مجلس ايران دولت خاتمی را فاقد سياست اجرايی و نظارت مناسب بر توليد محصولات فرهنگی دانسته است

نتايج اين تحقيق و تفحص طی گزارشی در جلسه علنی روز چهارشنبه پانزدهم شهريور (ششم سپتامبر) مجلس قرائت شده و بنابرآن، طی دوران رياست جمهوری محمد خاتمی، توليد آثار و محصولات فرهنگی روندی رو به رشد داشته و آمار نشريات، کتاب، فيلم تئاتر و به طور کلی محصولات فرهنگی - هنری و سينمايی هر سال نسبت به سال قبل افزايش داشته است.

اما آن گونه که در اين گزارش آمده، دولت خاتمی فاقد سياست اجرايی و نظارت مناسب بر توليد محصولات فرهنگی بوده و بنابراين، بخش قابل ملاحظه ‌‏ای از توليدات فرهنگی "نه تنها در راستای اهداف و سياستهای فرهنگی نظام جمهوری اسلامی شکل نگرفته، بلکه محتوای سوء فرهنگی و ضدفرهنگی داشته است".

محمد خاتمی پس از آنکه در سال 1997 دولتی اصلاح طلب در ايران تشکيل داد، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را به عطاء الله مهاجرانی سپرد که "تساهل و تسامح" را مبنای سياستگذاری خود اعلام کرد.

اما پس از سه سال و نيم، عطاء الله مهاجرانی تحت فشار محافظه کاران استعفا داد و معاونش، احمد مسجدجامعی به جای او نشست که چهره ای چندان سياسی نبود و کوشيد کمتر انتقاد محافظه کاران را برانگيزد.

با اين حال مجلس شورای اسلامی که اکثريت کرسيهای آن را محافظه کاران در دست دارند، در تحقيقی و تفحصی که در زمينه عملکرد اين دو وزير انجام داده، انتقادات خود را متوجه هر دوی آنان کرده و به تفکيک دوره های وزارت آنان نپرداخته است.

کتاب

در گزارش تحقيق و تفحص مجلس، وزارت ارشاد دولت خاتمی متهم شده که در صدور مجوز نشر کتاب و مميزی کتابها کم توجهی و اهمال می کرده و مرتکب تخلفات جدی می شده، به نحوی که طی اين دوره، کتابهايی منتشر شده است که "برخی از آنها نه تنها هيچ ‌‏گونه انطباقی با ارزشها و معيارهای نظام جمهوری اسلامی ندارد بلکه تعداد زيادی از اين آثار با ضوابط و معيارها و سياستهای فرهنگی جمهوری اسلامی مغايرت دارد".

آن گونه که در اين گزارش آمده، نمايندگان مجلس از ميان آثار داستانی که بين تابستان ۱۳۷۸ تا تابستان ۱۳۸۱ منتشر شده، 659 اثر را به عنوان نمونه بررسی کرده و متوجه شده اند که 518 اثر يعنی 78.6 درصد آنها به نحوی دارای اشکال و ايراد بوده و تنها 141 اثر يعنی 21.4 درصد آنها مورد تائيد کامل نمايندگان قرار گرفته است.

به باور نمايندگانی که درباره عملکرد وزارت ارشاد دوران خاتمی تحقيق کرده اند، در لابلای آثار داستانی که در آن دوره منتشر شده، مفاهيمی در زمينه "اشاعه ابتذال، عادی‌‏سازی روابط محرم و نامحرم، عادی ساختن و از ميان بردن قبح گناه، اشاعه رفتارهای غيراخلاقی، تشريح صحنه‌ ‏های خلاف اخلاق جنسی، اشاعه روابط نامشروع، ترويج روابط غيرشرعی قبل از ازدواج، هنجارشکنی دختران جوان، بی ‌‏توجهی به احکام شريعت، به سخره گرفتن اعتقادات و آداب و رسوم دينی و اشاعه تفکرات سکولاريستی" وجود دارد.

بنابر نتايج اين تحقيق و تفحص در هيجدهمين نمايشگاه بين المللی کتاب تهران که در واپسين ماههای رياست جمهوری محمد خاتمی برپا شد، کتابها و نشريات خارجی "ممنوعه و مبتذل" و آثاری عرضه شده که به معرفی چهره "به اصطلاح هنرمندان و هنرپيشکان فاسد" ‌‏پرداخته، "توصيف ‌‏کننده صحنه ‌‏های غيراخلاقی و مسائل جنسی به صورت وقيحانه" و "مبلغ فرق ضاله و انديشه ‌‏های الحادی و مکاتب کفرآميز" بوده اند، کتابهايی که در آنها عليه دين اسلام تبليغ می شده، نويسندگانش معاند با انقلاب اسلامی بوده اند و همچنين آثاری در ضديت با "گروههای جهادی فلسطين" و دفاع از اسرائيل.

فيلم

گزارش تحقيق و تفحص مجلس از وزارت ارشاد حاکی است که طی سالهای 1378 تا 1384 فيلمهايی در سينماها به نمايش درآمده اند که به تبليغ لمپنيسم، دين‌ ‏زدايی و غربگرايی می پرداخته، نهادهای انقلاب اسلامی را زير سؤال می برده اند و غرب را کعبه آمال و آرزوهای جوانان ايرانی معرفی می کرده اند، فيلمهايی که نظام جمهوری اسلامی را به صورت تضييع کننده حقوق زنان و جوانان ترسيم می کرده اند.

بنابراين گزارش، طی اين دوره شش ساله، در فيلمهايی که در سينماها روی پرده رفته اند سير صعودی خشنونت به چشم می خورد و اين فيلمها حاوی صحنه های خوانندگی و رقص زنان و موسيقی "غيرمجازند".

به باور تهيه کنندگان گزارش، وزارت ارشاد در دوران عطاء الله مهاجرانی و احمد مسجد جامعی به فيلمهايی مجوز ساخت و پخش داده که خيانت زن و مرد به يکديگر را به عنوان امری عادی و جايز
توجيه کرده، "مظاهر اقتدار نظام" همچون ارتش و سپاه پاسداران را به چالش کشيده و آنان را به عنوان نهادهايی متحجر و کهنه ‌‏گرا به تصوير کشيده اند.

در اين گزارش آمده که برخی فيلمهايی که در دوران محمد خاتمی روی پرده سينماهای ايران رفته، با سياست خارجی جمهوری اسلامی هماهنگ نيستند و علاوه بر اينکه چهره ای عقبمانده از مسلمانان نشان داده اند، از تصاوير زنان "استفاده ابزاری" کرده، به "غيرت زدايی" وتبليغ نا امنی زنان پرداخته اند.

اين فيلمها، آن گونه که شماری از قانونگذاران ايرانی نتيجه گرفته اند، مشربهای صوفيانه و "عرفان وارداتی" و خانقاهی را تبليغ کرده، "خودباوری" ملی و مشروعيت جنگ هشت ساله ايران و عراق را زير سؤال برده، با استفاده از ترفندهای هنری از نمادها و عناوين مربوط به اين جنگ "استفاده ضدارزشی" کرده اند.

از ديگر انتقاداتی که نمايندگان مجلس ايران از سينمای دوران محمد خاتمی کرده اند اين است که برخی فيلمهای آن دوره، فرزندان نامشروع را به عنوان امری عادی و غيرقبيح مطرح کرده به نفی روحيه استکبار ستيزی، تبليغ خانواده گريزی، طلاق، خودکشی و رابطه پنهان پرداخته اند.

‌‏تئاتر

در تحقيق و تفحص مجلس ايران آمده که در تئاترهايی که طی سالهای 1381 تا 1383 يعنی دوران وزارت احمد مسجدجامعی در ايران روی صحنه رفته، ابتذل کلامی و رفتاری، پوچگرايی و منفی ‌‏گرايی نسبت به جهان و زندگی به چشم می خورد و در آنها جنگ هشت ساله ايران و عراق کم ارزش شمرده شده و به آن اهانت شده است.

اين تئاترها به حريم ‌‏شکنی اخلاق اسلامی و ارزشهای دينی، ترويج انديشه ‌‏های فمينيستی، سياهنمايی و تضعيف جمهوری اسلامی، ترويج باورهای مردستيزانه و تضعيف نهاد خانواده، تضعيف باورهای دينی و اشاعه منکرات متهم شده اند.

موسيقی

در گزارش تحقيق و تفحص مجلس به موسيقی اشاره گذرايی شده اما در همين چند جمله هم تصريح شده که از ديدگاه تهيه کنندگان گزارش، ميليونها نوار و سی دی "مبتذل" و غيرمجاز طی دوران رياست جمهوری محمد خاتمی در ايران توليد پخش شده، کنسرتهای مبتذل برگزار گرديده و موسيقی "مبتذل" غربی مورد ترويج قرار گرفته است.

هنرهای تجسمی

تحقيق کنندگان از وزارت ارشاد ايران به اين نتيجه رسيده اند که در ۵۹ نمايشگاهی که طی سالهای ۷۸ تا ۸۰ در خارج از ايران برگزار شده آثار بی ‌‏محتوا و دارای کيفيت هنری پايين به نمايش درآمده اند و نحوه انتخاب و چيدمان عکسها در اين نمايشگاهها به گونه ای بوده که می ‌‏توانسته باورهای اشتباه و غلطی از جنگ هشت ساله ايران و عراق به آنهايی که با آن آشنايی ندارند منتقل کند.

مطبوعات

بنابر گزارش تحقيق و تفحص مجلس، خبرگزاری جمهوری اسلامی به عنوان تنها خبرگزاری رسمی و دولتی ايران در دوران محمد خاتمی از لحاظ منابع خبر و ميزان اعتبار اخبار و تحليلهايش، بويژه در زمينه اخبار داخلی عملکرد قابل قبولی نداشته و گرفتار مسائل جناحی بوده است.

آن گونه که در اين گزارش آمده، شمار "تخلفاتی" که مطبوعات در دوران محمد خاتمی داشته اند، بسيار قابل توجه بوده، "تخلفاتی" که مهمترين آنها عبارتند از: ترويج فرهنگ غرب، هرج و مرج رفتاری، سياهنمايی و تضعيف نظام، ترويج فرهنگ شاهنشاهی، سکولاريسم، تضعيف باورهای دينی، تضعيف ولايت فقيه، ‌‏تضعيف قوای سه گانه و تضعيف روحانيت و "ارزشهای انقلاب".

ساير تخلفات

علاوه بر اتهاماتی که به محصولات فرهنگی توليد شده در دوران محمد خاتمی در گزارش مجلس آمده، اتهامات فراوانی در زمينه های مالی و اداری نيز عليه وزارت ارشاد آقای خاتمی در اين گزارش مطرح شده است.

گزارش تحقيق و تفحص مجلس ايران از سياست فرهنگی محمد خاتمی در زمانی منتشر می شود که محمد خاتمی در آمريکا به سر می برد و به علت ديدگاههايی که طی مصاحبه ها و سخنرانيهايش در آمريکا مطرح کرده، هدف حمله شديد منتقدانش در داخل ايران قرار گرفته است.

تندترين اين انتقادات را فاطمه رجبی، روزنامه نگار و همسر سخنگوی دولت ايران مطرح کرده که خواهان خلع آقای خاتمی از لباس روحانيت شده است.