زرقاوی که در اردن به دنیا آمده اولين بار به عنوان رهبر گروه شورشی 'توحيد و جهاد' در عراق ظاهر شد. اين گروه پس از مدتی (اواخر سال 2004 ميلادی) در شبکه القاعده ادغام شد تا زرقاوی به رهبر القاعده در عراق معروف شود.

بيشتر اطلاعات مربوط به زرقاوی محدود به مطالبی است که دشمنان و هوادارانش به او نسبت داده اند، اما گفته می شود نام اصلی او احمد فاضل النزال الخلايه است و در سال 1966 در شهرک زرقا، در شمال غرب امان، پايتخت اردن به دنيا آمد و بعدها کنيه ابومصعب و نام شهر زرقا را برخود نهاد و به ابومصعب الزرقاوی مشهور شد.

ظاهرا دوره نوجوانی و جوانی زرقاوی با ارتکاب جرايم عادی سپری شد اما در دهه 1980 و زمان اشغال افغانستان توسط نيروهای شوروی، به آن کشور رفت و به زودی به عنوان فرمانده "اعراب افغانستان" رهبری داوطلبانی را برعهده گرفت که از کشورهای عرب برای جهاد عليه شوروی عازم افغانستان می شدند.

از افغانستان تا عراق

پس از خروج شوروی از افغانستان، زرقاوی به اردن بازگشت و يک گروه بنيادگرا را با هدف استقرار نظام اسلامی در آن کشور برپا کرد.

احتمالا پس از ماجرای حملات 11 سپتامبر و طی حمله نيروهای آمريکايی به افغانستان قرارگاهی که زرقاوی از آن استفاده می کرده هدف حملات هوايی قرار گرفته و وی مجبور به فرار شده و خود را به عراق رسانده است

وی بعدا به اتهام تلاش برای براندازی نظام حکومتی اردن و تشکيل خلافت اسلامی و دست زدن به اقدامات خشونت آميز محاکمه و به هفت سال زندان محکوم شد و پس از آزادی از اردن گريخت.

بسياری تحليلگران بر اين باورند که زرقاوی از شورش های عراق به عنوان تخته پرشی برای گسترش فعاليت ها و عملياتش استفاده می کرد، اما برخی ناظران اين سخن را به ديده ترديد می نگرند و ميزان نفوذ زرقاوی در عراق را اغراق شده می دانند.

زرقاوی در رويه ای مشابه با بن لادن، دست به انتشار نوارهای صوتی زد و در آنها آمريکا و متحدانش را به چالش کشيد. اما تنها يک بار، حدود دو ماه پيش از مرگش، در نوار ويدئويی ظاهر شد.

با اين حال، تصاوير متعددی به نام 'توحيد و جهاد' از بريدن سر گروگان های خارجی پخش می شد که به گفته بسياری نفری که در آن تصاوير با چاقو کنار شخص گروگان می ايستاد، خود زرقاوی بود.

زرقاوی و بن لادن؛ يار يا رقيب؟

	ی

پيش از آغاز حمله نيروهای تحت رهبری آمريکا به عراق در سال 2003 ميلادی، وزير امور خارجه وقت ايالات متحده، کالين پاول، در سازمان ملل گفت که زرقاوی از ياران اسامه بن لادن است که در عراق پنهان شده است.

اطلاعات سرويس های امنيتی حاکی از آن بود که زرقاوی ساکن بغداد است و به باور آقای پاول در آن زمان، اين خود دليل محکمی بود در اثبات حمايت صدام حسين از القاعده که می توانست عمليات نظامی عليه عراق را توجيه کند.

اما برخی تحليلگران در همان زمان هم اين ادعا را مردود دانستند و زرقاوی را با توجه به پيشينه وی رقيب بن لادن خواندند، نه همراه وی.

اين ناظران بر اين باور بودند که هر دو نفر - بن لادن و زرقاوی - به عنوان مبارزان 'عرب افغان' و در جايگاه رهبر جنگجويان خارجی در مبارزه عليه نيروهای شوروی سابق در افغانستان به شهرت رسيده بودند و بيشتر با يکديگر رقابت داشتند.

دشمن شماره يک

در سال 2005 ميلادی، ايالات متحده مبلغ 25 ميليون دلار جايزه برای سر زرقاوی تعيين کرد؛ مبلغی برابر با جايزه سر رهبر القاعده، اسامه بن لادن

باور عمومی بر اين است که زرقاوی در اين دوران (دهه 80 ميلادی) يک اردوگاه آموزشی برای نظاميان در شهر هرات، واقع در غرب افغانستان، بر پا کرده و به نظر می رسد در همين زمان بوده با القاعده آشنايی بيشتری بدست آورده.

گفته می شود کسانی که در اين اردو آموزش می ديدند عموما در توليد و استفاده از گازهای سمی تخصص پيدا می کردند.

احتمالا پس از ماجرای حملات 11 سپتامبر و طی حمله نيروهای آمريکايی به افغانستان قرارگاهی که زرقاوی از آن استفاده می کرده هدف حملات هوايی قرار گرفته و وی مجبور به فرار شده و خود را به عراق رسانده است.

اما نهايتا در عراق بود که نام ابومصعب الزرقاوی بيش از پيش بر زبان ها افتاد و حملات انتحاری، بمبگذاری های متعدد و گروگان گيری و بريدن سر شهروندان خارجی او را به عنوان دشمن شماره يک آمريکايی ها در عراق مطرح کرد.

در سال 2005 ميلادی، ايالات متحده مبلغ 25 ميليون دلار جايزه برای سر زرقاوی تعيين کرد؛ مبلغی برابر با جايزه سر رهبر القاعده، اسامه بن لادن.