اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد		صفحه بدون عکس

*اين برنامه ها به وسيله بی بی سی و برای بی بی سی تهيه شده و راديو و سايت بخش فارسی بی بی سی تنها رسانه مجاز به استفاده از آنهاست. استفاده از اين برنامه ها توسط رسانه های ديگر به هر شکلی بدون اجازه بی بی سی ممنوع است*

به دنبال دريافت شمار زيادی پرسش از طرف شما، دکتر مهرناز رسولی نژاد متخصص بيماری های عفونی در ايران در گفتگويی به اين پرسش ها پاسخ داد که صدای اين گفتگو و متن کامل آن در اين صفحه قابل دسترس است:

متن کامل سوال های شما و پاسخ های دکتر رسولی نژاد:

محسن و سعيد اقليمی از تهران: به کار بردن کاندوم تا چه حد می تواند در جلوگيری از ابتلا به ايدز موثر باشد؟ و آيا می توان با فردی که احتمال آلودگی او به ايدز می رود، با استفاده از کاندوم و رعايت احتياط نزديکی کرد؟

استفاده از کاندوم تا حدود زيادی از ابتلای آقايان به ايدز جلوگيری می کند اما هميشه درصد شکستی در آن وجود دارد، يعنی همان درصدی که در مورد حاملگی وجود دارد

- استفاده از کاندوم تا حدود زيادی از ابتلای آقايان به ايدز جلوگيری می کند اما هميشه درصد شکستی در آن وجود دارد، يعنی همان درصدی که در مورد حاملگی وجود دارد. شرط استفاده از کاندوم اين است که در تمام مدت تماس جنسی از آن استفاده شود، يعنی از اول تا آخر و جنس کاندوم خوب باشد و از آن تنها يک بار استفاده شود که حتی در اين مورد نيز اندکی امکان مؤثر نبودن آن وجود دارد.

آيا بايد از نوع خاصی از کاندوم استفاده کرد؟

- کاندوم لاتکس از همه بهتر است.

ياسمين: چطور می شود ضمن رعايت احتياط ارتباط جنسی داشت؟

- تماس جنسی مطمئن يعنی تماس جنسی با کسی که از سابقه جنسی او اطلاع داشته باشيم، يعنی اينکه طرفين قبلاً با کس ديگری ارتباط جنسی نداشته باشند. راهی که سازمان بهداشت جهانی برای کنترل ايدز پيشنهاد می کند اين است که افراد پيش از ازدواج هيچ تماس جنسی با کسی نداشته باشند و پس از ازدواج نيز غير از همسر خود با کسی تماس جنسی نداشته باشند. در غير اين صورت در ارتباط جنسی از هر راه ديگری احتمال انتقال ايدز وجود دارد.

محسن، جيران، مونا و مصطفی از تهران: آيا ايدز از طريق بزاق دهان وبوسه هم انتقال پيدا می کند؟

- بزاق نمی تواند در انتقال ايدز نقش داشته باشد چون آنزيمهای آن ويروس را غيرفعال می کند اما اگر تماس از راه دهان باعث خونريزی شود امکان انتقال ايدز وجود دارد.

بزاق نمی تواند در انتقال ايدز نقش داشته باشد چون آنزيمهای آن ويروس را غيرفعال می کند اما اگر تماس از راه دهان باعث خونريزی شود امکان انتقال ايدز وجود دارد

اکمل از سيدنی، نادر از تهران و شهلا از شيراز: آيا ارتباط جنسی از راه دهان باعث انتقال ايدز می شود؟

- در تماس جنسی دهانی، چون ترشحات جنسی حاوی ويروس است می تواند باعث انتقال ايدز شود.

عرفان از تهران: احتمال انتقال ايدز از طريق ارتباط جنسی از راه دهان چقدر است؟

- احتمال انتقال ايدز از طريق تماس جنسی خيلی زياد نيست، اما چون تعداد دفعات تماس جنسی معمولاً زياد است احتمال انتقال ايدز از اين طريق نيز بالا می رود، اگرچه حتی يک بار تماس جنسی نيز می تواند باعث انتقال ايدز شود، چه از طريق دهان باشد، چه مقعد و چه آلت تناسلی زنانه.

ر. ح. از تهران: آيا بيماری ايدز از طريق تماس جنسی از مقعد هم ممکن است منتقل شود؟

- بله، از مقعد هم منتقل می شود و احتمال انتقال از طريق مقعد حتی بيشتر از دستگاه تناسلی است.

کامران از تهران و آرش: آيا سرايت اين بيماری از راه جنسی فقط در لحظه انزال منی امکان پذير است و يا اساسا ارتباطی با آن ندارد و دخول ساده حتی برای مدت کمتر از يک دقيقه هم انتقال اين بيماری را امکان پذير می کند؟ راه تشخيص اين بيماری بدون مراجعه به پزشک چيست؟ متين از کاليفرنيا: وقتی دو نفر بدون کاندوم ارتباط جنسی برقرار می کنند بدون اينکه به ارگاسم يا اوج لذت جنسی برسند، آيا امکان آلودگی هست؟

- بله در تماس جنسی بدون رسيدن به ارگاسم هم امکان آلودگی وجود دارد و همان طور که گفتم در تماس جنسی در تمام مدت، از ابتدا تا انتها، بايد از کاندوم استفاده شود. تشخيص عفونت اچ آی وی يا بيماری ايدز از روی علائم بالينی ممکن نيست و تنها از طريق آزمايش انجام می شود، گرچه از روی علائم هم می توان حدس زد که يک شخص ممکن است ايدز داشته باشد.

علی امين از ايران: آيا ايدز از طريق حشرات گزنده هم منتقل می شود؟ سارا از تهران: چرا پشه که نيش خود را در بدن افراد فرو می کند و ممکن است خون را منتقل کند، در رديف سرايت دهندگان اچ آی وی نام برده نمی شود؟

- ثابت شده که نيش حشرات، به خصوص نيش پشه در انتقال نقشی ندارد. احتمال دارد که ويروس در اثر بزاق حشرات غيرفعال شود، پس احتمال انتقال از اين طريق وجود ندارد.

رضا الف از تهران: لطفا در مورد مدت زمان پايداری ويروس ايدز در محيط خارج از بدن و همينطور در مورد امکان انتقال از طريق آرايشگاه و دندانپزشکی و خدمات مشابه توضيح دهيد. علی از شيراز: در صورتی که از راه آرايشگاه و دندانپزشکی امکان ابتلا هست، چگونه می توان خطر حاصل از مراجعه به اين مکان ها را کمتر کرد؟

- ويروس در طبيعت برای مدت طولانی حتی يا يک هفته، شايد هم بيشتر می تواند زنده بماند، ولی اينکه تا چه حد می تواند در انتقال نقش داشته باشد مشخص نيست، ولی اينها راه انتقال بيماری نيست. در آرايشگاه ها، خانم هايی که تاتو (خالکوبی) می کنند چون از سوزن هايی استفاده می کنند که داخل بدن فرو می رود، خونی می شود و با ترشحات آلوده می شود، می تواند باعث انتقال شود به شرط اينکه اين سوزن برای کسی ديگر استفاده شود. در دندانپزشکی ها هم به همين ترتيب. وسايلی که با خون و ترشحات بدن مريض آلوده شود، در صورتی که درست استريل نشود و برای مريض ديگر استفاده شود، باعث انتقال می شود. از طريق تيغ آلوده هم ويروس منتقل می شود ولی عملا اين اتفاق ها نمی افتد. بهترين کار اين است که اگر کسی سلمانی می رود وسايل شخصی خودش مثل تيغ را همراه ببرد و خانم هايی هم که تاتو می کنند بايد سوزن خود را همراه ببرند. دندانپزشکان هم ملزم هستند که وسايل خود را بعد از هر مريض ضدعفونی کنند و کنترل و نظارت هم تا حدی وجود دارد.

علی از تهران: روزانه اخباری می شنويم مبنی بر اينکه افرادی که به ايدز مبتلا هستند مقداری از خون خود را مثلا در رب گوجه فرنگی و خرما و غيره تزريق کرده اند، آيا در صورتی که اين موارد صحت داشته باشد، آيا امکان ابتلا به مصرف کننده وجود دارد؟

- عملا اينها راه انتقال نيست. مگر ممکن است داخل خرما خون زد و کسی آنرا بخورد؟ اين کارها عملی نيست و عنوان کردن اين گونه اخبار يعنی انحراف از راه های اصلی انتقال بيماری.

علی از زاهدان: آيا امکان انتقال ويروس ايدز به انسان در هنگام اهداء خون وجود دارد؟ فرهاد از اصفهان: می خواستم بدانم که در ايران کسانی که به طور مرتب فراورده های خونی دريافت می کنند مثل بيماران مبتلا به تالاسمی چقدر احتمال آلوده شدن به ويروس ايدز دارند؟

اگر کسی بخواهد خون اهدا بکند، چون با سوزن های استريل خون می گيرند، مبتلا نمی شوند، ولی در موقع گرفتن خون اگر خون حاوی ويروس باشد احتمال آلودگی شخص خيلی خيلی زياد است و اگر مثلا من بخواهم خونی بگيرم که حاوی ويروس باشد، تقريبا صد درصد مبتلا می شوم. ولی الان در ايران خون و فراورده های خونی از لحاظ آلودگی به ويروس اچ آی وی کنترل می شود، بنا بر اين احتمال انتقال از اين طريق تقريبا نزديک به هيچ است. ولی از آنجا که در بعضی از موارد، از زمانی که ويروس وارد بدن می شود تا زمانی که تست مثبت می شود فاصله می افتد و در اين فاصله ممکن است فرد خون داده باشد، ممکن است که خوب شناخته نشود، درنتيجه ما به کسانی خون می دهيم که احتياج واقعی به آن داشته باشد، يعنی کسانی که اگر خون به آنها ترزيق نکنيم، با زندگی آنها بازی کرده باشيم. در ايران کسانی که خون و فراورده های خونی دريافت می کنند، احتمال آلودگی شان هست، ولی خيلی خيلی کم است.

مريم از تهران: در حين کار تحقيقاتی ام متاسفانه مواردی پيش آمد که مقداری از نمونه خون بيماران مبتلا به سرطان با دستم تماس پيدا کرد، و مطمئن نيستم در آن لحظه جراحت کوچکی در دستانم وجود داشته يا خير؟ تماس من با نمونه های خون از حدود يک سال پيش تا کنون است، تا چه حد بايد نگران ابتلای به ايدز باشم؟ چگونه می توانم نسبت به سلامتی خود مطمئن شوم؟

- خون افراد سرطانی مساوی با ابتلا به اچ آی وی نيست، پس جای نگرانی برای ايشان وجود ندارد. اگر می خواهند مطمئن شوند می توانند به انتقال خون مراجعه کنند و آزمايش بدهند.

حسين از تهران، نازنين از تهران: علائم ظاهری آلوده بودن به اچ آی وی و ابتلا به ايدز چيست؟ امير رضا از تهران: علائم بالينی ايدز چيست؟ پرويز فکور از اردبيل: آيا ايدز هيچ علائم هشدار دهنده ای ندارد؟ فرزين از تهران و حامد از تبريز: اين علائم بعد از چند وقت خود را نشان می دهد؟

- علائم و نشانه های ايدز اختصاصی نيستند. يعنی نشانه هايی نيست که بگوييم اگر شخص آنها را داشت، ايدز دارد. ولی بعضی از نشانه ها هست که پزشکان بايد به آن توجه داشته باشند که اگر شخصی "رفتار پرخطر" دارد و اين علائم هم دارد، می تواند ناشی از عفونت اچ آی وی باشد. مثلا از يک فرد جوانی کار می کند، فعاليت می کند و غذا می خورد، انتظار نمی رود که دهانش برفک بزند، ولی اگر دهانش برفک زد و از طرفی ديگر رفتار پرخطری هم داشت، مثلا در ايران معتاد تزريقی بود، شک خيلی قوی به عفونت اچ آی وی وجود دارد. به همين دليل برای او آزمايش تجويز می کنيم. در مورد عفونت های خاص گوارشی يا تنفسی هم همينطور است ولی اين ميسر نيست که از ظاهر شخص تشخيص دهيم که ايدز دارد.

از نظر علائم بالينی مريض در مراحل اول يک سری علائم دارد به اين صورت که تب، گلو درد، دردهای عضلانی و استخوانی دارد که پس از سه چهار هفته خوب می شود، پس از اين مرحله مريض وارد مرحله "نهفتگی بالينی" می شود، يعنی مثل يک فرد معمولی فعاليت و زندگی می کند، ولی ويروس در بدنش هست و تکثير پيدا می کند و در اين مرحله فقط آزمايش های سرولوژی، ابتلا را مشخص می کند

بهمن از تبريز و محسن از تورنتو: اگر کسی به ويروس اچ آی وی آلوده باشد، پس از چند وقت می ميرد؟

- اين بستگی دارد به اينکه ويروس چقدر در بدنش بتواند تکثير پيدا بکند، سيرش به چه صورت باشد و ويروس به چه صورت وارد بدنش شده باشد. ممکن است مريضی در اثر دريافت خون مقدار زيادی ويروس وارد بدنش شود و در عرض دو تا پنج سال فوت می کند، بعضی ها در اثر تماس جنسی آلوده شده اند و 15 تا 20 سال هم هنوز زنده هستند. اين بستگی به شرايط مريض دارد، يک مقدار به روحيه مريض هم بستگی دارد و حالا هم که داروهای اچ آوی وجود دارد، به اين بستگی دارد که به اين داروها چقدر دسترسی دارد و چقدر می تواند تحت کنترل باشد و اگر لازم شد داروهای جديد دريافت کند. همه اينها در طول عمر مريض و حتی در ميزان انتقال بيماری نقش دارد. هفتاد و پنج درصد کسانی که ويروس وارد بدنشان می شود در عرض دو تا چهار هفته پس از آلودگی طول می کشد تا علائم اوليه را نشان دهد.

مينا از تهران: آيا با آزمايش ايدز می توان از ناقل بودن يا مبتلا بودن به اين بيماری مطمئن شد؟ م. مقدم از تهران: آزمايش ايدز من منفی شده آيا نياز به آزمايش ديگری هم هست؟

- تنها امکان تشخيص بيماری، آزمايش دادن است. هم تست سرولوژی برای نشان دادن آنتی بادی عليه ويروس و هم تست هايی که خود ويروس يا قسمت هايی از ويروس را نشان می دهد. اگر کسی تستش منفی است و رفتار پرخطری ندارد، نگرانی ندارد ولی اگر کسی رفتار پرخطری دارد، با هربار ارتباط جنسی يا تزريق مواد مخدر با سرنگ مشترک امکان ابتلا وجود دارد و يک تست منفی نمی تواند دليل بر آن باشد که ديگر بيماری را نمی گيرد.

ساسان از تهران: آيا در ايران دادن آزمايش ايدز برای ازدواج الزامی است؟

- دادن آزمايش برای ازدواج الزامی نيست و اجباری هم نيست. اين کار در هيج کجای دنيا انجام نمی شود علتش هم اين است که از زمانی که ويروس وارد بدن می شود تا هنگامی که تست مثبت باشد، فاصله وجود دارد، ممکن است اين فاصله شش هفته تا شش ماه باشد و به ندرت ممکن است تا شانزده ماه باشد. به اين مرحله، "مرحله پنجره" می گويند. در اين مرحله شخض آلوده هست و آلوده کننده هم هست ولی آزمايشش منفی است وداشتن يک تست منفی نشانه نداشتن بيماری نيست، به دليل وجود همين "ويندو پريود" يا دوره پنجره، انجام تست ايدز برای ازدواج الزامی نشده است.

کسانی که فکر می کنند مبتلا هستند يا واقعا مبتلا هستند، به کدام مراکز درمانی می توانند مراجعه کنند؟

يکی از مهمترين مراکز که به جرات می توانم بگويم نوزده بيست سال است که پذيرش اين گونه بيماران در آن انجام می شود، بخش بيماری های عفونی بيمارستان امام خمينی است. در آنجا با مريض ها صحبت می شود و اگر لازم باشد دارو می دهند و بيمار را تحت نظر می گيرند. دو جای ديگر در تهران می شناسم: ولی مراکز مشاوره ای هم در غرب تهران در بولوار استاد معين هست ، در ميدان تجريش هم مرکزی درست شده است. در شهرستان ها هم مراکز مشاوره ای وجود دارد.

کيما از شيراز: من دو سال پيش در شهر شيراز مبتلا به ويروس ايدز شدم، سعی کردم اقدامات زيادی برای درمان خودم انجام دهم اما بيمارستان سعدی تنها بيمارستانی که بخشی به نام بيماران مبتلا به ايدز در شيراز دارد مانند يک قاتل مبتلا به طاعون با من رفتار کردند کاری که باعث شد ديگه هيچ وقت پا به اين بيمارستان نگذارم.

- قبول اين مطلب برای من سنگين است چون می دانم که همکاران من در شيراز به اين مريض ها خيلی خوب رسيدگی می کنند و دارو می دهند. من از ايشان خواهش می کنم که به مراکز بهداشتی مراجعه کنند و از پزشکان متخصص عفونی در اين مورد سئوال کنند.