احمد زيدآبادی کارشناس مسائل سياسی خاورميانه و ايران

	ابومصعب الزرقاوی در حملات هوايی آمريکا در نزديکی بعقوبه کشته شد

زرقاوی يکی از نمايندگان برجسته نوعی درک سياسی از اسلام است که به دليل کوشش برای احيای خلافت اسلامی از طريق مبارزه خونين با تمدن غرب و هواداران آن در دنيای اسلام، به بنيادگرايی اسلامی شهرت يافته است.

اين طرز فکر، در کنار هواداران متعصب خود در دنيای اسلام، دشمنان سرسختی نيز دارد که عموما مسلمانان سکولار هستند.

مابين دوستان و دشمنان بنيادگرايی اما نيروهای مسلمان ديگری نيز وجود دارند که هنوز موضع روشنی در برابر بنيادگرايی دينی اتخاذ نکرده‌اند.

در مورد خاص شبکه القاعده به عنوان سمبل بنيادگرايی، موضوع بيشتر به سنی‌ها مربوط می‌شود، چرا که شيعيان بنيادگرا نيز به دليل مسائل فرقه‌ای در دشمنی با القاعده با شيعيان سکولار و نوگرا همداستانند.

حماس از گروههای اسلامگرايی است که اسراييل می‌کوشد آن را همرديف و هم‌خط القاعده معرفی کند، اما چنين تصويری از حماس بويژه نزد بنيادگرايان شيعه که حامی حماس و دشمن القاعده هستند، پذيرفتنی نيست

هر چند که به نظر می‌رسد بنيادگرايان شيعه در اصول بنيادی خود با القاعده تفاوت زيادی نداشته باشند، اما اختلافات عميق فرقه‌ای بين دو طرف سبب می‌شود تا بنيادگرايان شيعه، نسبت به القاعده نه به عنوان گروهی بنيادگرا بلکه به عنوان «تشکيلات مشکوکی» که به زعم آنها با «عوامل اطلاعاتی آمريکا و اسراييل همدست است» متنفر و منزجر باشند.

به هر حال، در بين سنی‌ها اسلام‌گرايانی وجود دارند که تاکنون قادر به تعيين موضع دقيق خود در برابر سازمان القاعده نبوده‌اند و در اين زمينه ابهام پيشه کرده‌اند.

جنبش مقاومت اسلامی فلسطين (حماس) از گروههای اسلامگرايی است که اسراييل می‌کوشد آن را همرديف و هم‌خط القاعده معرفی کند، اما چنين تصويری از حماس بويژه نزد بنيادگرايان شيعه که حامی حماس و دشمن القاعده هستند، پذيرفتنی نيست.

اين در حالی است که حماس هر چند بر پاره‌ای از تفاوت‌های تاکتيکی و استراتژيک خود با القاعده پافشاری می‌کند، اما در جهت تبيين تمايز فکری و عقيدتی خود با القاعده حرکتی از خود نشان نمی‌دهد.

همين مساله، سبب بروز ابهام در نگرش حماس به القاعده شده است، به طوری که پس از کشته شدن زرقاوی در عراق، خبرگزاری‌های معتبر جهان بيانيه‌ای دريافت کردند که طبق آن، حماس ضمن سوگواری برای زرقاوی او را «شهيد امت» ناميده بود.

ساعاتی پس از انتشار اين خبر، سامی ابوزهری سخنگوی حماس صدور بيانيه از سوی سازمان متبوعش در باره زرقاوی را تکذيب کرد، اما در عين حال او را به عنوان «سمبل مقاومت در برابر اشغال‌گری آمريکا» مورد ستايش قرار داد.

نه فقط حماس بلکه بسياری از گروههای اسلام‌گرا هنوز نسبت خود را با بنيادگرايی از نوع القاعده تبيين نکرده‌اند و تا هنگامی که اين تبيين به طور شفاف صورت نگيرد، اسلام‌گرايان نمی‌توانند از زير سايه شهرت هولناک القاعده خارج شوند

اين نوع موضع‌گيری حماس در برابر زرقاوی، کمکی به شفاف شدن موضع اين گروه اسلام‌گرای فلسطينی در برابر سازمان القاعده نکرد و حتی اين بدگمانی را پديد آورد که حماس با القاعده همدل و همراه است، اما به دلايل سياسی از آشکار کردن نيات خود در اين باره پرهيز می‌کند.

مسلما فاصله نگرفتن حماس از القاعده ضمن آنکه باعث وخيم‌تر شدن وجهه اين گروه در صحنه بين‌المللی می‌شود و روابط آن را با کشورهای عرب از جمله مصر و اردن و عربستان تيره‌تر می‌سازد در عين حال، مناسبات حماس با گروههای اسلام‌گرای شيعه نظير حزب‌الله لبنان را دچار ابهام می‌کند.

در اين ميان حتی دولت ايران نيز که از حاميان مالی حماس به شمار می‌رود، ممکن است برای ادامه کمک‌های خود به اين گروه، تحت فشار افکار عمومی و گروههای منتقد قرار بگيرد.

به هر حال، نه فقط حماس بلکه بسياری از گروههای اسلام‌گرا هنوز نسبت خود را با بنيادگرايی از نوع القاعده تبيين نکرده‌اند و تا هنگامی که اين تبيين به طور شفاف صورت نگيرد، اسلام‌گرايان نمی‌توانند از زير سايه شهرت هولناک القاعده خارج شوند.