بابک تورانی

ورزشگاه آليانتس مونيخ

تقاضا برای تماشای هر مسابقه فوتبال از سوی ده ها هزار نفر، که حاضرند حتی از طریق بازار سیاه و بطور غیرقانونی، بلیت هایی تا یک هزار یورو را بخرند، برگزار کنندگان را ملزم می سازد که شرایط را برای حضور این ده ها هزار نفر در کنار میدان بازی فراهم سازند.

هزینه برای ورزش؟

رفع این نیاز مسلما بدون هزینه نیست و دولت، مردم و سازمانهای مختلف غیر دولتی باید این هزینه را به طرق مختلف بپردازند. هشام الامرانی، از مدیران بازاریابی کنفداراسیون فوتبال آسیا، در مورد هزینه های اصلی برگزاری جام جهانی می گوید: "اکثر هزینه صرف ارتقاء تاسیسات ورزشی می شود مثل نصب دستگاه ها و بلندگوهای مناسب برای پخش موسیقی. بخشی هم برای تعمیر تاسیسات استادیوم هزینه خواهد شد. جدای از آن، برگزار کننده در بخشهای حمل و نقل، ارتباطات و هتل ها هم مجبور به صرف هزینه خواهد شد."

	نمايی از استاديوم جديد شالکه

کارشناسان معتقدند در مورد جام جهانی آلمان، مجموع رقم هزینه شده به 5 تا 10 میلیارد دلار می رسد، اما استفان ژیمانسکی، استاد امپریال کالج لندن و از کارشناسان شناخته شده اقتصاد ورزش می گوید سرمایه گذاری در زیرساختهای لازم برای برگزاری رویدادهای عمده ورزشی، مثل جام جهانی و المپیک، بخاطر خود این رویدادها نیست.

او می گوید: "اینگونه نیست که کشوری تنها بخاطر برگزاری المپیک، مثلا 20 میلیارد دلار صرف ارتقاء سیستم حمل و نقل خود کند. این پولها به هر حال توسط دولتها تعهد شده، چون شما نمی توانید یک شهر بزرگ، یا یک کشور را بدون صرف هزینه بر روی زیرساختها مدیریت کنید. شهرهای میزبان تنها از این موقعیت ایجاد شده برای تبلیغ شهر خود در جهان استفاده می کنند."

سرمایه گذاری غیرمولد

بخش عمده سرمایه گذاری انجام شده، در تاسیسات ورزشی خواهد بود.

مدافعان برگزاری رویدادهای بزرگ ورزشی، اینگونه سرمایه گذاری ها را مانند هرنوع سرمایه گذاری دیگر، حداقل در دراز مدت، سودآور می دانند، اما اقتصاد دانانی که بر روی چشم انداز بازده مالی اینگونه فعالیتها مطالعه کرده اند، با این نظر موافق نیستند.

استفان ژیمانسکی، بعنوان مثال یادآوری می کند که اگر شما یک کارخانه بسازید، محصول تولید می کند، از آن درآمد حاصل می شود و می توان آنرا یک سرمایه گذاری مولد دانست.

آقای ژیمانسکی می گوید: "در برابر در دراز مدت، تراز سود و زیان استادیوم زیر صفر است چون در اکثر اوقات بدون استفاده است، تنها در موارد خاصی در هفته مورد استفاده قرار می گیرد و هزینه ای هم صرف نگهداری آن می شود. در نتیجه از نظر اقتصادی استادیوم یک دارایی مولد محسوب نمی شود."

مارکوس کرشیت، استاد دانشکده مدیریت ورزش در دانشگاه بوخوم آلمان هم که در سال 2003، حاصل تحقیقات گسترده اش در مورد اقتصاد جام جهانی، در مجامع مختلف آکادمیک منتشر شد، از بدترین موارد سرمایه گذاری در استادیومها، به عاقبت جام جهانی قبل اشاره می کند و می گوید:" من تقریبا مطمئنم که جام جهانی کره و ژاپن در سال 2002، با ضرر همراه بوده چون آنها 20 استادیوم جدید ساختند که از این بین، 17 استادیوم را فقط می توان برای فوتبال استفاده کرد؛ در حالیکه به ویژه در ژاپن، تقاضا برای فوتبال چندان از بیس بال بیشتر نیست. درحال حاضر هم در بکارگیری پتانسیل موجود و بدست آوردن سود مشکل دارند."

در چنین شرایطی چرا باید یک دولت مایل به سرمایه گذاری برای برگزاری رویدادی به بزرگی جام جهانی باشد؟ دید بدبینانه در بین اقتصاد دانان این است که دولتمردان به دلیل علاقه مردم به این رویدادها حاضر به پذیرش بار اینگونه سرمایه گذاری ها می شوند به ویژه چون با رای مردم به راس کار می رسند.

اتوبوسی بنام هوس

اما پروفسور رابرت باده، استاد دانشگاه لیک فارست آمریکا که بخاطر تحقیقات گسترده اش در مورد آثار اقتصادی جام جهانی 94 آمریکا شناخته می شود، معتقد است در مورد ورزش نباید عامل تاثیر بر کیفیت زندگی را از نظر دور داشت.

او می گوید: "اگر استادیومی بسازید که مردم آن ناحیه سالها از آن لذت ببرند، حتی اگر بازده نداشته باشد، اقتصاد دانان باید این مسئله را در برآورد سود و زیان خود در نظر بگیرند. مردم ممکن است حاضر باشند برای ساخت یک استادیوم مالیات بیشتری بدهند تا روز اول هفته، در مورد مسابقه تیم مورد علاقه شان در این استادیوم، حرفی برای گفتن داشته باشند."

امیر علیزاده، کارشناس فوتبال هم در تایید، یادآوری می کند که در حال حاضر، بوندس لیگا پرتماشاچی ترین لیگ اروپا است و در فصل گذشته، برای اولین بار، متوسط تعداد تماشاگر در هر مسابقه بالای 40 هزار نفر بوده است.

آقای علیزاده معتقد است ساخت استادیومهای جدید در آلمان، مثل استادیوم های شالکه 04(گلزنکيرشن) و مونیخ، و بازسازی استادیوم های قدیمی، استادیوم رفتن را به یک تفریح مناسب بدل کرده که فوتبال دیدن تنها یکی از لذتهایی است که تماشاگران می توانند ببرند.

در نهایت تنها می توان به یک نتیجه رسید: یک بازی ساده می تواند مدیران ارشد یک جامعه را حتی به چشم پوشی از قوانین آشکار اقتصادی وادارد، البته اگر باندازه فوتبال، علاقمند و طرفدار داشته باشد.