 | | | | | | | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
شصت سال گذشت: هند و پاکستان؛ موفقیتها و شکستها | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
هند و پاکستان در نیمه ماه اوت امسال شصتمین سالگرد استقلال خود را جشن می گیرند. تقسيم شبه قاره به دو کشور هند و پاکستان به تشدید نا آرامیها و حرکت جمعی هندوها، سیکها و مسلمانان به مناطق مختلف دو کشور جدید منجر شد که با درگیری و خشونت همراه بود. ظهور دو کشور هند و پاکستان در نیمه اوت سال 1947 باعث شورشها و تنشهای قومی و مذهبی، به خصوص بين مسلمانان و هندوها شد که از آن زمان تاکنون ادامه دارد. از آن تاریخ تاکنون که شصت سال می گذرد، دو کشور موفقیتها و ناکامیهایی داشته اند. شاید یکی از راههای بررسی این شکستها و موفقیتها نگاهی باشد به انتظاراتی که جهان به هنگام تقسیم شبه قاره از این دو کشور جدید داشت. وینستون چرچیل، نخست وزیر سابق بریتانیا، به هنگام تقسیم شبه قاره هند گفت که بریتانیا شبه قاره را به افرادی واگذار می کند که تا چند سالی دیگر از آنها نامی بجا نمی ماند. نگاه دیگر رهبران کشورهای غربی در آنزمان به این واقعه مشابه دیدگاه نخست وزیر سابق بریتانیا بود. شاید تنها تعداد معدودی از رهبران جهان امید داشتند که دموکراسی در هند و پاکستان پا بگیرد. می توان گفت که دیدگاه رهبران آنزمان بطور کلی این بود که رشد سریع جمعیت مانع ارتقاء سطح زندگی مردم و کمک به فقرا که بخش بزرگی از جامعه شبه قاره را تشکیل می دادند، خواهد شد.
اما ببینیم در واقعیت چه پیش آمد؟ ابتدا هند را در نظر بگیریم. از نقطه نظر اقتصادی وضعیت هند آنطور که تصور می شد، بد نبوده است. جمعیت هند از آن زمان تاکنون در حدود سه و نیم برابر شده است اما درآمد سرانه ملی رشد داشته و "دو برابر" شده است. البته باید اذعان کرد که این رشد اقتصادی حتی با کشورهای خاور دور مانند کره جنوبی و تایوان قابل قیاس نیست. در طول همین زمان درآمد سرانه این کشورها تقریبا 25 درصد، افزایش داشته است. شاید البته دلیل این امر آن باشد که اقتصاد هند تا تقریبا 10 - 15 سال پیش بشدت دولتی بود و تعمدا از بازارهای خارجی دور نگه داشته می شد. کمتر از دو دهه پیش شرایط تغییر کرد، درهای اقتصادی باز شد و از آنزمان تاکنون اقتصاد هند رشد سریعی داشته است. اما نباید از نظر دور داشت که فقط قشر ثروتمند و متوسط جامعه از مزایای این رشد بهره برده اند. البته باید گفت شواهدی در دست نیست که نگرش اقتصادی جدید در مقایسه با نگرش بسته و دولتی قدیمی توانسته باشد به اقشار زیر طبقه متوسط و همچنین فقیر هند که درصد زیادی از جمعیت این کشور را تشکیل می دهند، کمک کند. برای طبقه کم درآمد و فقیر هند خدمات بهداشتی، تغذیه و اشتغال همه وضعیت اسفباری داشته است. از نقطه نظر اقتصادی، وضعیت پاکستان تقریبا مانند هند بوده است. البته نباید فراموش کرد که به دلیل نگرش اقتصاد بازتر در پاکستان پس از استقلال، اقتصاد این کشور در مقایسه با همسایه شرقی خود، هند، بهتر عمل کرده بود. اما درگیرهای سیاسی و قومی داخلی و مشکلات دیگر منطقه ای از جمله جدا شدن پاکستان شرقی، (بنگلادش کنونی) به خصوص در دهه 70 میلادی، اقتصاد پاکستان را به مشکلاتی دچار کرد که بخشهایی از آن تا زمان حال ادامه دارد.
قرار گرفتن پاکستان در کنار آمریکا پس از حملات 11 سپتامبر 2001 و در نتیجه کمکهای مالی آمریکا به اسلام آباد، به بهبود وضعیت اقتصادی این کشور کمک کرد. همچنین باید گفت که رشد جمعیت پاکستان در مقایسه با هند، سریعتر گزارش شده است. در عین حال هر دو کشور و همچنین بنگلادش که در سال 1971 از پاکستان جدا شد، با مشکلات محیط زیستی زیادی روبرو هستند. پاکستان برای آب مصرفی خود بطور عمده به رود "ایندوس" وابسته است که استفاده از منابع آن با توجه به مشکلات گرمایش زمین با خطراتی مواجه است. با این اوصاف پاکستان با جمعیتی که گفته می شود تا نسل آینده دو برابر می شود و به مرز 300 میلیون خواهد رسید، چه خواهد کرد؟ وضعیت برای هند شاید بهتر نباشد. رودخانه های "گنگ" و "براهماتراپوترا" در هند با خطرات ناشی از گرمایش زمین روبرو هستند. از نقطه نظر سیاسی دست کم در ماهها و سالهای اولیه استقلال هند و تشکیل پاکستان، این باور وجود داشت که اسلام با نقطه نظرهای صریح خود در مقایسه با هندویسم که بسیار مبهم است، به "جمهوری اسلامی پاکستان" کمک خواهد کرد، تا کشور تازه تاسیس را پکپارچه نگه دارد. این باور در واقع به عکس تحقق یافت. ربع قرن پس از استقلال، پاکستان شرقی جدا شد؛ و از زمان تشکیل تاکنون در پاکستان چندین بار حاکمان نظامی بر پاکستان فرمانروایی کرده اند. در مقایسه و علیرغم تنشهای قومی در هند، کشور از آن زمان تا کنون پکپارچه مانده است و روند دموکراسی در این کشور ادامه یافته است. افراط گرایی اسلامی و خشونتهای مذهبی البته هر سه کشور هند، پاکستان و بنگلادش را با مشکلات و خطراتی مواجه کرده است. تنشها در کشمیر که بخشی از آن در اختیار هند و بخشی در اختیار پاکستان است هنوز اگرچه با شدت کمتر در مقایسه با چند سال گذشته، ادامه دارد. درگیریها و خشونتهای مذهبی در پاکستان بخصوص در مناطق قبیله ای و ایالت سرحد پاکستان، هنوز ادامه دارد و در مواردی به پایتخت نیز کشیده شده است. در مقایسه، اگرچه با مقیاس کمتر، تنشهای فرقه ای در مناطق شرقی و شمال شرقی هند نیز هر از گاه اتفاق می افتد. با این اوصاف، و با توجه به پیچیدگیهای سیاسی ، اقتصادی و اجتماعی عصر جدید، نمی توان به آینده هند، پاکستان و حتی بنگلادش با خوشبینی زیاد نگریست. |
مطالب مرتبط  دفاع سینگ از توافق هسته ای هند و آمریکا 13 اوت, 2007 | جهان مشرف: شورشیان افغان در پاکستان حمایت می شوند12 اوت، 2007 | افغانستان بوش پاکستان را به برگزاری انتخابات آزاد ترغیب کرد09 اوت, 2007 | جهان | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
گزارشی درباره استقلال پاکستان
جشن های سالگرد تشکیل پاکستان
