احمد زيدآبادی کارشناس مسايل خاورميانه

	درگيری ‌های هواداران فتح و حماس روز يکشنبه در غزه هشت کشته و ده ها زخمی بر جا گذاشت

درگيری ‌های روز يکشنبه در غزه که هشت کشته و ده ها زخمی بر جا گذاشت، خشن‌ترين برخوردی است که تا کنون بين دو گروه فلسطينی رقيب رخ داده است؛ دو گروهی که هر کدام بخشی از تشکيلات خودگردان فلسطين را اداره می‌ کنند.

به نظر می ‌رسد چنانچه فتح و حماس از دستيابی به توافقی پايدار برای تشکيل دولتی که راه را بر ارسال کمک‌ های خارجی به فلسطينی‌ ها هموار کند، باز بمانند، اوضاع در سرزمين‌های کرانه باختری رود اردن و نوار غزه، روز به روز وخيم‌تر شود.

هر چند که محمود عباس، رهبر فتح، و اسماعيل هنيه، رهبر حماس، که اولی رئيس دولت خودگردان و دومی نخست وزير آن است، بر ضرورت پايان دادن به هر نوع خشونتی تاکيد کرده و جنگ داخلی را خط قرمز خود اعلام کرده‌ اند، اما در حالی که کارکنان دولت و نيروهای امنيتی و پليس دولت خودگردان امکان دريافت حقوق ماهيانه خود را ندارند، صرف درخواست اين دو رهبر فلسطينی به خشونت ‌ها پايان نخواهد داد.

در يک ماه گذشته، حماس تلاش کرده است تا با تشکيل دولت وحدت ملی با حضور ساير گروه های فلسطينی از جمله فتح، راه را برای ازسرگيری کمک‌های بين ‌المللی به فلسطينی ‌ها بگشايد، اما با همه فراز و فرودهای مذاکرات مربوط به تشکيل دولت وحدت ملی، اين تلاش‌ها به گفته محمود عباس به "نقطه صفر" رسيده است

واقعيت اين است که از زمان به قدرت رسيدن حماس در حدود شش ماه پيش، وضع اقتصادی فلسطينی‌ها به علت قطع کمک‌ های بين ‌المللی رو به وخامت گذاشته و نزديک به يک – سوم جمعيت فلسطينی را که وابسته به درآمد ماهيانه دولتی هستند، به طبقه فقير جامعه اضافه کرده است.

در اين ميان، دولت تحت رهبری حماس، برای رفع اين مشکل، استراتژی خاصی ارائه نکرده و عموما اعتراض‌ های خيابانی حقوق بگيران دولت را به تحريک آنها از سوی رهبران فتح نسبت داده است.

هر چند که دخالت رهبران فتح در تحريک حقوق بگيران برای برپايی اعتراض و اعتصاب امری محتمل است، اما بعيد به نظر می ‌رسد که تمام اعتراض‌ ها و اعتصاب‌ ها به برنامه رهبران فتح مربوط باشد، چرا که فقر روز افزون و شرايط به غايت دشوار معيشتی فلسطينی‌ ها واقعيتی است که حماس علاقه ‌ای به پذيرش مسئوليت آن ندارد.

مشکلات 'دولت وحدت ملی'

حماس صرف نظر از اصول و ايدئولوژی خاص آن، به عنوان حزب حاکم در سرزمين‌ های فلسطينی شناخته می ‌شود و از همين رو، خواه نا خواه حل مشکلات اقتصادی جامعه فلسطين به دوش آن افتاده است.

اين در حالی است که حماس برای ازسرگيری کمک‌های بين ‌المللی به فلسطينی‌ها، ظاهرا راهی جز پذيرش شرايط کميته چهار جانبه بين ‌المللی (متشکل از سازمان ملل، اتحاديه اروپا، آمريکا و روسيه) مبنی بر شناسايی موجوديت اسراييل، نفی خشونت و پذيرش قراردادهای بين سازمان آزاديبخش فلسطين و اسراييل پيش رو ندارد.

در يک ماه گذشته، حماس تلاش کرده است تا با تشکيل دولت وحدت ملی با حضور ساير گروه های فلسطينی از جمله فتح، راه را برای ازسرگيری کمک‌های بين ‌المللی به فلسطينی ‌ها بگشايد، اما با همه فراز و فرودهای مذاکرات مربوط به تشکيل دولت وحدت ملی، اين تلاش‌ها به گفته محمود عباس به "نقطه صفر" رسيده است.

آقای عباس در گفتگوهای مربوط به تشکيل دولت وحدت ملی، در پی دستيابی به فرمولی بود که به شناسايی تلويحی موجوديت اسراييل از طرف حماس قابل تفسير و تعبير باشد.

وی اميدوار بود کميته چهار جانبه اين موضوع را به عنوان تن دادن حماس به شرايط سه گانه خود بپذيرد تا بدين وسيله ارسال کمک ‌های بين ‌المللی به دولت فلسطينی از سر گرفته شود.

سرسختی حماس و آمريکا

به نظر می‌ رسد در اين شرايط رهبران حماس ناگزير بايد بين ايدئولوژی خود و بهبود معيشت فلسطينی‌ ها يکی را انتخاب کنند؛ گزينه اول می تواند به معنای کناره‌گيری از قدرت و يا ادامه نزاع داخلی در فلسطين باشد و گزينه دوم انقلاب ايدئولوژيک در سازمان حماس تلقی خواهد شد

آقای عباس اما با دو مانع روبرو شد. مانع نخست حماس بود که رهبران آن نه فقط حاضر به سکوت برای مبهم ماندن موضع‌شان در برابر موجوديت اسراييل نشدند، بلکه بارها و به صراحت اعلام کردند که تحت هيچ شرايطی موجوديت اسراييل را نمی ‌پذيرند.

مانع دوم در برابر محمود عباس، دولت آمريکا بود که به وی تفهيم کرد، تشکيل دولت وحدت ملی با حضور حماس بدون شناسايی صريح موجوديت اسراييل از جانب اين گروه، مشکلی را حل نخواهد کرد و به ارسال کمک‌های بين ‌المللی به دولت فلسطينی نخواهد انجاميد.

بدين ترتيب، محمود عباس برای تشکيل دولت وحدت ملی در بن بست قرار گرفت و مسلما تا زمانی که اين بن بست گشوده نشود، نمی‌ توان انتظار ثبات و آرامش در سرزمين‌های فلسطينی را داشت.

به نظر می‌ رسد در اين شرايط رهبران حماس ناگزير بايد بين ايدئولوژی خود و بهبود معيشت فلسطينی‌ ها يکی را انتخاب کنند؛ گزينه اول می تواند به معنای کناره‌گيری از قدرت و يا ادامه نزاع داخلی در فلسطين باشد و گزينه دوم انقلاب ايدئولوژيک در سازمان حماس تلقی خواهد شد.

هيچيک از اين دو انتخاب برای حماس آسان نخواهد بود.