Episode 1

An tritheamh là den Ìuchar , 1915

Uilleam a ghràidh,

Ceud taing airson an crom-lus a chur thu thugainn bho 'no man’s land'. Tha i gu math prìseil dhuinn agus tha i ga do thoirt gu ar smuaintean.

Bha e math litir fhaighinn bhuat an là eile. Bidh sinn a’ gabhail dragh nuair nach eil sinn a’ cluinntinn càil. Tha uiread de dhaoine sa choimhearsnachd a’ faighinn droch naidheachd na làithean seo agus chan eil e furasta do dhuine sam bith. Tha e duilich dhuinn a bhith air ar sgaradh bhuat ach tha iomadach teaghlach anns an aon suidheachadh rinn, agus feumaidh sinn gabhail ris agus ar earbsa a chur ann an Dia gun till thu air ais slàn sàbhailte thugainn. Tha do phiuthar bheag a’ fàs mòr a h-uile là. ‘S e a co-là breith a bh’ ann an-dè, mar a bhios fios agad agus chuir i seachad an là mòr shiòs còmhla ri a seanmhair air a bheil i fhèin agus tu fhèin cho dèidheil. Tha an dithis aca ann an sunnd math agus a’ gabhail do naidheachd.

Mark: Bha mi seachnadh a bhith ag èisteachd ris an tidsear, bhiodh mo shròn ann an leabhar agus mo chorragan na mo chluasan eil fhios agad, air cùl a’chlas! Agus feumaidh mi a ràdh, feumaidh gu robh an tidsear agam, Mrs Ward an t-ainm a bh’oirre, tha cuimhne agam oirre, feumaidh gu robh I fìor, fìor thuigseach oir ‘s e a dhèanadh I ach bheireadh I a-mach air beulaibh a’ chlas mi, dh’fheumainn suidhe air stòl ri taobh, agus leig I leam cumail orm a’ leughadh an leabhar ach dh’fheumainn suidhe air a beulaibh... so mar sin bha I air an dàrna làimh...tha...gam pheanasachadh air dòigh air choreigin agus a’ sealltainn gu feumadh tu dèanamh mar a chanadh an tidsear riut, ach aig a’cheart àm, bha I a’ sealltainn dhan chlas gu robh e math a bhith a’ leughadh...

Iain: Uh huh.

Mark: ...agus tha mi smaoineachadh gu robh I fìor, fìor thuigseach ann a bhith a’ dèanamh sin, mo bheannachd oirre.

ainmear – noun
gnìomhair – verb
fireanta – masculine
iolra – plural
sèimheachadh – lenition (‘softening’)
seilbheach – possessive

Puing 1

mo - my ar - our
do - your ur - your (plural) (no cuideachd: bhur)
a - his/her an - their

mo mhàthair - ar màthair
do mhàthair - ur màthair
a mhàthair / a màthair - am* màthair

(* an → am le b, f, m, p)

Puing 2

Dòigh eile air my: an (X) agam (‘the X at me’)
an taigh agam, an càr agad, an còta aige, an obair aice

Cuin a chleachdas sinn mo X, agus cuin a chleachdas sinn an X agam?

Tha an X agam glè chumanta, agus faodaidh sibh seo a ràdh mar as trice. Ach bu chòir dhut mo a chleachdadh airson:

(1) càirdeas glè phearsanta
m.e. mo mhàthair, mo phiuthar, mo mhac, mo sheanair

(2) do bhodhaig, do phearsantachd
m.e. mo chas, mo shùilean, m’ inntinn, mo spiorad

Am fasan a bh’ aig Niall, bha e riamh ris