احمد زيدآبادی کارشناس مسائل ايران و خاورميانه

	دهها هزار نفر از شيعيان در سراسر عراق در اعتراض به حمله به حرم عسکری تظاهرات کرده اند

آيت الله سيد علی سيستانی مرجع بلندپايه شيعيان، ضمن اعلام هفت روز عزای عمومی، پيروان خود را به برگزاری تظاهرات اعتراض‌آميز فراخوانده و در عين حال خواستار خويشتن‌داری آنها از حمله به مساجد اهل تسنن عراق شده است.

نقش مهارکننده آيت الله سيستانی

مقام‌های دولتی عراق نيز ضمن محکوم کردن تخريب گنبد حرم سامره، از عموم مردم عراق خواسته‌اند که وحدت خود را حفظ کنند و به درگيری‌های فرقه‌ای دامن نزنند.

تاکنون هيچ گروهی مسئوليت حمله را به عهده نگرفته است، اما احتمال می‌رود اين حمله، کار شاخه القاعده در عراق به رهبری ابومصعب الزرقاوی باشد، زيرا گروه زرقاوی پيش از اين، بارها عليه شيعيان عراق اعلان جنگ داده و آنان را به همدستی با آمريکا متهم کرده است.

گفته می‌شود هدف اصلی از حملات گروه زرقاوی عليه شيعيان که معمولا اماکن مذهبی، مراکز غيرنظامی و مردم عادی را هدف قرار می‌دهد، برافروختن آتش جنگ داخلی بين جمعيت شيعه و سنی عراق است تا بدين وسيله مانع برقراری آرامش و ثبات در اين کشور شود.

تا کنون آيت‌الله سيستانی مانع حملات انتقام‌جويانه شيعيان عليه مراکز سنی شده و همين مساله به ميزان زيادی باعث ناکامی گروه زرقاوی در برافروختن جنگ فرقه‌ای در عراق شده است.

هدف انفجار: زمينه سازی برای جنگ داخلی

با اين همه، چنانچه مسجل شود گروه زرقاوی در پشت حمله به حرم سامره قرار دارد نشانه آن خواهد بود که گويا اين گروه همچنان به دنبال ايجاد جنگ داخلی در عراق است و در هر دوره‌ای که گمان می‌رود عراق به سمت ثبات در حرکت است با هدف قرار دادن مراکز حساس مذهبی شيعيان، تلاش می‌کند تا آنان را به درگيری با اهل سنت وادار سازد.

	تظاهرات شيعيان در شهرک صدر

انفجار حرم امامان شيعه به احتمال بسيار با هدف ايجاد اختلاف و درگيری بين شيعيان و سنی‌ها صورت گرفته است، آن هم در زمانی که احزاب سنی عراق در حال مذاکره با جناح‌های شيعه و کرد برای تشکيل دولت وحدت ملی در عراق هستند و در عين حال گزارش‌ها حکايت از آن دارد که جمعيت سنی عراق روز به روز از جنگجويان افراطی بيشتر فاصله گرفته و حتی در مناطقی از خاک عراق با آنان درگير شده است.

از اين رو، می‌توان حدس زد که هدف اصلی از تخريب گنبد حرم، تحريک شيعيان به حمله عليه مراکز سنی و به بن‌بست کشاندن مذاکرات مربوط به تشکيل دولت وحدت ملی در عراق است تا از اين طريق اهل سنت در رويارويی احتمالی با شيعيان به جنگجويان افراطی پناه ببرند.

حساسيت برخورد شيعيان

با اين حساب، بمبگذاری در حرم سامره، پيش از آنکه به پای توانايی جنگی گروههای افراطی نوشته شود، علامت نوعی از درماندگی است که اين گروهها به دليل شرکت احتمالی احزاب قدرتمند سنی در دولت آينده عراق، با آن دست به گريبان شده‌اند.

با اين حال، نبايد از ياد برد که ترکيب جمعيتی عراق به لحاظ مذهبی و قومی بسيار شکننده است و هر نوع رفتار ناشی از خشم گسترده پيروان مذاهب می‌تواند اين کشور را در جنگ داخلی بی‌پايانی فرو ببرد.

قاعدتا چنانچه شيعيان عراق خويشتن‌داری در مقابل تخريب مرقد امام هادی را از دست بدهند و به مراکز مذهبی اهل سنت حمله کنند، فرو رفتن عراق در باتلاق جنگ فرقه‌ای دور از انتظار نخواهد بود.

اما اگر شيعيان عراق به درخواست آيت‌الله سيستانی اعتراض خود را بدون هرگونه خشونت ابراز کنند، احتمال اينکه تمام گرايش‌های شناخته شده سنی در عراق ضمن محکوم کردن تخريب مرقد امامان، همه پيوندهای احتمالی خود را با افراطيونی که گفته می‌شود از خارج از عراق به اين کشور رفته‌اند و مسئول اکثر حملات مرگبار عليه اهداف غيرنظامی به شمار می‌روند، قطع کنند و آنان را در جامعه عراق منزوی سازند، بسيار بالا خواهد بود.