احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل ایران و منطقه

	کنفرانس بغداد از نقطه نظر روابط تهران – واشنگتن، مهم ارزیابی شده است

دولت عراق با دعوت از همسایگان خود و اعضای دایم شورای امنیت سازمان ملل، از آنها خواسته است که برای کمک به بهبود وضعیت امنیتی عراق در بغداد گرد هم آیند.

اگر دولت ایران نماینده ای برای شرکت در کنفرانس امنیتی بغداد اعزام کند، نخستین دیدار مستقیم بین نمایندگان آمریکا و ایران در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد رخ خواهد داد.

از همین رو، برخی از محافل سیاسی و رسانه ای، کنفرانس بغداد را از نقطه نظر روابط تهران – واشنگتن، مهم ارزیابی کرده و برخی نیز آن را نشانه تغییر استراتژی آمریکا در برابر جمهوری اسلامی دانسته اند.

کاخ سفید اعلام کرده که حضور نمایندگان ایران و آمریکا در کنفرانس بین المللی بغداد، به معنای تغییر سیاست ایالات متحده در برابر جمهوری اسلامی نیست و زلمی خلیل زاد سفیر آمریکا در بغداد نیز گفته است که بین نمایندگان دو کشور، گفتگوی رو در رو و دوجانبه انجام نخواهد گرفت.

به نظر می رسد که اگر نماینده ایران در کنفرانس بغداد حضور یابد، احتمال اینکه مقام های عراقی در جهت ترتیب دادن ملاقاتی بین نمایندگان ایران و آمریکا میانجی گری کنند، بسیار است، زیرا دولت عراق بیش از هر دولت دیگری، مشتاق بهبود روابط ایران و آمریکاست.

در واقع، آغازگر بحث مذاکره ایران و آمریکا در دوره ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد، عبدالعزیر حکیم از رهبران شیعه عراق بود که با سفر به تهران، از مقام های جمهوری اسلامی به طور علنی خواست که برای کمک به بهبود شرایط عراق، با آمریکا وارد گفتگو شوند.

رهبران جمهوری اسلامی که در دوره ریاست جمهوری محمد خاتمی هر گونه بحث درباره ضرورت مذاکره ایران و آمریکا را عملا ممنوع کرده و آن را به صورت "تابو" در آورده بودند، در واکنش به درخواست آقای حکیم، آمادگی خود را برای مذاکره با نمایندگان آمریکا اعلام کردند.

در آن سوی ماجرا نیز جورج بوش رئیس جمهور آمریکا که تا آن تاریخ با مذاکره بین ایران و آمریکا مخالف بود، به زلمی خلیل زاد سفیر کشورش در بغداد اجازه رسمی داد تا در باره اوضاع عراق با مقام های ایرانی به گفتگو بنشیند.

ایران و آمریکا رهبران جمهوری اسلامی در دوره ریاست جمهوری محمد خاتمی هر گونه بحث درباره ضرورت مذاکره ایران و آمریکا را عملا ممنوع کرده بودند

در پی این تحولات، آغاز رسمی گفتگو بین ایران و آمریکا قطعی به نظر می رسید، اما به دلایلی که هنوز هم پنهان مانده ایران به طور ناگهانی موضع خود را برای گفتگو با آمریکا تغییر داد و به همین علت مذاکره ای صورت نگرفت.

با این حال، جلال طالبانی رئیس جمهور عراق، بارها اعلام کرده که مقام های ایرانی و آمریکایی در منطقه کردستان عراق به طور محرمانه با هم دیدار کرده اند. اگر اظهارات آقای طالبانی دقیق باشد، قاعدتا انصراف ایران از مذاکره علنی با آمریکا را باید به نتیجه مذاکرات پنهان دو طرف نسبت داد.

ایران علاقمند است که درباره همه مسائل مورد اختلاف خود با آمریکا، بدون قید و شرط با آن کشور به گفتگو بنشیند با این نیت که راه برای چانه زنی تهران با واشنگتن بر سر برنامه هسته ای جمهوری اسلامی باز شود.

به عبارت دیگر، ایران مایل است که همکاری خود با آمریکا را برای مهار بحران های خاورمیانه بخصوص بحران عراق، به نرمش و انعطاف آمریکا در برابر پرونده هسته ای این کشور مشروط کند، یعنی درست همان چیزی که ایالات متحده به شدت از آن گریزان است.

آمریکا در حقیقت، همکاری ایران برای کمک به حل بحران عراق را بی قید و شرط می خواهد زیرا به باور کاخ سفید، استقرار صلح و ثبات در عراق به همان اندازه که به نفع آمریکاست، همسایگان عراق را نیز از تهدیدها و خطرات ناشی از فرو رفتن عراق در هرج و مرج کامل دور می کند.

در این میان، مقام های دولت عراق که تصور می کنند کشورشان به محلی برای نزاع و تسویه حساب دولت های آمریکا و ایران تبدیل شده است، خواهان آنند که این نزاع به همکاری تبدیل شود و یا آنطور که نوری المالکی نخست وزیر عراق گفته است، ایران و آمریکا اختلافات خود را به جایی خارج از خاک عراق منتقل کنند.

به نظر می رسد که سیاست آمریکا نیز در مرحله کنونی این است که ایران از بحران عراق برای اعمال فشار بر آمریکا استفاده نکند و مجبور به شناسایی عراق به عنوان "منطقه فراغ" از منازعه بین دو کشور شود.

دستور جورج بوش رئیس جمهوری آمریکا مبنی بر دستگیری یا قتل عوامل فعال ایران در عراق نیز در همین جهت قابل ارزیابی است، دستوری که به نظر برخی از مقام های عراقی، در تغییر سیاست ایران در برابر عراق بی تاثیر نبوده است.

به هر حال اگر دولت ایران به این نتیجه رسیده باشد که خارج کردن عراق از حوزه اختلاف هایش با آمریکا ضروری است، به احتمال زیاد، نماینده ای به کنفرانس بغداد اعزام خواهد کرد.

ایران و آمریکا مذاکره احتمالی نمایندگان ایران و آمریکا در بغداد نه به معنای تغییر موضع آمریکا در برابر جمهوری اسلامی خواهد بود و نه به معنای آمادگی جمهوری اسلامی برای عقب نشینی از مواضع هسته ای خود

در عین حال، ممکن است با پادرمیانی رئیس جمهور یا نخست وزیر عراق، بین نمایندگان ایران و آمریکا مذاکره رو در رو نیز صورت گیرد. چنین مذاکره ای قاعدتا توجه بی سابقه رسانه های جهان را به خود معطوف خواهد کرد، اما در جهت رفع اختلاف های بنیادی بین تهران و واشنگتن اثر اندکی خواهد داشت.

مذاکره احتمالی نمایندگان ایران و آمریکا در بغداد نه به معنای تغییر موضع آمریکا در برابر جمهوری اسلامی خواهد بود و نه به معنای آمادگی جمهوری اسلامی برای عقب نشینی از مواضع هسته ای خود، با این همه چنین رویدادی، عراق را یک گام به امنیت نزدیک خواهد کرد.