 | | | | | | | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
جنگی که پس از ۱۸ سال از خاتمه آن، بحث انگيز شده است | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
با آنکه بيش از ۱۸ سال از پايان جنگ هشت ساله ايران و عراق می گذرد، هر ساله از روز ۳۱ شهريور که روز آغاز جنگ محسوب می شود، به مدت يک هفته، برنامهها و مراسم مختلفی تحت عنوان «هفته دفاع مقدس» از سوی نهادهای دولتی ايران برای بزرگداشت خاطره جنگ برگزار می شود. بزرگداشت مستمر جنگ هشت ساله، آن هم با وجود گذشت نزديک به دو دهه از پايان آن، در نظام جمهوری اسلامی مفهومی نمادين و ايدئولوژيک دارد. جنگ در واقع برای حکومت ايران، يادآور روحيه فداکاری و استقبال از مرگ در بين نيروهای ايرانی و بويژه نوعی الگوی زيست است که همچنان کارکردهای خود را برای نظام سياسی حفظ کرده است. با اين همه، در سالهای اخير، تکراری شدن مطالب مربوط به جنگ، انتقاد برخی از مقام های نظامی و سياسی ايران را برانگيخته است به طوری که آنان خواستار شکستن «کليشهها» و طرح موضوعات تازه تر درباره ابعاد مختلف جنگ شده اند تا نسل پس از جنگ از تکرار مطالب دلزده نشود. طرح نکات تازه درباره جنگ اما بدون درد سر نبوده است. زيرا رسانه هايی که اجازه طرح مسائل نو در باره جنگ را يافته اند، کمابيش به سراغ مسائلی رفته اند که در دوران جنگ طرح آنها کاملا ممنوع بود. پايان جنگ؛ پرسش بی پايان
يکی از نکاتی که طرح آن در طول جنگ عملا ممنوع بود، به توجيهات مربوط به ادامه جنگ پس از آزادی شهر خرمشهر در خرداد سال ۱۳۶۱ خورشيدی و تلاش برای ورود به خاک عراق، ارتباط داشت. در حقيقت، منتقدان ادامه جنگ ايران و عراق، در جامعه آن روز ايران چندان زياد نبودند و اگر هم منتقدی وجود داشت، کمتر حاضر به پذيرش خطر ابراز مخالفت با ادامه جنگ بود. تنها استثنا در اين باره، نهضت آزادی ايران به رهبری مهدی بازرگان، نخست وزير دولت موقت، که با وجود تمام مخاطرات، ادامه جنگ را به صراحت به چالش می طلبيد. با اين همه، پرسشی که در طول جنگ طرح آن مخاطره آميز و عملا ممنوع بود، در سالهای اخير نه فقط مجاز شده، بلکه به موضوع اساسی هفته بزرگداشت جنگ تبديل شده است.
پاسخ فرماندهان سياسی و نظامی جنگ به چرايی ادامه آن، افشای بخشی از مسائل پشت پرده جنگ را در پی داشته و به طوری که تقريبا مشخص شده است، آيت الله خمينی با ورود نيروهای ايران به خاک عراق مخالف بوده، اما با اصرار فرماندهان نظامی و رهبران سياسی به اين کار رضايت داده است. اين مساله به نحو ديگری در باره پايان جنگ نيز، صادق بوده به طوری که اينک فاش شده، به نظر می رسد آيت الله خمينی تمايل چندانی به توقف جنگ نداشته و در واقع فرماندهان جنگ و مسئولان سياسی کشور با توصيف چشم انداز نه چندان روشن جنگ، رهبر پيشين جمهوری اسلامی را متقاعد به پذيرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنيت سازمان ملل کرده بودند. اکبر هاشمی رفسنجانی و محسن رضايی موضوع اخير بخصوص سبب بروز مناقشه ای غير مستقيم بين اکبر هاشمی رفسنجانی رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام و محسن رضايی، دبير اين مجمع شده است. اکبر هاشمی رفسنجانی در سالهای آخر جنگ به فرمان آيت الله خمينی به عنوان جانشين فرماندهی کل قوا معرفی شد و فرماندهی جنگ را به عهده گرفت. محسن رضايی نيز که در آن زمان فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود، در فرماندهی عمليات جنگی نقش مهمی بر عهده داشت.
محسن رضايی در اشاره ای آشکار به آقای رفسنجانی مدعی است که استراتژی سياسی وی، باعث ناکام ماندن استراتژی نظامی جنگ برای ساقط کردن حکومت صدام حسين، رئيس جمهور وقت عراق، شده است و آقای رفسنجانی هم به نوبه خود، فرماندهان سپاه بويژه آقای رضايی را يکی از مسببان اصلی پذيرش قطعنامه ۵۹۸ از سوی آيت الله خمينی می داند. محسن رضايی با انکار فرستادن نامه به آيتالله خمينی برای متقاعد کردن او به پذيرش قطعنامه، سبب شده است که آقای رفسنجانی نامه ای منتشر نشده از آيت الله خمينی را افشا کند که در آن آيت الله خمينی به نامه محسن رضايی استناد کرده و آن را حاوی مسائل تکان دهنده ای دانسته است. مهمتر از آنچه در نامه آيتالله خمينی در باره روند جنگ افشا شده ، اين است که چرا آقای رفسنجانی و محسن رضايی که تا چند سال پيش متحد هم محسوب می شدند، اينک مساله جنگ را دستمايه نشان دادن اختلافات خود قرار داده اند؟ مناقشه هسته ای ايران؛ تکرار تاريخ؟ به نظر می رسد، مشاجره پنهان آقای رفسنجانی و محسن رضايی، بیارتباط با بحران هسته ای ايران و روابط خارجی ايران نباشد. محسن رضايی از منتقدان سر سخت هيئت مذاکره کننده هسته ای ايران در دولت محمد خاتمی است، هيئتی که عموما متشکل از متحدان آقای رفسنجانی بود. آقای رفسنجانی نيز به نوبه خود از نحوه عملکرد هيئت مذاکره کننده ايرانی در دولت محمود احمدی نژاد ناراضی است و اين نارضايتی را بارها با الفاظی ديپلماتيک ابراز کرده است. به عبارت ديگر، می توان گفت اختلاف بر سر چگونگی پيشبرد برنامه هسته ای ايران که طرح علنی آن در شرايط امروز ايران عملا ممنوع است، در قالب نزاع در باره نحوه اداره جنگ هشت ساله بروز کرده است. آقای رفسنجانی با ارائه تصويری از جنگ هشت ساله و ضرورت پايان آن، به نحوی تلويحی نسبت به عواقب درگير شدن با نظام جهانی هشدار می دهد، حال آنکه آقای رضايی با تاکيد بر آنکه نتيجه جنگ هشت ساله حاصل کار فرماندهان سياسی بود و نه فرماندهان نظامی، در صدد القای اين سخن است که اينک نيز ايران می تواند با پافشاری بر ادامه غنی سازی اورانيوم، در چالش با نظام بين المللی پيروز شود. |
مطالب مرتبط  انتشار نامه محرمانه آيت الله خمينی درباره پايان جنگ29 سپتامبر، 2006 | ايران سايت های مرتبط بی بی سی مسئول محتوای سايت های ديگر نيست | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
به نظر می رسد آقای رفسنجانی با ارائه تصويری از جنگ هشت ساله و ضرورت پايان آن، به نحوی تلويحی نسبت به عواقب درگير شدن با نظام جهانی هشدار می دهد
