احمد زيدآبادی کارشناس مسائل خاورميانه

مروان برغوثی از سوی اسرائيل به پنج بار حبس ابد محکوم شده است

قدوره فارس از اعضای دولت خودگردان و از دوستان نزديک و مورد اعتماد آقای برغوثی که در زندان با وی ديدار و گفتگو کرده بود، در جريان يک کنفرانس مطبوعاتی در رام‌الله از تصميم قطعی برغوثی برای حضور نيافتن در رقابت انتخاباتی ۹ ژانويه ۲۰۰۵ خبر داد.

نگرانی رهبری فلسطين از کانديداتوری برغوثی

اعلام آمادگی اوليه مروان برغوثی برای احراز مقام رهبری دولت خودگردان فلسطين، باعث نگرانی شديد رهبران کهنه‌ کار فلسطينی شده بود زيرا شرکت وی در انتخابات از يک سو، باعث بروز شکاف در بدنه جنبش الفتح می ‌شد و کادرهای جوان جنبش را رودر روی رهبران تبعيدی قرار می‌ داد و از ديگر سو، پيروزی محمود عباس (ابومازن) را که از سوی کميته مرکزی الفتح به عنوان کانديدای پست رياست دولت خودگردان معرفی شده است، با ترديد جدی روبرو می‌ کرد.

مروان برغوثی که نسل تازه ‌ای از مبارزان فلسطينی داخل سرزمين‌ها را نمايندگی می‌ کند، از مدافعان ادامه انتفاضه عليه اسرائيل به عنوان بهترين راه آزادسازی سرزمين های فلسطينی است و به دليل نقش برجسته ‌اش در عمليات ضد اسرائيلی به ۵ بار حبس ابد در دادگاه اسرائيل محکوم شده و به رغم عضويتش در مجلس فلسطين، دوران محکوميت خود را در زندان اسرائيل سپری می‌ کند.

به دليل همين سابقه و رويکرد، برغوثی از حمايت نسبی گروه های اسلامگرای فلسطينی هم برخوردار است تا آنجا که يکی از رهبران حماس حمايت اين جنبش را از کانديداتوری وی در برابر محمود عباس اعلام کرده بود.

از همين رو، در صورت اصرار برغوثی برای رقابت با محمود عباس، احتمال پيروزی او در انتخابات ۹ ژانويه بعيد نبود؛ اما چنين نتيجه ‌ای می ‌توانست برای آن دسته از جناح‌ های فلسطينی که شرايط پس از عرفات را برای ازسرگيری روند صلح با اسرائيل مناسب می‌ بينند، بسيار نا‌ اميد کننده و دردسر ساز باشد چرا که دولت راستگرای آريل شارون، نخست وزير اسرائيل، نه فقط برغوثی را به عنوان "شريک صلح" به رسميت نمی‌ شناسد، بلکه حتی در صورت انتخاب او به سمت رئيس دولت خودگردان توسط فلسطينی ها بسيار بعيد بود که حاضر به آزاد کردن وی از زندان شود.

اين موضوع، خود می ‌توانست سبب بروز کشمکش تازه ‌ای بين دو طرف شود و گفتگوهای احتمالی را با بن ‌بست جديدی روبرو سازد.

ابومازن بدون رقيب جدی

ابومازن اينک رقيبی که انتخاب وی را به مقام رياست دولت خودگردان تهديد کند، روياروی خود ندارد

به هر حال، با انصراف مروان برغوثی از کانديداتوری، اينک مسير پيروزی ابومازن در انتخابات ۹ ژانويه هموارتر شده است. او اينک رقيبی که انتخاب وی را به مقام رياست دولت خودگردان تهديد کند، روياروی خود ندارد.

يکی از رقبای ابومازن، مصطفی برغوثی عموی مروان است. وی پزشکی معروف و از اعضای هيات مذاکره کننده فلسطينی در مذاکرات سال ۱۹۹۱ در مادريد به رهبری دکتر حيدر عبدالشافی است.

مصطفی برغوثی از جمله روشنفکران فلسطينی است که بر ضرورت دموکراتيزه کردن جامعه و نهادهای حکومتی فلسطين تاکيد بسيار دارند. وی عمده فعاليت خود را بر تاسيس و گسترش نهادهای غير دولتی متمرکز کرده و مبارزه با فساد را در راس برنامه‌های انتخاباتی خود قرار داده است.

با آنکه مصطفی برغوثی از اعتبار زيادی در بين نخبگان غير سياسی فلسطينی برخوردار است و حمايت شخصيت موجهی چون حيدر عبدالشافی را پشت سر خود دارد، اما به دليل عدم حمايت گروههای سياسی و جنبش ‌های مبارزاتی از وی، شانس بالايی برای دستيابی به رياست دولت خودگردان فلسطين ندارد.

رقيب ديگر محمود عباس، "غسان برهم" از مسيحيان فلسطينی است که برنامه ای راديکال را برای آينده فلسطين ارائه کرده است. غسان برهم خواستار تقسيم فلسطين بر مبنای قطعنامه ۱۸۱ سازمان ملل در سال ۱۹۴۷ و کنار گذاشتن آمريکا از روند مذاکرات صلح خاورميانه است. وی نيز اصلی‌ ترين هدف خود را مبارزه قاطع با فساد در سازمان های دولتی فلسطينی اعلام کرده است.

اعلام آمادگی اوليه مروان برغوثی برای احراز مقام رهبری دولت خودگردان فلسطين، باعث نگرانی شديد رهبران کهنه‌ کار فلسطينی شده بود زيرا شرکت وی در انتخابات از يک سو، باعث بروز شکاف در بدنه جنبش الفتح می ‌شد و کادرهای جوان جنبش را رودر روی رهبران تبعيدی قرار می‌ داد و از ديگر سو، پيروزی محمود عباس (ابومازن) را که از سوی کميته مرکزی الفتح به عنوان کانديدای پست رياست دولت خودگردان معرفی شده است، با ترديد جدی روبرو می‌ کرد

عبدالستار قاسم متخصص علوم سياسی از نابلس و طلال السيدر از فعالان سابق حماس در الخليل که مدتی را به عنوان وزير تربيت بدنی در کابينه حکومت خودگردان خدمت کرده است، از ديگر رقبای محمود عباس به شمار می ‌روند و ظاهرا هيچکدام نيز توان برنده شدن در انتخابات را ندارند.

با اين همه، محمود عباس حتی اگر رقيب "قدر" تازه‌ ای پيدا نکند، در مسير دستيابی به مقام رياست تشکيلات خودگردان با مشکلات و تناقضاتی روبروست. او از يک سو برای جذب آراء کادرهای جوانتر الفتح نياز به موضع ‌گيری‌ های شديدتر در برابر اسرائيل دارد اما از ديگر سو، برای جلب اعتماد آمريکا و اسرائيل مجبور به اتخاذ خط مشی آرام و ملايمی است.

او در روزهای اخير در هر دو جهت حرکت کرده است. به منظور جلب رضايت مبارزان جنبش الفتح، عباس تاکيد کرده است که به ديدگاههای عرفات از جمله "حق بازگشت آوارگان" وفادار خواهد ماند، در حالی که می‌ داند اسرائيلی‌ ها اعم از چپ و راست با طرحی که مستلزم بازگشت آوارگان به زادگاه آنها باشد، در هيچ شرايطی موافقت نخواهند کرد.

ابومازن همچنين برای اطمينان خاطر آمريکا و اسرائيل، پايان دادن به "خشونت" را در سرزمين‌های فلسطينی در توان خود دانسته است، در حالی که به تجربه دريافته است که حتی عرفات نيز در بسياری اوقات از چنين توان و قدرتی برخوردار نبود.