احمد زیدآبادی کارشناس مسائل ایران

	آقای هاشمی رفسنجانی با کسب چهل و یک رای به ریاست مجلس خبرگان انتخاب شد

رقیب آقای رفسنجانی برای تصدی ریاست مجلس خبرگان، احمد جنتی دبیر شورای نگهبان بود که توانست ۳۳ رای به دست آورد. یک رای باطل اعلام شد و ده نماینده نیز در اجلاس خبرگان حضور نداشتند.

در واقع، میزان آراء آقای رفسنجانی کمتر از حد انتظار محافل سیاسی و آرای رقیب او بیش از حد انتظار بود.

پیش از این، رئیس مجلس خبرگان با اجماع طیف‌های سیاسی داخل این مجلس و بدون رقابت با نامزدهای دیگر انتخاب می‌شد. در واقع علی مشکینی رئیس فقید مجلس خبرگان، چهره‌ای بود که به رغم تمایل آشکارش به جناح محافظه کار، نیروهای به نسبت میانه رو نیز با او مخالف نبودند.

انتخاب آقای مشکینی با اجماع آراء نمایندگان خبرگان سبب شده بود تا نظام سیاسی ایران، مجلس خبرگان را به عنوان «نماد وحدت» روحانیون به دور از هر گونه رقابت سیاسی معرفی کند، اما رقابت آقای جنتی با آقای رفسنجانی نشان داد که جناح تندرو حکومت دیگر نیازی به نمایش وحدت در داخل خبرگان رهبری نمی‌بیند.

این در حالی است که نظام سیاسی ایران به شدت نسبت به بروز اختلاف در درون دستگاههای حاکم حساس است و اصولا آنچه را که ایجاد اختلاف بین مسئولان حکومتی می‌نامد، نوعی حرکت براندازانه از سوی منتقدان و مخالفان حکومت تلقی می‌کند.

از این رو، صرف رقابت آقای جنتی با آقای هاشمی رفسنجانی برای تصدی ریاست مجلس خبرگان مهم به نظر می‌رسد و در واقع نشانه آن است که طیف تندرو، صف خود را به طور علنی از رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام جدا کرده است.

در چنین شرایطی، انتخاب آقای رفسنجانی به ریاست مجلس خبرگان که به نوشته سایت بازتاب، همراه با اعمال فشارهایی از جانب حامیان دولت برای جلوگیری از انتخاب او بود، هر چند که با رای بالایی صورت نگرفت، اما شکستی آشکار برای جناح تندرو حاکم به شمار می‌رود.

جناح تندرو عموما خود را نماینده اکثریت روحانیون می‌داند، اما شکست آقای جنتی در مقابل آقای رفسنجانی نشان داد که این جناح حتی در داخل مجلس خبرگان نیز از اکثریت برخوردار نیست.

رقابت آقای جنتی با آقای هاشمی رفسنجانی برای تصدی ریاست مجلس خبرگان در واقع نشانه آن است که طیف تندرو، صف خود را به طور علنی از رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام جدا کرده است

با این حال، رای قابل توجه آقای جنتی در بین نمایندگان مجلس خبرگان به معنای این است که آقای رفسنجانی در جهت دادن این مجلس، دستش چندان باز نیست و اگر احتمالا وی برنامه‌هایی برای تغییر آیین نامه داخلی مجلس خبرگان در نظر داشته باشد، با مقاومت طیف مقابل روبرو خواهد شد.

بدین ترتیب، مجلس خبرگان از این پس، به رغم علاقه سران نظام، عرصه رقابت جناح عملگرا و به نسبت میانه رو با جناح بنیادگرا و تندرو خواهد شد.

اینکه سرانجام این رقابت چه خواهد شد، قابل پیش بینی نیست، اما یک نکته در این میان روشن است و آن اینکه موقعیت شخصی آقای رفسنجانی در نظام سیاسی ایران و قدرت چانه زنی او به شدت ارتقاء پیدا کرد.

البته آقای رفسنجانی به دلیل مسئولیت تازه‌اش در مجلس خبرگان، ممکن است ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام را از دست بدهد، اما موقعیت او در مقام ریاست مجلس خبرگان – به عنوان جایگاهی انتخابی - بسیار قوی‌تر و موثرتر از ریاست او بر مجمع تشخیص مصلحت نظام - به عنوان جایگاهی انتصابی- است.

از این رو، حامیان دولت محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران که طی دو سال گذشته، آقای رفسنجانی را هدف حملات تبلیغاتی وسیعی قرار داده بودند، از این پس برای ادامه اقدام‌های خود با مشکلات و موانع جدی روبرو خواهند شد.

ریاست مجلس خبرگان صرف نظر از موقعیت حقوقی و قانونی آن، در نظام حاکم بر ایران از اهمیت نمادین مذهبی و سیاسی خاصی برخوردار است و نادیده گرفتن این موقعیت، به معنای چالش با تمام ارکان نظام سیاسی است.

در واقع همین موقعیت، کار حامیان آقای احمدی نژاد و شخص وی را که معمولا به طور غیر مستقیم و تلویحی آقای رفسنجانی را به باد حمله و انتقاد می‌گیرد، سخت می‌کند و به رئیس مجلس خبرگان مصونیت ویژه‌ای می‌دهد.

با این حال، هنوز روشن نیست که حامیان آقای احمدی نژاد تا چه اندازه موقعیت تازه آقای رفسنجانی را مراعات خواهند کرد، اما ادامه روش قبلی آنها بدون تردید واکنش‌های جدی از سوی روحانیون بلندپایه به دنبال خواهد داشت.

در هر صورت، شاید آقای رفسنجانی به دلیل حضور به نسبت قدرتمندانه جناح تندرو در داخل مجلس خبرگان، نتواند تغییر آشکاری در عملکرد این مجلس ایجاد کند، اما وی در مقام رئیس مجلس خبرگان، می‌تواند در خارج از چارچوب این مجلس، به پاره‌ای از اهداف مورد نظر خود برسد.