جنگ یمن؛ اگربا ما نیستی، 'شکنجه می‌شوی'

زنان و کودکانی را می‌بینیم که پلاکاردهایی به دست دارند؛ انگار از چارچوب مشبک این تصویرهای کوچک به بیرون نگاه می‌کنند؛ درماندگی را در چهره‌هایی که پوشیده نیست می‌بینیم. روی پلاکاردها می‌خوانیم: "پسرم را برگردانید"، برادرم را برگردانید"، "پدرم را به ما برگردانید". اینها بستگان کسانی هستند که در یمن ناپدید شده‌اند.

این عکس‌ را از طریق واتس‌آپ دریافت کردم. گروهی به اسم "انجمن مادران ربوده‌شدگان" آن را برای من فرستاد. این عکس فقط عده انگشت‌شماری از صدها خانواده یمنی را نشان می‌دهد که در اندوه و درد ناپدید شدن عزیزانشان هستند. یمن از سال ۲۰۱۵ میلادی شاهد جنگ شورشیان و نیروهای حامی دولت است.

ناپدید شدن افراد در یمن در چهار سال گذشته خیلی بیشتر شده است. مواطنه، یک گروه مستقل حقوق بشری،بسیاری از بازداشت‌های خودسرانه، ربودن به روز، شکنجه و مرگ در بازداشتگاه‌های یمن را مستند و در گزارشی منتشر کرده است.

یکی از ناپدیدشدگان، عثمان عبدو ۲۱ ساله است که چهار سال پیش یک مرد مسلح با لباس شخصی، او را از حیاط مسجدی در نزدیکی منزلش در شهر همدان ربود. این شهر نزدیک صنعا و در کنترل شورشیان است. او را در یک ماشین بدون پلاک انداختند و به جای نامعلومی بردند.

خانواده عثمان نمی‌دانست او را کجا برده‌اند تا اینکه پس از چهار ماه، عثمان به آنها تلفن کرد و گفت در بازداشت "سازمان سیاسی امنیتی" وابسته به شورشیان در صنعاست. بعد از تلاش‌های بسیار، در نهایت در فوریه ۲۰۱۷، به خانواده‌اش اجازه ملاقات دادند.

مادر عثمان به مواطنه گفته بود: "وقتی برای اولین بار او را دیدم وضع رقت‌باری داشت، واضح بود شکنجه‌اش کرده‌اند. مچ دستش شکسته بود و مفاصل و پشتش درد داشت".

خانواده عثمان گفتند با او بدرفتاری شده است و به مراقبت‌ پزشکی فوری نیاز دارد اما کسانی که او را بازداشت کرده‌اند این درخواست را رد کردند.

مادر عثمان مجبور شد خانه‌شان را بفروشد تا بتواند هزینه‌ پیگیری وضعیت پسرش را بپردازد و برای پسرش در بازداشتگاه پول بفرستد. او گفت پسرش را بازجویی و متهم کرده‌اند که با دولت یمن همکاری کرده است و همینطور ائتلاف به رهبری عربستان که از دولت یمن در جنگ با شورشیان حمایت می‌کند.

کشتن و دفن حامیان گروه‌های رقیب

داستان‌هایی از این دست دیگر در یمن آشناست. گزارش مواطنه تصویر بسیار دلخراشی از ۱۱ بازداشتگاه غیررسمی ارائه می‌دهد. بعضی از این بازداشتگاه‌ها در اختیار شورشیان حوثی تحت حمایت ایران است، بعضی دست رقیبان آنها یا گروه‌های مسلح وفادار به دولت یمن یا بخشی از نیروهای نظامی که با عربستان سعودی و امارات متحده عربی ائتلاف کرده‌اند.

قربانیان یا از یکی از طرف‌های درگیر حمایت می‌کنند یا مظنون به حمایت از آنها هستند. گروه‌های درگیر از ربودن افراد برای اعمال قدرت در مناطق تحت کنترشان استفاده می‌کنند. تمام این گروه‌ها منکر بازداشتگاه‌های اجباری هستند.

در این گزارش حقوق بشری، بیش از ۱۶۰۰ بازداشت اجباری، ۷۷۰ مورد ربودن به زور و ۳۴۴ مورد شکنجه از سال ۲۰۱۶ میلادی ثبت شده است. گزارش شامل شهادت کسانی است که خود در بازداشت بوده‌اند، همچنین شهادت بستگان، شاهدان عینی و وکلا.

این گزارش همچنین ۶۶ مورد مرگ در بازداشت را تایید می‌کند، خیلی از آنها در نتیجه شکنجه از جمله برق‌گرفتگی، آویزان کردن، کتک زدن و قطع عضو بوده است. این نگرانی هست که شمار واقعی کشته‌شدگان خیلی بیشتر باشد.

بیشتر بخوانید:

صالح، جوان ۲۶ ساله یکی از آنهایی است که هیچگاه برنگشت (صالح اسم واقعی او نیست). صالح را هفت مرد که کلاه‌خود داشتند و صورتشان را پوشانده بودند با خود بردند. آنها نیروهای وفادار به جدایی‌طلبان "مجلس انتقالی جنوبی" تحت حمایت امارات متحده عربی بودند. صلاح را چشم‌بسته سوار یک خودروی نظامی کردند و با خود بردند؛ ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۶.

خانواده صالح پانزده ماه از سرنوشت یا محل او بی‌اطلاع بود تا اینکه از طریق بستگان یکی از هم‌بازداشتی‌هایش از مرگ او باخبر شدند.

مادر صالح گفت: "آنها پسرم را شکنجه کردند، کشتند و خاکش کردند. من حتی نتوانستم او را ببینم، جسدش را به من تحویل ندادند". آنها پسرش را در همان محلی که کشته بودند بدون مراسم دفن کردند.

برای عزیزان صالح و صدها خانواده دیگر مثل آنها، این درد جانکاه همچنان ادامه دارد.