احمد زيدآبادی کارشناس مسايل سياسی ايران

	ايران عليرغم مواجهه با خطر تحريم می گويد حاضر به دست کشيدن از غنی سازی اورانيوم نيست

جان بولتن، نماينده آمريکا در سازمان ملل، گفته است که هيئت روسی در باره سطر سطر پيش نويس قطعنامه اظهار نظر کرده و خواستار تغييراتی در متن آن شده است. بولتون با قابل درک دانستن موضع روسيه اضافه کرده است که هيئت آمريکايی نيز مانند روسيه درباره بند بند پيش نويس قطعنامه نظر داده است.

روسيه خواهان نرم شدن لحن قطعنامه پيشنهادی سه کشور اروپايی است، در حالی که آمريکا در پی شفاف شدن آن بخش از پيش نويس قطعنامه است که ادامه همکاری روسيه با ايران را برای اتمام نيروگاه هسته ای بوشهر از تحريم های اعمال شده عليه ايران مستثنی می کند.

روسيه از آن بيم دارد که تصويب قطعنامه پيشنهادی سه کشور اروپايی ادامه همکاری هسته ای مسکو و تهران را به مخاطره اندازد و ايران را در مسيری غير قابل بازگشت قرار دهد، حال آنکه آمريکا نگران آن است که مستثنی شدن همکاری روسيه و ايران برای تکميل نيروگاه هسته ای بوشهر، عملا باعث خنثی شدن قطعنامه برای پيش گيری از دريافت کمک های تکنولوژيکی و دانش هسته ای از سوی ايران شود.

معمولا هر گاه در شورای حکام آژانس بين المللی انرژی اتمی و يا شورای امنيت سازمان ملل ضرورتی برای صدور قطعنامه يا بيانيه عليه فعاليت های هسته ای ايران پيش آمده است، سه کشور فرانسه، آلمان و بريتانيا برای تهيه پيش نويس پيش قدم شده اند، آمريکا خواستار شديدتر شدن لحن پيش نويس و روسيه و چين خواهان تعديل آن شده اند، اما سرانجام شش قدرت جهانی برای صدور بيانيه و يا قطعنامه عليه ايران به توافق رسيده اند

قطعنامه: دشوار اما ناگزير؟

با اين همه، روس ها با اصل صدور قطعنامه عليه ايران مخالفتی ندارند و آمريکايی ها نيز موضع انعطاف پذيری برای اصلاح و تغيير پيش نويس قطعنامه اتخاذ کرده اند.

بر اين اساس، به نظر می رسد که شش قدرت جهانی به دنبال مذاکراتی که احتمالا پيچيده و طولانی خواهد بود، قادر به پل زدن بين مواضع خود در مورد قطعنامه پيشنهادی سه کشور اروپايی عليه ايران باشند و بتوانند در اين باره به توافق دست يابند.

در واقع روند پرونده هسته ای ايران در سه سال گذشته نيز چشم انداز توافق احتمالی شش قدرت جهانی در باره ايران را تقويت می کند.

معمولا هر گاه در شورای حکام آژانس بين المللی انرژی اتمی و يا شورای امنيت سازمان ملل ضرورتی برای صدور قطعنامه يا بيانيه عليه فعاليت های هسته ای ايران پيش آمده است، سه کشور فرانسه، آلمان و بريتانيا برای تهيه پيش نويس پيش قدم شده اند، آمريکا خواستار شديدتر شدن لحن پيش نويس و روسيه و چين خواهان تعديل آن شده اند، اما سرانجام شش قدرت جهانی برای صدور بيانيه و يا قطعنامه عليه ايران به توافق رسيده اند.

با اين پيشينه انتظار اينکه اين بار نيز روند گذشته تکرار شود، دور از واقعيت نيست.

از اظهار نظر مقام های ايرانی در مجموع چنين برداشت می شود که آنان تصويب پيش نويس قطعنامه پيشنهادی عليه ايران را در شورای امنيت راهی بی بازگشت نمی دانند و همچنان نسبت به دستيابی به توافق با دنيای غرب با حفظ مواضع خود اميدوارند

موضع جمهوری اسلامی

اين در حالی است که در ايران، مقام های مختلف در باره احتمال صدور قطعنامه اظهار نظرهای متفاوتی کرده اند. برخی مقام های وزارت خارجه ايران، تصويب نهايی قطعنامه عليه ايران را غير ممکن دانسته و برخی ديگر از تصويب آن با ايجاد تغييراتی سخن گفته اند، اما تقريبا اغلب کسانی که در اين باره اظهار نظر کرده اند تاثير تحريم های پيش بينی شده در پيش نويس قطعنامه را بر ايران هيچ يا ناچيز شمرده اند و آن را بيشتر به زيان کشورهای غربی دانسته اند.

ايران هنوز به طور رسمی اعلام نکرده است که در صورت تصويب پيش نويس قطعنامه پيشنهادی سه کشور اروپايی چه واکنش متقابلی نشان خواهد داد.

مقام های رسمی جمهوری اسلامی تنها به اظهار اين نکته بسنده کرده اند که تصويب قطعنامه را بی پاسخ نخواهند گذاشت و برخی نمايندگان مجلس ايران نيز از محدود شدن دسترسی بازرسان آژانس بين المللی انرژی هسته ای به تاسيسات هسته ای اين کشور در صورت تصويب قطعنامه خبر داده اند.

از اظهار نظر مقام های ايرانی در مجموع چنين برداشت می شود که آنان تصويب پيش نويس قطعنامه پيشنهادی عليه ايران را در شورای امنيت راهی بی بازگشت نمی دانند و همچنان نسبت به دستيابی به توافق با دنيای غرب با حفظ مواضع خود اميدوارند.

تجربه گذشته اما نشان می دهد که هر گاه يک مشکل يا بحران بين المللی به علت حل نشدن آن از راه مذاکره، به شورای امنيت کشيده شده و برای حل آن نياز به صدور قطعنامه الزام آور پيش آمده است، کار بر کشور طرف بحران بسيار سخت تر شده است.

معمولا هر گاه شورای امنيت سازمان ملل قطعنامه ای الزام آور بر اساس فصل هفتم منشور ملل متحد عليه يک کشور صادر کند، آن کشور يا مجبور است در مقابل سازمان ملل تسليم شود که هر چه زمان اين تسليم به تاخير افتد هزينه ناشی از آن نيز بيشتر خواهد بود و يا اينکه راه مقابله جويی را تا آنجا ادامه دهد که کار به تحريم های شديد اقتصادی و يا استفاده از زور کشيده شود.

از همين رو، کشورهای جهان هيچ علاقه ای به گرفتار شدن در " تور" قطعنامه های الزام آور شورای امنيت ندارند، بخصوص اينکه تا قطعنامه ای در اين شورا عليه يک کشور تصويب نشده، هر يک از پنج عضو ثابت عضو شورا می تواند با استفاده از حق وتوی خود مانع تصويب آن شود، اما هنگامی که قطعنامه از تصويب شورای امنيت گذشت، هر يک از اعضای ثابت می توانند با تفسير خاص خود از قطعنامه، اقدامات انجام شده از جانب کشور مورد نظر را برای تطبيق دادن خود با شرايط قطعنامه، کافی ندانسته و اقدامات بيشتری را طلب کنند و عملا مانع خروج پرونده از شورای امنيت شوند.