29/08/2021

An Nowodhow - Sunday 29 August 2021

Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans a’n seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.

*

Spik bras y’n niver a gasys Kovid yn Kernow re ledyas dhe alowyow rag godrigoryon nag yw hwath ragerghys dhe woheles an arenebedh.

Malcolm Bell, chif Visit Cornwall, a bysis tus na dhons dhe Gernow, marnas i re ragerghis yn-rag, hag a wovynnas y kemerons i prov fros tenwennel, kyns, dres, ha wosa aga godrik.

Kasys kovid dres an Soth West re hwithfias a-gynsow. An niverow diwettha a dhiskwedh bos dhe Gernow eth kans peswar kas pub kans mil person, dewblek an niver y’n seythen kyns.

Dy’Meurth an seythen ma, an Ruvaneth Unys a govskrifas peswardhek hag eth ugens mernans nowydh kelmys dhe Govid - an ughella niver a-dhia vis Meurth.

Dy’Lun, Konsel Kernow a leveris bos peder mil seyth kans kas martesen kelmys dhe wool Boardmasters synsys yn Tewynblustri. A-dro dhe eth kans a’n kasys posedhek ma yw tus a drig yn Kernow.

Erghys rag entrans dhe Boardmasters o devnydh a gummyas Kovid NHS, devnydhys yn hwarvosow bras erel.

Byttegyns, yma dhe deyr rann a Dewynblustri an ughella tri kevradh klevesans kovid yn Pow Sows dres an seyth dydh bys dhe’n 18ves a vis Est.

Mer an dre, Lewis Gardner a leveris re bons i owth oberi yn kales dres oll a’n hav rag may hwith kevradhow kovid isel, mes yn spit a’ga assays, hwath yma kevradhow ow kressya.

Jack Stacey, ugens bloodh, dhyworth Staffordshire ha heb bryghlin hwath, a gedhlas an BBC bos edrek dhodho a vos dhe’n gool, awos bos lemmyn kovid dhodho ha dh’y deylu oll. Ev a leveris y vos ‘diegrys kemmys klav a’n gwrug an virus, orth y asa naw dydh yn gweli.

Erel, kepar ha Rosie Breakwell, dew warn ugens a Garvadhin, o pur lowen dhe gevewi dhe wool arta. Hi a gavas Kovid ynwedh wosa degemeres hy hynsa dosen bryghlin, mes hi a yaghheas ‘fest uskis.’

Virologydh Dr David Strain dhyworth Pennskol Karesk a leveris bos golyow ilow “neppyth hag yw posek rag yeghes brysel a henedh yowynka usi fowt dhodho a veur y’n pandemyk.

Dr Strain a leveris bos dhe’n re na etek bloodh dhe bymp warn ugens bloodh “argol pur isel a vos yn klavji gans koronavirus, mes ‘prov gwir’ effeyth an gool Boardmasters a vydh an niver a gasys kovid hir hag a wra sordya.

*

Y tylir dyghtya gans gwith pyffyer, ha re beu ow nesya neuvyoryon yn Kernow, herwydh konygyon.

An enyval unnik a veu gwelys ow neuvya gans moy es deg flogh ha tevesik yn Porth Heyl dy’Sul eus passys.

BDMLR, po Bewnans Morek Sawyans Sedhoryon Bredennek, a leveris y erviras “dynya” an pyffyer tron bottel mes yn mor pan “wetthas an desedhans”.

Skath Sawya Klub Mordardh Heyl a sewenas dynya an enyval heb danjer mes yn mor, wosa gweres tus mes a’n dowr.

Dan Jarvis dhyworth BDMLR a leveris “rag acheson ankoth, an pyffyers koynt ma a dheu ha bos diberthys a’ga fod ha hwilas keswrians denel yn le pyffyers erel”.

Mester Jarvis a leveris: “Yth esa pyffyer surredi ow kenertha hag urdhya oll an keswrians.

“Mes yth esa va ow tos ha bos tamm trosus ha ni ow mires orto, ni a ylli gweles y fara owth eskeulya ha dos ha bos moy andharganadow.

“Ytho ni a wra prederi, yn arbennek awos bos fleghes yowynyk ena, y fia nebonan shyndys yn sevur.”

Y hyllys gweles an eneval ow torna y lost, hag na via bonk hwar; y fia hwatt meur – kepar ha bos hwaffys gans boksuser”.

An eneval gwelys yn Porth Heyl re dheuth ha bos aswonnys avel Nick awos “bolghik byghan diblansek a-wartha dh’y askell dorsal”, yn-medh Mester Jarvis.

Konygyon eth ha bos war a Nick kynsa yn mis Metheven diw vil hag ugens, pan veu ev gwelys yn Enesek Syllan, hag arta ena yn mis Gortheren hevlena.

Ev re beu gwelys a-dhia ena y’n Treth Heyl, mes a Bennsans, hag ow sewya skathow yn-nes ogas dhe Borthia.

Pyffyers tron bottel a yll tevi bys dhe beswar meter aga hirder.

Liz Sandeman, kesfondyores aluseneth Kevren Morek, a leveris: “Pyffyers yw bronnviles morek nerthek, ha re beu godhvedhys dhe shyndya tus yn sevur, kyn fo treweythyow heb mynnas, hag i ow torna aga lost po kornya tus hogen gans aga thron.”

*

Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys gans Julia Wass, ha genev vy, Duncan McIntosh. Bys dy’Sul nessa, dohajydh da dhywgh hwi oll.