نگاه کنید، ماه دارد به شما لبخند میزند
منبع تصویر، Getty Images
اخترشناسان اخیرا سرشان شلوغ بوده مثلا برای رویت ماه صورتی در اوایل آوریل (حدود یک ماه و نیم پیش) و رویت هلال ماه نو در اواخر آوریل که شروع ماه رمضان را برای مسلمانان نوید داد. با این حال هنوز در آسمان شب، چیزهای زیاد دیگری برای تماشا هست.
اگر باور ندارید، به آسمان نگاه کنید و خودتان ببینید که جز هلال ماه، ناهید (زهره) و بهرام (مشتری) هم ظاهر شدهاند. هر کجای کره زمین باشید، یکی از نتایج عینی محدودیتها و تعطیلیهای گسترده ناشی از کرونا، آسمان شفافتر و هوای پاکتر و بهتر شدن دید است. چه در شهر زندگی میکنید چه در یک منطقه صنعتی یا جایی ساکت و دوردست، این روزها اگر آسمان صاف باشد، بهتر از چند هفته پیش میتوان اخترشناسی آماتور کرد.
پس شب بیرون بروید و در آسمان به دنبال اینها بگردید:
منبع تصویر، Getty Images
لبخندی در آسمان
این پدیده کمی سخت دیده میشود ولی اگر به مناطق استوایی نزدیک باشید، شاید بتوانید ببنید. اد بلومر، اخترشناس آسماننما و رصدخانه گرینوویچ میگوید این یکی از بهترین نمونهها برای مشاهده "اصول مکانیکی منظومه شمسی" است. به دلیل نوع حرکت کره زمین و ماه در مدارشان، هلال ماه مه میتواند مانند یک لبخند عظیم در افق به نظر برسد. این البته بستگی به محل سکونتتان دارد.
ولی آنچه این پدیده را خیلی استثنایی میکند این است که دو سیاره درخشان بالای این هلال دیده میشود، بهرام و ناهید، مثل دو چشم بالای یک لبخند تا بناگوش.
آقای بلومر میگوید بهترین وقت برای مشاهده این پدیده، ۲۳ و ۲۴ مه است و باید چشمتان به آسمان باشد چون بعد از غروب آفتاب برای مدت کمی قابل رویت است و راحت میتوان آن را از دست داد. اگرچه این اتفاقی نادر است ولی غیرمعمول نیست. در سال ۲۰۰۸ در قسمت هایی از قاره آسیا و در سال ۲۰۱۲ در استرالیا و شمال آمریکا این پدیده مشاهده شد.
اگر این لبخند و دو چشم بالایش را ندیدید ناراحت نشوید. آقای بلومر میگوید: "مناظر دیگری هم در آسمان وجود دارد که میتوانید از دیدن آنها لذت ببرید."
منبع تصویر، Getty Images
مثلث تابستانی
اگر در نیمکره شمالی زمین زندگی میکنید، مثلث تابستانی یکی از پدیدههای شگفتانگیز نجومی این فصل است که برای مسیریابی در آسمان شب هم مفید است. آقای بلومر میگوید: "این مثلث یک صورت فلکی نیست بلکه صورتواره است - یعنی مجموعهای از ستارگان که شناختنشان مفید است. این مثلث فرضی متشکل از سه ستاره درخشان است که اخترشناسان عرب نام آنها طایر (کرکس پران)، دنب (همان دُم خودمان) و وگا (کرکس نشسته) گذاشته بودند.
اگر بتوانید این سه ستاره را پیدا کنید، اینقدر اطلاعات دارید که دنبال صورتهای فلکی مربوط به هر یک، به ترنیب، عقاب، ماکیان و بربط بگردید.
منبع تصویر، Getty Images
قطب جنوب سماویو صورت فلکی چلیپا
آقای بلومر میگوید اگر در نیمکره جنوبی زندگی میکنید، "به دنبال قطب جنوب سماوی باشید. یافتنش شاید سخت باشد ولی از پیدا کردنش خیلی احساس رضایت میکنید". این کار در نیمکره شمالی آسانتر است چون یک ستاره زیبا و مفید به نام "جَدی یا دب اصغر" وجود دارد که تقریبا مانند نشانهای است برای قطب شمال سماوی. در جنوب باید بیشتر تلاش کنید."
آقای بلومر نشان میدهد چگونه این کار را انجام دهیم: "صورت فلکی چلیپا را پیدا کنید و در امتداد بازوی بلند این صلیب به فاصله ۳.۵ برابر آن به سمت پایین یک خط فرضی بکشید و آنجا قطب جنوب سماوی است."
منبع تصویر، Getty Images
کسوف و خسوف و دنبالهدارها
در سال ۲۰۲۰، شش گرفت داریم، دو خورشیدگرفتگی (کسوف) و چهار ماهگرفتگی (خسوف).
آقای بلومر می گوید: "اگر در بنگلادش، هند، نپال، پاکستان، یمن یا جنوب چین زندگی میکنید، برای دیدن ماهگرفتکی در ۲۱ ژوئن (اول تیر) آماده باشید" و اگر دنبال "کارهای خیلی سخت ولی هیجان انگیز هستید" به شکار دنبالهدارها بروید.
شما به کمی اطلاعات فنی در این زمینه و یک دوربین دوچشمی احتیاج دارید: "پاداش شما ممکن است دیدن یک کشف نسبتا جدید باشد، دنبالهداری به نام Pan-STARRS که بسیاری از عکاسان نجومی مشتاقانه به دنبالش هستند."
اگر از آسمان شب عکسهای خوبی گرفتید، شرکت در مسابقه رصدخانه سلطنتی بریتانیا برای بهترین عکاسان نجومی سال برای همه در هر جای دنیا آزاد است.
