احمد زیدآبادی کارشناس مسايل خاورميانه

	احتمالا خالد مشعل به مقام های ایرانی اطمینان خواهد داد که اسراییل را صریحا به رسمیت نخواهد شناخت،

به نوشته ها آرتض، قرار است محمود عباس، رئیس دولت خودگردان فلسطین، در دیدار آتی خود با اهود اولمرت، نخست وزیر اسراییل، پیشنهاد حماس برای یک آتش بس کامل و فراگیر را با وی در میان بگذارد.

واکنش ابتدایی اسراییل به پیشنهاد حماس دلگرم کننده نبوده است، اما ممکن است آقای اولمرت در دیدار با آقای عباس موضع نرمتری در برابر این پیشنهاد اتخاذ کند.

قطع کامل عملیات مسلحانه ضد اسراییلی از طرف حماس، دو هفته پیش از زبان سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه نیز مطرح شد. آقای لاوروف پس از دیدار با خالد مشعل اعلام کرد که رهبر حماس برای پایان دادن به عملیات ضد اسراییلی از جمله هر گونه حمله موشکی به شهرک های اسراییلی قول مساعد داده است.

بنابر این، آتش بس فراگیر با اسراییل مورد حمایت خالد مشعل است، اما او در تهران از سوی محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران توصیه شد که به مقاومت مسلحانه علیه اسراییل ادامه دهد.

در شرایط حاضر به نظر نمی رسد که آقای مشعل علاقه ای به انجام توصیه آقای احمدی نژاد داشته باشد چرا که ظاهرا حماس متقاعد شده است که برای لغو تحریم های بین المللی علیه دولت فلسطینی مجبور است اگر نه لزوما ایدئولوژی بلکه دست کم استراتژی و تاکتیک های خود را در برابر اسراییل تغییر دهد.

تفاهم نامه مکه که بین رهبران حماس و فتح برای تشکیل دولت وحدت ملی امضاء شد، خود گواه آن است که حماس در جهت تغییر استراتژی خود در برابر اسراییل در حرکت است.

	آقای لاوروف پس از دیدار با خالد مشعل اعلام کرد که رهبر حماس برای پایان دادن به عملیات ضد اسراییلی از جمله هر گونه حمله موشکی به شهرک های اسراییلی قول مساعد داده است

در واقع، حماس ضمن آنکه اصرار دارد از موضع ایدئولوژیک خود مبنی بر به رسمیت شناختن صریح موجودیت اسراییل عقب ننشیند، اما به لحاظ استراتژیک می خواهد در همان راهی گام بردارد که پیش از این فتح برداشته است یعنی تلاش برای تشکیل کشور مستقل فلسطینی به پایتختی بیت المقدس از راههای سیاسی و دیپلماتیک.

این نکته ای است که آقای مشعل در دیدار خود با مقام های ایرانی هم به به طور غیر مستقیم به آن اشاره کرد. خالد مشعل در عین حال که بر تغییر نکردن مواضع سازمان متبوعش پس از امضای تفاهم نامه مکه تاکید کرد، یادآور شد که هدف حماس تشکیل کشور مستقل فلسطینی در چارچوب سرزمین های اشغالی جنگ سال 1967 است.

دولت ایران البته از تشکیل دولت وحدت ملی بین حماس و فتح به طور رسمی حمایت کرده است، اما به نظر می رسد که آقای احمدی نژاد و همفکرانش از تغییر مواضع حماس در برابر اسراییل نگرانند و احتمالا سفر آقای مشعل به تهران در آستانه تشکیل دولت وحدت ملی فلسطین به منظور رفع همین نگرانی ها صورت گرفته است.

نگرانی دولت ایران در حقیقت این است که حماس با به رسمیت شناختن اسراییل و یا نفی مبارزه مسلحانه، به روند صلح خاورمیانه بپیوندد و از این طریق موضع ایران را در منطقه تضعیف کند.

احتمالا خالد مشعل به مقام های ایرانی اطمینان خواهد داد که اسراییل را صریحا به رسمیت نخواهد شناخت، اما در باره ادامه مقاومت مسلحانه علیه آن، مساله را به واکنش بین المللی در برابر تشکیل دولت وحدت ملی فلسطین مشروط خواهد کرد.

به عبارت دیگر، چنانچه جامعه بین المللی به دو شرط از سه شرط خود برای لغو تحریم دولت فلسطینی، قانع شود، حماس خود را با آن تطبیق خواهد داد و آقای مشعل این نکته را به مقام های ایرانی یادآوری خواهد کرد.

کمیته چهارجانبه بین المللی (مرکب از سازمان ملل، اتحادیه اروپا، آمریکا و روسیه) سه شرط شناسایی اسراییل، نفی خشونت و پذیرش توافقنامه های بین اسراییل و فلسطینی ها را سه شرط خود برای لغو تحریم دولت فلسطینی اعلام کرده است.

حماس پیش از این، طبق تفاهنامه مکه، توافقنامه های بین اسراییل و فلسطینی ها را «محترم» دانسته است و اکنون برای نفی خشونت نیز آماده است، حال چنانچه کمیته چهارجانبه به پذیرش همین دو شرط از سوی حماس رضایت دهد، روند صلح در خاورمیانه به جریان خواهد افتاد.

روسیه و شماری از کشورهای اروپایی از جمله، ایتالیا، اسپانیا و فرانسه علاقمندند که همین میزان نرمش از طرف حماس را برای از سرگیری تماس با این گروه و ادامه کمک های بین المللی به دولت وحدت ملی فلسطین، کافی اعلام کنند، اما سرسختی اسراییل، آمریکا و تعدادی دیگر از کشورهای اروپایی راه آنها را سد کرده است.

اسراییل مصر است که شناسایی رسمی و صریح این کشور باید شرط قطعی شناسایی دولت وحدت ملی فلسطین از سوی جامعه جهانی باشد، اما با توجه به فضای بین المللی، احتمال اینکه درخواست اسراییل کمابیش نادیده گرفته شود، وجود دارد.

به نظر می رسد سرسختی اسراییل در برابر فلسطینی ها، حوصله بسیاری از اعضای جامعه بین المللی را سر برده و عصبانی کرده است. نمونه ای از این عصبانیت را می توان در اظهارات بنیتا فررو والدنر خطاب به بنیامین نتانیاهو رهبر حزب لیکود اسراییل یافت. خانم فررو والدنر به آقای نتانیاهو گفت: اسراییل هیچ چیز به فلسطینی ها نمی دهد، نه زمین و نه امید.

به هر حال، اگر جامعه بین المللی در برابر دولت وحدت ملی فلسطین نرمش نشان دهد، حماس به نحوی غیر مستقیم به روند صلح خاورمیانه خواهد پیوست و با توجه به این واقعیت، روشن نیست که اظهارات آقای مشعل در تهران، تا چه اندازه برای رهبران ایران اطمینان بخش خواهد بود.

مسلما حماس نمی خواهد روابطش را با ایران به خطر اندازد و یا از کمک های مالی این کشور چشم بپوشد، اما از آن طرف هم نمی خواهد راهی را که برای آشتی این گروه با کشورهای محافظه کار عرب و حتی جامعه بین المللی بر اثر تفاهم نامه مکه گشوده شده است، ببندد.

بنابراین، حماس از ایران انتظار دارد که روابط خود را با این گروه بر اساس شرایط تازه سامان دهد.

آیا دولت ایران این آمادگی را دارد؟ و اگر ندارد، آیا حماس نسبت به موفقیت استراتژی تازه اش تا آن اندازه اطمینان دارد که خطر تیره شدن روابط خود را با تهران بپذیرد؟

به نظر می رسد حماس در برزخ جنگ و صلح با اسراییل به سر می برد و تا هنگامی که نسبت به صلح اطمینان حاصل نکند، از ایران فاصله بسیار نخواهد گرفت.