راجر هاردی تحليلگر بی بی سی در امور خاور ميانه

در جريان انتفاضه اخير هزاران نفر کشته شده اند

همانند بسياری از رهبران عرب او همواره بيمناک از رقبای خود بوده است و حتی نزديک ترين قائم مقام های او هم تنها دوره کوتاهی کنترل امور را در دست داشته اند.

مرگ فيصل حسينی از مقامات ارشد فلسطينی در ژوئن 2001 اين تصور را تقويت کرده است که نسل قديمی تر رهبران فلسطينی بتدريج از صحنه خارج می شوند.

از زمانی که آقای عرفات، که در ميانه هفتادسالگی قرار دارد، به دليل وضع شکننده جسمانی اش شخصيتی تلقی شده که ممکن است به زودی از صحنه خارج شود گمانه زنی در باره جانشينان احتمالی او گريزناپذير شده است.

نسل قديمتر رهبران در مقابل جوانان

مدعيان اصلی رهبری فلسطينيان به دو گروه عمده تقسيم می شوند. نسلی سن و سال دار که با آقای عرفات سالها کار کرده اند و شخصيت های جوانتری که اين اواخر به صحنه وارد شده اند.

کسانی که در طبقه اول از مدعيان جانشينی قرار می گيرند آنهايی هستند که با سازمان آزاديبخش فلسطين(ساف/ پی ال او) - نهاد فراگير جنبش فلسطينی- در دوره تبعيد در اردن و لبنان و تونس کار کرده اند.

اين افراد کسانی اند که آقای عرفات به آنها اعتماد دارد اما از نظر مردم ساکن در نوار غزه و کرانه غربی آنها غريبه محسوب می شوند. به آنها گاه لقب "تونسی ها" داده شده و شماری از آنان به دليل اتهامات مربوط به فساد مالی خوشنام نيستند.

در طبقه دوم، کسانی هستند که خودی و بومی تلقی می شوند. اينها مردان جوانی هستند که در دوره تبعيد ساف، در منطقه تحت اشغال اسرائيل باقی مانده و زندگی کرده اند.

آنها ريشه های قوی تری از "تونسی ها" دارند و اولين تجربه رهبری خود را طی انتفاضه اول، يا شورش در مقابل حاکميت اسرائيل، به دست آوردند که در اواخر دهه 1980 صورت گرفت.

احمد قريع ('تونسی')

احمد قريع که عمدتا به نام "ابو علا" شناخته می شود، نخست وزير فلسطينی ها و چهره ای است که از نزديک در مذاکرات محرمانه ای که در سال 1993 به انعقاد پيمان اسلو با اسرائيلی ها منجر شد نقش داشته است.

وی که در سال 1937 در بيت المقدس متولد شده است، در دهه 1970 در سازمان آزادیبخش فلسطين به چهره ای شناخته شد بدل شد و در لبنان و تونس به ياسر عرفات نزديک بود و در سال 1994 به همراه وی به غزه بازگشت.

وی در سال 2003 به عنوان نخست وزير جانشين محمود عباس شد و پس از آن از خود استقلالی به نمايش گذاشت که با شيوه های استبدادی آقای عرفات در تضاد بود.

او چندين بار در اعتراض به ياسر عرفات به خاطر عدم تفويض اقتدارات کافی به او، تهديد به استعفا کرد، اما هر بار متقاعد شد در مقام خود باقی بماند.

محمود عباس ('تونسی')

محمود عباس، که همچنين به ابو مازن ملقب است، مدت های مديد مرد شماره دو عرفات در سازمان آزادیبخش فلسطين بوده است. وی از بنيانگذاران جنبش فتح است و يکی از چهره های ميانه روی فلسطينی که بارها با اسرائيلی ها مذاکره کرده است به شمار می رود.

در اوايل سال 2003، آقای عرفات او را به عنوان اولين نخست وزير فلسطينی معرفی کرد زيرا آمريکا، اسرائيل و اتحاديه اروپا اصرار داشتند رهبر فلسطينی ها بخش اعظم اختيارات خود را به رهبر ديگری واگذار کند.

رهبری ابومازن به معنی آغاز فصل تازه ای در روابط اسرائيلی ها و فلسطينی ها بود به طوری که انتظار می رفت طرح صلح معروف به "نقشه راه" دو طرف را به سوی يک راه حلی نهايی هدايت کند. اما ابو مازن پس از چهار ماه کشمکش قدرت با آقای عرفات از مقام خود استعفا داد.

او از منتقدان صريح الهجه استفاده از خشونت در جريان انتفاضه چهار سال اخير فلسطينی ها بوده است و سعی کرد پيکارجويان اسلام گرا را وادارد از حملات خود به اسرائيل دست بکشند.

نبيل شعث ('تونسی')

نبيل شعث از ديرباز يکی از نزديک ترين مشاوران عرفات و از اعضای گروه مذاکره کننده با اسرائيل بوده است.

از آنجا که ياسر عرفات چند سالی است در مقر خود در رام الله محصور است، نبيل شعث اخيرا نقش سفير آقای عرفات در جهان خارج را بازی کرده است.

وی به عنوان يک چهره ميانه رو مشهور است.

ياسر عابد ربع ('تونسی')

ياسر عابد ربع که قبلا از اعضای يکی از گروه های چپگرا بود، اکنون از مقام های ارشد سازمان آزادیبخش فلسطين است. وی زمانی وزير اطلاعات و فرهنگ تشکيلات خودگردان فلسطين بود.

آقای عابد ربع سال گذشته با همکاری يوسی بيلين، وزير سابق دادگستری اسرائيل و از معماران اصلی پيمان اسلو، پيمان ژنو را تنظيم کرد. اين طرح که رقيب طرح مورد حمايت آمريکا، نقشه راه، است سعی دارد به راه حلی "نهايی" داير بر تقسيمات نزديک به مرزهای پيش از سال 1967 دست يابد.

آقای عابد ربع پيشتر در سال جاری از جمله 60 متفکر و مقام فلسطينی بود که با امضای يک آگهی پر سر و صدا از پيکارجويان فلسطينی خواستند از انجام بمبگذاری های انتحاری عليه اسرائيلی ها دست بردارند.

محمد دهلان رئيس سابق تشکيلات امنيتی در غزه است. به همين دليل وی از تجربه زيادی در تماس رودر رو با اسرائيلی ها برخوردار است. وی همچنين از شخصيت های مورد اعتماد آمريکاست.

برخی فلسطينی ها به شدت به ديده ظن به روابط او با اسرائيل و آمريکا می نگرند.

جبريل رجوب ('خودی')

جبريل رجوب رئيس سابق تشکيلات امنيتی در کرانه باختری است و در آنجا اقدام به ايجاد پايگاهی مستقل برای خود کرد.

او زبان های انگليسی و عبری را به روانی تکلم می کند و از شخيصت های مورد تاييد آمريکا و اسرائيل است. با اين حال اين مساله حمايت عمومی از او را کمرنگ کرده است.

وی رئيس جنبش سياسی فتح، وابسته به ياسر عرفات، در کرانه باختری بود.

بسياری معتقدند که وی پس از آقای عرفات محبوب ترين سياستمدار فلسطينی است.

آقای برغوثی هم اکنون در اسرائيل زندانی است. وی به پنج بار حبس ابد محکوم شده است.

وی از حاميان قدرتمند پيمان صلح اسلو و مخالفان حمله به غيرنظاميان اسرائيلی در داخل اسرائيل بود. پس از آغاز انتفاضه جاری در سال 2000 وی به فعاليت های پيکارجويانه روی آورد.

او اکنون از طرح متارکه آقای شارون برای ترک غزه حمايت می کند و آن را از دستاوردهای عمده انتفاضه می داند.