol ha Kollji hag oberi dhe gavos digolm.

Y leveris bos edhom dhedhi difres termyn arghansek Aberfala a dheu, prevyans studhyoryon ha diogeledh arghansek rag agan arvedhegyon oll yn mysk “kesstudhyow erbysiek chalenjus”, ha restrennow pensyon rag meni nowydh dhe vos “kesstrivus dres eghen”.

*

Ha wortiwedh hedhyw, Gwithti Kernow Riel a wra degemeres a-dro dhe gans mil peuns yn skoodhyans arghansek a Gonsel Kernow

An gwithti Truru a leveris a-varra yth enebi degeans pan o heb sewen y gynnik dhe dowlen gevarghow awenek ha gonisogethel.

An konsel a leveris y hwra an kevarghow gweres an gwithti ow hwilas gorthebow termyn hir dhe besya bos ygor.

Bryony Robins, kevarwodher artek an gwithti, a leveris y hwra an arghans y skoodhya yn arghansek dres diw vledhen.

Y leveris hi “Ni yw synsys yn feur rag skoodhyans Kesva Kevarghow Gonisogethel Kernow neb a dheuth war-barth dres an hav, ha gans agan eseli ha tus Kernow, a’gan skoodhyas ha drehevel towlen hag a diogeli termyn a dheu ha gwitha an darasow ygor.

Mestres Robins a leveris an gwithti dhe ombrovya rag grontys erel dhe skoodhya y servisyow rag termyn a dheu sostenadow.

Konselor Carol Mould, neb a syns portfolio rag kentrevethow a leveris bos mall dhe’n konsel surhe kowlwul y “botencyal leun”

Yn medh hi, “yma mall dhe gesparesow yn Kesva Kevarghow Gonisogethel Kernow dhe surhe may hyll an bobel pesya enjoya an kuntellow yn Gwithti Kernow Riel, hag a gedhel rannow alhwedhek a’n hwedhel Kernow.

Tre yw an gwithti dhe govskrifva a vri a istori ha daffar balweyth leel, keffrys ha’n Govskrifva ha Lyverva Courtney.

*

Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys genev vy Duncan McIntosh, an pennskrifer o Steve Harris. Bys dy’Sul nessa, dohajydh da dhywgh hwi oll.