با مرگ یاسر عرفات، رهبر فلسطينيان، وضعیت و عملکرد گروههای پیکارجوی فلسطینی به چه صورت در خواهد آمد؟

آیا برای گروههایی نظیر حماس و جهاد اسلامی درون اراضی اشغالی یا

حماس به شکل فزاینده ای به نماد ملی گرایی فلسطینيها تبدیل شده اما به لحاظ توان سازمانی تا اندازه زیادی ضعیف شده است، بویژه پس از ترور شیخ احمد یاسین که رهبری میانه رو و عملگرا بود پل ایدل، روزنامه نگار مقیم لندن

نگاه این گروهها به مقوله انتقال قدرت چیست؟

در مورد گروه حماس که به نظر تحلیلگران، شاخص و نماینده تمایلات ملی گرایانه فلسطینيها، بویژه در نوار غزه است، قضیه از حساسیت بیشتری برخوردار است.

جنبش حماس به لحاظ سازماندهی و وجهه سیاسی و عملیاتی از برجستگی بارزی میان گروههای پیکارجوی برخوردار است.

ابو اسامه عبدالمعطی، نماینده حماس در تهران که معتقد است در حال حاضر بحث اصلی به نحوه انتقال قدرت مربوط است می گويد برای حماس چندان فرقی نمی کند که چه کسی رهبری تشکیلات خودگردان و سازمان فتح را بر عهده گیرد.

وی با این حال تأکید دارد که آنچه برای حماس اهميت دارد، انتقال آرام قدرت است، چراکه به عقيده رهبران اين جنبش، در سایه انتقال آرام قدرت است که می توان به رهبری قابل قبول و متحد برای همه گروهها دست یافت.

در اینجا پرسش اصلی آن است که آیا مرگ یاسر عرفات خلأ سیاسی برجای گذاشته است؟

عفيف صفیه، نماینده تشکیلات خودگردان فلسطینی در لندن با هرگونه اظهارنظری که به خلأ سیاسی پس از مرگ آقای عرفات معتقد باشد مخالف است و می گويد که از ناحیه گروههای پیکارجوی فلسطینی احساس نگرانی نمی کند، چون به گفته او، تشکیلات خودگردان با این گروهها در ارتباط و گفتگوی مستقیم است.

گروههای فلسطینی پیکارجو پس از مرگ یاسر عرفات فرصت جدیدی برای حضور در صحنه یافته اند اما نباید از یاد برد که گروهی چون حماس از ناحیه کم شدن منابع مالی خود تحت فشار است عادل درویش، مفسر امور فلسطین

وی از دیپلماسی فعال و مثمر ثمری خبر می دهد و می گوید که احمد قريع، معروف به ابوعلا، نخست وزیر تشکیلات خودگردان چند روز پیش به نوار غزه رفته و با سیزده گروه فلسطینی از جمله جهاد اسلامی و حماس، گفتگوهای فشرده و بسیار مثبتی داشته است.

نماینده تشکیلات خودگردان در لندن در مقابل از ناحیه اقدامات اسرائیل ابراز نگرانی می کند و می گوید که "سیاست تهاجم اسرائیل به شهرهای فلسطینی و ترور هدفمند مایه نگرانی است."

در چنین شرایطی نمی توان تردید زیادی داشت که استمرار یا ازدیاد فعالیتهای مسلحانه حماس، جهاد اسلامی و گردانهای شهدای الاقصی که به سازمان فتح وابسته است، تا اندازه زیادی به رفتار اسرائیل و آمریکا بستگی خواهد داشت.

وابستگی اين موضوع به رفتار اسرائیل بارزتر است، چراکه اسرائیل نقش تعیین کننده و نهایی در ایجاد واکنشهای مختلف فلسطینيها ایفا می کند.

اما گروههای فلسطینی پیکارجو تا چه اندازه آماده اند تا حضوری جدی و جدید در صحنه تحولات فلسطین ایفا کنند و از چه جایگاهی در درون و برون اراضی اشغالی برخوردارند؟

عادل درویش، مفسر امور فلسطین و روزنامه نگار مقیم لندن معتقد است که گروههای فلسطینی پیکارجو پس از مرگ یاسر عرفات فرصت جدیدی برای حضور در صحنه یافته اند اما نباید از یاد برد که گروهی چون حماس از ناحیه کم شدن منابع مالی خود تحت فشار است.

از نظر آقای درویش، پیکارجویی اسلامی مانند چند سال پیش از حمایت طلبی و درخشش برخوردار نیست.

با این وصف، آیا حماس و سایرگروههای مسلح زیرزمینی فلسطینی در شرایطی هستند که به شکلی قدرتمندانه بر معادلات پیش روی پس از مرگ آقای عرفات تأثیر بگذارند؟ به عبارت صریحتر، آیا این گروهها در صدد برخواهند آمد تا با روشهای مقابله جویانه در صدد رویارویی با تحولات پیش رو برآیند؟

پل ایدل، روزنامه نگار مقیم لندن که سالها تحولات حماس و گروههای فلسطینی را دنبال کرده معتقد است که پس از حملات ماههای اخیر اسرائیل به کادر رهبری عالی گروه حماس، این گروه اکنون بسیار ضعیف شده و دچار ضعف رهبری جدی است.

آقای ایدل معتقد است که حماس به شکل فزاینده ای به نماد ملی گرایی فلسطینيها تبدیل شده اما به لحاظ توان سازمانی تا اندازه زیادی ضعیف شده است، بویژه پس از ترور شیخ احمد یاسین که رهبری میانه رو و عملگرا بود.

اما اینکه این گروه و سایر سازمانهای پیکارجوی فلسطینی درون و بیرون اراضی اشغالی چگونه در دوران پس از عرفات رفتار خواهند کرد، بستگی زیادی به سیاستهای اسرائیل و جامعه بین المللی خواهد داشت.

اگر به فلسطینيها امکان داده نشود که رهبری آینده خود را با رأی خود برگزینند، آنگاه فلسطینيها و گروههای پیکارجوی در دوران جدید با چالشهای عمده ای روبرو خواهند بود و می توانند به سهم خود ایجاد کننده چالشهای عمده ای هم باشند.