احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل خاورمیانه

	ایران و سوریه روابط گرمی با یکدیگر دارند

آقای عباس نامی از کشورهای خارجی مورد نظر خود نبرده است، اما یکی از مشاوران او به روزنامه اسرائیلی جروزالم پست گفته است که منظور رئیس دولت خودگردان، ایران، سوریه و قطر است.

از زمانی که گروه حماس، نوار غزه را به کنترل خود در آورد، مقام های فتح به طور مرتب، این گروه را به تلاش برای تکرار سناریوی نوار غزه در کرانه غربی متهم می کنند و بر اساس این اتهام، محدودیت های شدیدی را علیه فعالیت اعضا و هواداران حماس در کرانه غربی به اجرا گذاشته اند.

فوزی برهم، سخنگوی حماس با تکذیب ادعای محمود عباس، اعلام کرده است که هدف از سخنان رئیس دولت خودگردان، توجیه فشارهایی است که از سوی افراد مسلح وابسته به فتح علیه نیروهای حماس در کرانه غربی اعمال می شود.

هر چند که اتهام آقای عباس به حماس مبنی بر کوشش این گروه برای تسخیر کرانه غربی، تازگی ندارد، اما به میان کشیدن پای کشورهایی چون سوریه و ایران به مناقشه فتح و حماس به دلیل تحولاتی است که در آستانه برگزاری کنفرانس صلح خاور میانه در تهران و دمشق صورت می گیرد.

ایران تا کنون مخالفت صریح خود را با برگزاری کنفرانس صلح اعلام کرده است، اما سوریه ضمن انتقاد از روند برپایی کنفرانس نوعی سیاست صبر و انتظار را در برابر آن در پیش گرفته است.

ظاهرا محافل فلسطینی نزدیک به محمود عباس از آن بیم دارند که سفر آقای متکی به دمشق، به منظور پیشگیری از موفقیت کنفرانس صلح، برنامه ریزی شده باشد، بخصوص اینکه گفتگو در باره بحران فلسطین و لبنان با مقام های سوری و نیز دیدار با رهبران گروههای لبنانی و فلسطینی مخالف روند صلح در دستور کار دیدار آقای متکی از دمشق قرار دارد.

در تابستان سال ۱۳۸۵ دیدار علی لاریجانی دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی ایران از دمشق نیز تصور مشابهی برای برخی از محافل عربی و اسراییلی پدید آورد.

	محمود عباس و اهود اولمرت چندین دور در مورد کنفرانس صلح مذاکره کرده اند

در آن زمان گفته می شد که دولت حماس تحت رهبری اسماعیل هنیه با دولت اهود اولمرت نخست وزیر اسرائیل بر سر مبادله گلعاد شالیط، سرجوخه ربوده شده اسرائیلی با شمار قابل توجهی از زندانیان فلسطینی در بند اسرائیل، به توافق نزدیک شده اما دیدار آقای لاریجانی با رهبران حزب الله لبنان و سران در تبعید حماس که حمله حزب الله به شمال اسرائیل و حمله گسترده اسرائیل به جنوب لبنان را در پی داشت، هر گونه توافقی را ناکام گذاشت.

البته رهبران حزب الله لبنان و سران گروههای در تبعید فلسطینی هرگونه ارتباط بین سفر آقای لاریجانی و حمله به شمال اسرائیل را رد کردند، اما انتشار این نوع خبرها در مطبوعات منطقه، یکی از علت های نگرانی دولت خودگردان فلسطین از تماس های ایران و سوریه در این روزهای حساس شده است.

به هر حال، طبیعی است که موضوع برگزاری کنفرانس صلح خاور میانه یکی از محورهای اصلی مذاکرات آقای متکی با مقام های سوری در دمشق باشد، کنفرانسی که گفته می شود با سایر بحران های خاور میانه از جمله بحران هسته ای ایران بی ارتباط نیست.

گروه های فلسطینی مخالف کنفرانس صلح اعلام کرده اند که برای نفی مشروعیت کنفرانس مذکور، کنفرانس دیگری را در دمشق برگزار خواهند کرد و بعید نیست که همین مساله یکی از مسائل مورد گفتگوی آقای متکی با مقام های سوری باشد.

البته هنوز روشن نیست که سوریه تا چه اندازه مصمم است به گروههای فلسطینی اجازه برگزاری چنین کنفرانسی را در خاک خود بدهد، بخصوص اینکه سوری ها به یاد دارند که همزمان با برگزاری کنفرانس صلح مادرید در سال ۱۹۹۱ بین اعراب و اسرائیل، کنفرانسی در مخالفت با آن در تهران برگزار شد که نتیجه آن به خطر افتادن روابط دولت اکبر هاشمی رفسنجانی با جهان غرب بود.

سوریه هنوز هم امید خود را به شرکت در کنفرانس صلح خاور میانه که قرار است نوامبر امسال در آناپولیس آمریکا برگزار شود، از دست نداده است

این در حالی است که دولت خودگردان فلسطین به رهبری محمود عباس نیز می کوشد تا دولت سوریه را به مخالفت با برگزاری چنین کنفرانسی متقاعد کند. به همین منظور قرار است در روزهای آینده هیاتی از جانب آقای عباس به دمشق سفر کند تا به رهبران سوریه گوشزد کند که برپایی کنفرانسی به موازات کنفرانس صلح خاورمیانه، شکاف بین فلسطینی ها را عمیق تر خواهد کرد و به زیان مردم فلسطین تمام خواهد شد.

افزون بر این، به نظر می رسد سوریه هنوز هم امید خود را به شرکت در کنفرانس صلح خاور میانه که قرار است آخر سال میلادی جاری در آناپولیس آمریکا برگزار شود، از دست نداده است.

گر چه دولت اهود اولمرت اعلام کرده است که بحث در باره بلندی های اشغالی جولان جایی در کنفرانس آناپولیس نخواهد داشت، ولی به نظر می رسد که کوشش های پنهانی برای جذب سوریه به سمت غرب و بریدنش از محور ایران، حماس و حزب الله لبنان در جریان است.

البته چنین تحول بزرگی به نوع نقشی که سوریه در انتخابات ریاست جمهوری لبنان بازی خواهد کرد، بستگی دارد. به نظر می رسد در این مورد، رایزنی های پنهانی بین سوریه و اروپا و آمریکا در حال انجام است.

احتمالا سفر آقای متکی به دمشق هم بی ارتباط به رایزنی های اروپا و آمریکا با سوریه نباشد. در هر حال، چنین به نظر می رسد که خاور میانه روزهای حساسی را سپری می کند.