احمد زيدآبادی کارشناس مسائل سياسی ايران

	بيان لطيف خاتمی نه آن قدر صريح است که بتواند مبنای تعاملی جدی قرار گيرد و نه تا آن اندازه قدرتمند و مؤثر که قادر باشد روند رو به تزايد خصومت بين ايران و غرب را مانع شود

کيهان با اشاره به عدم صدور رواديد برای مقامهای ايرانی از جانب آمريکا از آقای خاتمی پرسيده است: "با وجود اين همه رفتارهای توهين آميز از جانب آمريکا نسبت به مقامات جمهوری اسلامی .... آقای خاتمی به چه دليل و با کدام توجيه از کنار اين بی حرمتيها به سادگی گذشته و اين گونه فارغ بال قصد سفر به ينگه دنيا دارد؟"

محمد خاتمی که به دعوت کليسای ملی واشنگتن برای سخنرانی درباره "درک ميان تمدنها و فرهنگها" به آمريکا سفر کرده است، برنامه ديدار با مقامهای رسمی اين کشور را ندارد.

حتی گفته می ‌شود که آقای خاتمی درخواست جيمی کارتر رئيس جمهور پيشين آمريکا را برای ديدار و گفتگوی دو جانبه نپذيرفته است، ديداری که اگر صورت می‌ گرفت، صرف نظر از اهميت سياسی آن، می‌ توانست گامی در جهت شکستن تابوی تماس بين چهره‌ های سرشناس سياسی دو کشور باشد.

احتمالاً انتقاد کيهان از سفر محمد خاتمی به آمريکا، در احتياط وی برای برقراری تماس با چهره‌ های سياسی آن کشور بی ‌تأثير نبوده است، چراکه در ايران معمولاً چنين فرض می ‌شود که روزنامه کيهان فقط رسانه ای مطبوعاتی نيست، بلکه ديدگاه برخی از محافل قدرتمند سياسی و امنيتی داخل نظام ايران را مطرح می ‌کند.

اين فرضيه البته در سالهای اخير تا اندازه ‌ای رنگ باخته است، چراکه به نظر می‌ رسد کيهان گاهی اوقات به انتقاد از مسائلی می ‌پردازد که مورد حمايت رهبران عالی جمهوری اسلامی قرار دارد و چه بسا سفر آقای خاتمی به آمريکا نيز از همان نوع مسائل باشد.

خاتمی علاقمند است که صدای اسلام ميانه ‌رو با مشی سياسی غيرخشونت‌ آميز در دنيای غرب بويژه آمريکا همراه باشد، اما احتياط خارق‌ العاده او در انتقاد از پاره ‌ای از رفتارهای جمهوری اسلامی و دفاع قاطع او از برخی ديگر از سياستهايی که بخصوص مورد نگرانی دولتهای غربی است، ممکن است او را در معرض بدگمانی قرار دهد

به هر حال، سفر محمد خاتمی به آمريکا در شرايطی که روابط تهران و واشنگتن بحرانی است، نمی‌ تواند بی‌ اهميت تلقی شود.

خاتمی هر چند که رئيس جمهور سابق است و اکنون مسئوليت رسمی در نظام سياسی ايران ندارد، اما دست کم در ظاهر، همچنان به عنوان چهره مورد اعتماد نظام معرفی می ‌شود، گرچه در حقيقت چنين موضوعی شک و ترديد جدی وجود دارد.

محمد خاتمی که طرفدار گفتگوی بين تمدنها و فرهنگها، از جمله بين فرهنگ اسلامی و غربی است، به نظر می ‌رسد از اوج گرفتن تخاصم بين ايران و غرب بشدت نگران شده است.

گرچه آقای خاتمی در طول هشت سال رياست جمهوری بر ايران به رغم ميل خود نتوانست گامی عملی در جهت گفتگوی ايران و غرب و نزديکی بين آنها بردارد، اما اينک که از فشارهای فزاينده جناحهای تندرو حکومت بر او کاسته شده، بر اين تصور است که در مقام روحانی و انديشمند اسلامی قادر است با حضور در مجامع جهانی به طرح گفتگوی بين فرهنگها کمک کند.

شايد بزرگترين مشکل محمد خاتمی در اين ميان، زبان ناشفاف و غيرصريحی است که برای بيان ديدگاههای خود به خدمت می‌ گيرد، زبانی که فارغ از ميل ذاتی او به محافظه کاری، موقعيت سياسی‌ اش در ايران به او تحميل می ‌کند.

شايد همين مسئله سبب شود که آقای خاتمی از سفرش به آمريکا بهره لازم را نبرد.

او قاعدتاً علاقمند است که صدای اسلام ميانه ‌رو با مشی سياسی غيرخشونت‌ آميز در دنيای غرب بويژه آمريکا همراه باشد، اما احتياط خارق‌ العاده او در انتقاد از پاره ‌ای از رفتارهای جمهوری اسلامی و دفاع قاطع او از برخی ديگر از سياستهايی که بخصوص مورد نگرانی دولتهای غربی است، ممکن است او را در معرض بدگمانی قرار دهد.

به هر صورت بيان لطيف محمد خاتمی به بخشی از جامعه آمريکا اين پيام را خواهد داد که صداهای ملايم در ايران خاموش نشده است، هر چند که اين صداها، نه آنقدر صريح است که بتواند مبنای تعاملی جدی قرار گيرد و نه تا آن اندازه قدرتمند و مؤثر است که قادر باشد روند رو به تزايد خصومت بين ايران و غرب را مانع شود.