احمد زيدآبادی کارشناس مسائل خاورميانه

	حماس اگر چه با بی ‌ميلی به سمت شناسايی اسرائيل حرکت می ‌کند، اما برای رسيدن به آن نقطه، به زمانی بيش از آنچه محمود عباس تعيين کرده نياز دارد

محمود عباس به مدت ده روز به دولت تحت رهبری حماس مهلت داده است که يا طرح پيشنهادی مبارزان فلسطينی دربند اسرائيل را مبنی بر تشکيل کشور فلسطينی در سراسر خاک کرانه باختری، نوار غزه و بيت‌المقدس شرقی بپذيرد يا اينکه وی در طول چهل روز به برگزاری همه پرسی بين فلسطينيها برای قبول يا پذيرش اين طرح مبادرت خواهد کرد.

چندی پيش شخصيتهای بلندپايه جنبشهای حماس و فتح که در زندان هادريم اسرائيل به سر می‌ برند، طرح مشترکی به رهبران سياسی اين دو جنبش پيشنهاد کردند که بر اساس آن، فلسطينيها تشکيل کشور فلسطينی را در چارچوب مرز چهارم ژوئن ۱۹۶۷ به عنوان راهی برای دستيابی به صلح با اسرائيل می‌ پذيرند.

در همان ابتدای افشای طرح پيشنهادی شخصيتهای زندانی فلسطينی، محمود عباس از ابتکار آنان حمايت کرد اما رهبران حماس با جالب توصيف کردن طرح، پذيرش آن را به مطالعه و تفکر بيشتر مشروط کردند.

ظاهراً رهبران حماس به پذيرش طرح مذکور که شناسايی تلويحی اسرائيل را با خود دارد علاقه‌ای نداشتند اما به علت آنکه برخی از اعضای برجسته شاخه نظامی حماس در زندان اسرائيل در ارائه اين ابتکار با اعضای جنبش فتح از جمله مروان برغوثی همکاری داشته‌ اند، از رد آشکار طرح آنان خودداری کردند.

اکنون پس از سلسله درگيريهای خونينی که بين شبه‌ نظاميان وابسته به فتح و حماس در هفته‌ های اخير به وقوع پيوسته است، اين دو جنبش فلسطينی برای رسيدن به توافق سياسی وارد "گفتگوی ملی" شده ‌اند.

محمود عباس رهبر فتح احتمالاً به منظور پيشگيری از شکست گفتگوها با حماس يا طولانی شدن بی ‌اندازه آن، از برگزاری همه پرسی به عنوان ابزاری برای اعمال فشار عليه حماس استفاده کرده است تا آنان را به پذيرش ابتکار مبارزان زندانی فلسطينی وادار سازد.

به رغم آنکه برخی از رهبران حماس از جمله عبدالعزيز دويک رئيس مجلس قانونگذاری فلسطين از برگزاری همه پرسی حمايت کرده و آن را مطابق اصول دموکراسی دانسته ‌اند، اما اسماعيل هنيه نخست وزير دولت فلسطين هرگونه سازش سياسی در اين باره را رد کرده و محمد نزال از رهبران در تبعيد فلسطين نيز تهديد محمود عباس به برگزاری همه پرسی را نوعی باج خواهی از حماس دانسته است.

رأی آری اکثريت قاطع فلسطينيها به تشکيل دو دولت فلسطينی و اسرائيلی در کنار هم بدان معنا خواهد بود که پيروزی حماس در انتخابات گذشته ناشی از جاذبه سياست اين گروه مبنی بر نابودی اسرائيل بين فلسطينيها نبوده و رأی دهندگان فلسطينی صرفاً برای انتقام‌ گيری از عملکرد جنبش فتح و فساد درون اين تشکيلات به نامزدهای حماس روی خوش نشان داده ‌اند

با اين همه به نظر می‌ رسد اگر حماس در مهلتی که محمود عباس تعيين کرده از پذيرش طرح زندانيان فلسطينی سر باز زند، چيزی جلودار رئيس تشکيلات خودگردان فلسطينی برای برگزاری همه پرسی نخواهد شد.

محمود عباس ظاهراً مطمئن است که در مورد تشکيل کشور فلسطينی در مرزهای چهارم ژوئن ۱۹۶۷ بين فلسطينيها اجماع وجود دارد و اين طرح با اکثريتی قاطع به تصويب خواهد رسيد.

نظرسنجيها نيز از موافقت هشتاد درصد مردم فلسطين با تشکيل کشوری مستقل در سرزمينهای کرانه باختری، نوار غزه و بيت ‌المقدس شرقی حکايت دارد.

البته با توجه به تجربه انتخابات مجلس قانونگذاری فلسطين در زمستان گذشته که نظرسنجيها دقيق از کار در نيامد، بايد نسبت به نتيجه هر نوع نظرسنجی در جامعه فلسطينی با احتياط برخورد کرد.

به هر حال چنانچه حماس به مهلتی که محمود عباس تعيين کرده بی ‌اعتنايی کند و رئيس تشکيلات خودگردان فلسطينی ناچار به توسل به همه پرسی شود، نتيجه همه پرسی در موقعيت بعدی حماس و فتح تأثيری تعيين کنده خواهد داشت.

اگر همانطور که محمود عباس انتظار دارد، اکثريت قاطع فلسطينيها به تشکيل کشور فلسطينی در کنار اسرائيل رأی مثبت دهند، در آن صورت نه فقط موقعيت فتح تقويت خواهد شد، بلکه حماس افزون بر از دست دادن موقعيت کنونی ‌اش، با بحرانی سياسی نيز دست به گريبان خواهد شد.

در واقع رأی آری اکثريت قاطع فلسطينيها به تشکيل دو دولت فلسطينی و اسرائيلی در کنار هم بدان معنا خواهد بود که پيروزی حماس در انتخابات گذشته ناشی از جاذبه سياست اين گروه مبنی بر نابودی اسرائيل بين فلسطينيها نبوده و رأی دهندگان فلسطينی صرفاً برای انتقام‌ گيری از عملکرد جنبش فتح و فساد درون اين تشکيلات به نامزدهای حماس روی خوش نشان داده ‌اند.

در چنان شرايطی حتی ممکن است محمود عباس با انحلال مجلس قانونگذاری فلسطين، خواستار برگزاری انتخابات زودرس شود و از آنجا که چنين تحولاتی به سود حماس نخواهد بود، امکان اينکه اين گروه برای دستيابی به توافق با محمود عباس انعطاف بيشتری از خود نشان دهد، اندک نيست.

بر اين اساس، می‌ توان گفت که حماس اگر چه با بی ‌ميلی به سمت شناسايی اسرائيل حرکت می ‌کند، اما برای رسيدن به آن نقطه، به زمانی بيش از آنچه محمود عباس تعيين کرده نياز دارد.

بنابراين احتمال اينکه محمود عباس نيز مهلت ده روزه را برای حماس تمديد کند، کم نيست.