آرش بهمنش خبرنگار در تهران

	قيمت قرص های‌ اکس در ايران در حال حاضر حدودا بين هزار و ۵۰۰ تا چهار هزار تومان است

اشکان،‌ جوان بيست ساله ای که دوران سربازی اش را می گذراند، اين خاطره را از مصرف قرص های توهم زا توسط دوستانش تعريف می کند. قرص هايی که چهار، پنج سالی است در ايران رواج جدی پيدا کرده است.

امير محمد پيام، روان شناس و محقق، مواد مخدر را به طور کلی به سه دسته مخدرها، توهم زاها، توان افزاها يا محرک ها تقسيم می کند.

"دسته مخدرها مانند ترياک، هروئين و مرفين از جمله موادی هستند که ريشه طبيعی شان خشخاش است و به صورت شيميايی و صنعتی به گونه ای تهيه می شوند که روی گيرنده های مرفين مغز مؤثر باشند."

"دسته دوم مواد اعتياد آور، توهم زاها هستند. تعدادی از آنها ريشه طبيعی دارند مثل حشيش، گرس و بنگ. تعدادی هم ريشه شيميايی دارند مانند آمفتامين ها،باربيتوراتها، متاآمفتامين ها (که اکستازی جزو اين گروه است) و داروهای روانگردان شيميايی ديگر مثل ال.اس.دی، اسپيد يا شيشه. اين مواد مستقيم روی مغز تأثير می گذارند و هدف اصلی تأثيرگذاری آنها ‘فکر’ مصرف کننده است."

"و دسته سوم مواد اعتيادآور هم محرک ها هستند که برخی طبيعی هستند مثل کوکائين و برخی ديگر صنعتی و شيميايی هستند مثل کرک."

نادر که الان سی سالش شده، چهارسال پيش قرص اکس را که از دسته توهم زاهاست مصرف کرده است: "با دوستانم رفته بوديم شمال. قرص ها را کنار دريا مصرف کرديم؛ احساس می کرديم دريای خزر يک برکه کوچک است. می خواستيم داخلش شيرجه بزنيم. البته چون کم مصرف کرده بوديم، خيلی زود سرحال آمديم؛ آنهم موقعی بود که يکی از بچه ها، داشت آرام آرام توی همون برکه غرق می شد."

مصرف يک ماده توهم زا چه حسی دارد؟

"اشک خدا مثل پماد می ماند، اگر مقدار کمی اش را روی پيشانی ات بمالی، ۲۴ تا ۴۸ ساعت می ری توی اورانوس". محمد، جوان بيست ساله ای که بعد از گرفتن فوق ديپلم به سربازی رفته، اين را به عنوان مثالی از تاثيرات قرص ها و مواد توهم زا می گويد.

به دليل اثر گذاری اين قرص ها بر قسمت‌های شنوايی، بينايی و حرکتی مغز و ايجاد اختلال در اين بخش ها، سقوط از بلندی، توهمات افراد، رقص‌های طولانی و بيداری‌های طولانی مدت که تا ۷۲ ساعت به طول می ‌انجامد، طبيعی به نظر می رسد رويا نوری، مسئول واحد تحقيقات اجتماعی موسسه داريوش

آرش، بيست و شش ساله، معمولا گرس مصرف می کند، اما تجربه ديگری هم دارد: "دکس شبيه شربت سينه است. ۶ – ۷ تا شيشه اش را نيم ساعت به نيم ساعت می خورند و تا دو روز حالت خستگی و لختی دارند. رضا، دوستم که فيلمبردار تلويزيون است تعريف می کرد که يک شب از سر صحنه فيلمبرداری، خانه دوستش می رود و دکس می زند،‌ بعد احساس می کند که همزمان، هم در منزل دوستش بوده و هم سر صحنه فيلمبرداری . نمی توانسته تشخيص دهد که بالاخره تصميم گرفته به خانه دوستش برود و الان آنجاست يا اينکه سر صحنه مانده است".

آرش همچنين از انواع ديگر اين قرص ها اسم می برد و می گويد: "بنز و ميتسوبيشی از ديگر قرص های توهم زا به شمار می روند؛ بنز قسمت عاطفه در مغز را حساس تر می کند؛ جوان ها از آن برای ارتباطات جنسی استفاده می کنند. تاثيرش آنقدر قوی است که در يک مهمانی دو تا پسر خورده بودند و از هم لب می گرفتند".

محمد از دوست سی ساله ای تعريف می کند که در يک مهمانی با عينک شکسته ديده بودش: "پرسيدم چی شده؟ گفت يک بار که اکس زده بودم، ستاره های آسمان را می ديدم که برق می زنند. در بين آن ها يک ستاره دايم در حرکت بود و من می خواستم بگيرمش. دنبالش می رفتم، ستاره هم فرار می کرد، بعد خوردم ستون وسط اتاق و عينکم شکست".

قرص ها چگونه توهم می آفرينند؟

	بسياری از جوانان قرص های توهم زا را در پارتی ها و مجالس خصوصی مصرف می کنند

ويکی پديا، دانشنامه آزاد اينترنتی، درباره تاثيرات مواد توهم زا نوشته: "از علائم مصرف اين مواد، خطوط رنگينی است که به هنگام بسته شدن چشم‌ها در منطقه ی بينايی پديدار شده و حرکت می‌‌کنند. همين خطوط ممکن است به صورت اشباح و رويدادهای نامفهومی در نظر بيمار پديدار گردد يا چهره افراد و سمبل‌های رويايی ديگر را به خود بگيرد".

"اگر مصرف کننده ال.اس.دی چشم‌هايش را باز کند، رنگ‌ها را اشباع ‌شده ‌تر خواهد ديد. عمق تصاوير و اشياء در نظرش تشديد خواهد شد و بعد تصاوير طولانی تر می‌شود. اشيای ثابت ممکن است در نظرش به حرکت در آيند و به عمق کابوس ‌های مختلف خواهد رفت و گاهی‌ چيزهايی پيرامون خود خواهد ديد که سايرين توان ديدن آن را ندارند."

امير محمد پيام، روان شناس، در گفت و گو با سايت اينترنتی تبيان از همين اثرات به زبان ديگری می گويد: "وقتی مواد توهم زا و روان گردان وارد خون می شوند با افزايش قند خون و تپش قلب و به طور کلی با تأثير بر سيستم سمپاتيک، موجب افزايش عملکرد قوای جسمانی می شوند. به همين خاطر وقتی اکس مصرف می کنند تمايل به تحرک، رقص و پايکوبی دارند".

"در دسته آمفتامين ها با تأثيراتی نظير افزايش تحرک، روابط راحت تر و رفتارهای پرخطر جنسی روبروييم. اثرات تصنعی نشاط آور قرص اکستازی Ecstasy (قرص اکس)، ۲۰ تا ۴۰ دقيقه بعد از مصرف شروع می شود. حداکثر اثر قرص ۶۰ تا۹۰ دقيقه بعد از استفاده از آن است و بعد از گذشت زمان کوتاه ۳ تا ۵ ساعت، اثرات آن رو به کاهش می رود."

بهروز، بيست و سه ساله هم از تجربيات دوستانش در اين زمينه تعريف می کند: "مهربونت می کنه، باعث می شه خيلی حرف بزنی، مردمک چشم رو باز می کنه، برای همين از نور بدت می آد. روابط جنسی رو تشديد می کنه، با موسيقی حال می کنی".

علاوه بر اثرات گفته شده، خارش، کاهش اشتها، افزايش فشار خون، لرزش، سردرد، تهوع، تعريق و فرو رفتن به حال اغما از تاثيرات منفی مصرف اين مواد به شمار می رود.

"فوقش مرگ"

يک بار که اکس زده بودم، ستاره های آسمان را می ديدم که برق می زنند. در بين آن ها يک ستاره دايم در حرکت بود و من می خواستم بگيرمش. دنبالش می رفتم، ستاره هم فرار می کرد، بعد خوردم ستون وسط اتاق و عينکم شکست يک مصرف کننده قرص های توهم زا

چند سال پيش بود که روزنامه ها از خودکشی جوانی از يکی از برج های شهرک غرب سخن گفتند. اما دوستانش می گفتند که او تنها يک اشتباه کرده بود و آن اين که فاصله طبقه خودشان تا زمين را به اندازه يک پله فرض کرده بود و ... آنها گفته اند او قرص اکس مصرف کرده بود.

روزنامه هموطن سلام از قول رويا نوری، مسئول واحد تحقيقات اجتماعی موسسه داريوش در مورد اين نوع تاثير گذاری می نويسد: "به دليل اثر گذاری اين قرص ها بر قسمت‌های شنوايی، بينايی و حرکتی مغز و ايجاد اختلال در اين بخش ها، سقوط از بلندی، توهمات افراد، رقص‌های طولانی و بيداری‌های طولانی مدت که تا ۷۲ ساعت به طول می‌انجامد، طبيعی به نظر می رسد".

با اين حال زهير معتقد است: "کسی که از روی برنامه مواد مخدر و توهم زا مصرف کند، ظرفيتش هم بالا می رود".

آرش هم در مورد گرس به عنوان ماده محرکی که خودش مصرف می کند، اعتقاد دارد: "يک انرژی در مغز آزاد می کند و تحولاتی ايجاد می کند که حواس آدم حساس تر و تحريک می شود. من در طبيعت و کوير گردی ازش استفاده می کنم".

البته او تاکيد می کند که اين مواد "بسته به نوع ‘تفکر’ فرد استفاده کننده، اثر متفاوتی هم دارد. برای فردی حتی ممکن است به بد تريپ شدن اش منجر شود؛ يعنی احساس های درونی بد در او بروز پيدا کند. اما اين حالت کمتر رخ می دهد".

با اين حال اخبار درج شده در روزنامه ها، حکايت از خطراتی دارد که گاه مصرف کننده اين مواد را تا مرگ هم با خود می برد.

آسيب های جسمی روانی

خطرات مصرف اکستازی: احساس خستگی و افسردگی تا چند روز پس از مصرف خطر برافروختگی و احساس گرمای شديد و کم شدن آب بدن مشکلات کبدی و کليوی احتمال صدمه به اعصاب منتهی به مغز

تحقيقات علمی نشان می دهد که عوارض خطرناک مصرف قرص های توهم زا، هميشه باقی می ماند، به طوری که فرد در معرض انواع آسيب های جسمی و روانی قرار می گيرد. بلافاصله پس از مصرف قرص، ممکن است فرد دچار گرفتگی عضلات، تاری ديد، تعريق و لرز شديد، قفل شدن دندان ها، افزايش فشار خون و ضربان قلب، افزايش درجه حرارت بدن، تهوع و کاهش اشتها و حتی گاهی غش و مرگ شود. مواردی از مرگ ناگهانی بلافاصله پس از مصرف قرص نيز شنيده شده است.

مصرف آب زياد که يکی از آثار جانبی برخی قرص هاست، بعد از خوردن قرص ممکن است فرد را به کام مرگ بکشد. بر اساس مطالعات جديد، مصرف اکستازی باعث افزايش هورمونی می شود که اين هورمون موجب تجمع آب در بدن می گردد. آب اضافی منجر به تورم مغز و آسيب بافت مغز شده و فرد را به کما می برد و بعد از چند روز حتی می تواند منجر به مرگ شود.

برخی تئوری های عجيب هم درباره مصرف اين گونه مواد مطرح می شود، از جمله آرش می گويد: "يکی از دوستانم اکس را با چتامين (قرص مربوط به بيماری های اسب) مخلوط کرده بود و از طريق دماغ چند کام کشيده بود. اينجوری اثر اکس چند برابر می شود. در اين حالت با عده ای ديگر از دوستانش، سرهايشان را به هم چسبانده بودند و احساس کرده بودند امواج مغزشان به هم منتقل می شود".

اشکان هم معتقد است قرص های تقلبی باعث مرگ می شوند نه خود اين مواد. او همچنين از راه هايی صحبت می کند که می شود از عوارض جانبی آن جلوگيری کرد: "بايد بالاش آب بخوری، چون آب بدن را خشک می کند. انر‍ژی ات هم زياد می شه، اگه خالی اش نکنی می تونه باعث مرگ بشه. اگه يک هو چهار پنج تا قرص پشت سر هم هم بخوری، ممکن است بميری".

محمد هم تنها خاطراتی که از مصرف اين مواد دارد، در حد اتفاقات گاه خنده دار است. او از يکی از بچه های دوره سربازی اش تعريف می کند که نگهبان اسلحه خانه است: "قرص را در چای اش حل کرده بودند؛ بعد از مصرف، کپسول آتش نشانی را برداشته بود و بقيه را خاموش می کرد. ۸ ماه بهش اضافه خدمت خورد که البته بخشی اش بعدا بخشيده شد".

چه کسانی با چه قيمتی؟

تحقيقات يک گروه علمی در ايران نشان می دهد که ۱۵ تا ۳۵ ساله ها بيشترين افراد مصرف کننده مواد توهم زا و روان گردان هستند. تعداد مصرف کنندگان در مردان هم دو برابر زنان تخمين زده می شود.

	ال.اس.دی تکه های کاغذی آغشته به ماده مخدر است که معمولا تصويری روی آن نقش بسته است

اشکان، درباره مارک های مختلف اين قرص ها می گويد: "از ميان مارک های مختلفی که موجود است، بهترين اش موتورولا است. آيس، هوندا، ميتسوبيشی و فرشته نمونه های ديگر اين قرص ها هستند".

او مواد فروش ها و کسانی که به فروش شيشه و کراک مشغولند را عوامل توزيع اين قرص ها معرفی می کند.

بهروز هم ناصر خسرو را محل تهيه آن ها می داند. او معتقد است مراکز عمده توليد اين داروها در اندونزی و مالزی مستقر هستند. او درباره قيمت اين مواد می گويد: "هر بسته از سه تا چهار هزار تومان به بالا قيمت دارد. انواع ايرانی اين قرص ها هم هست که با هرويين مخلوطش می کنند و هم مخدر است و از مرغوبيت قرص می کاهد و هم خطرناک است. بسته های خارجی قرص ها هم بين ۱۲ تا ۱۳ هزار تومان قيمت دارد".

سرهنگ کشفی، معاون مبارزه با مواد مخدر فرماندهی انتظامی تهران بزرگ اخيرا در مصاحبه ای با ايسنا، خبرگزاری دانشجويان ايران، درباره قيمت اين مواد گفت: "قيمت هر عدد قرص‌ اکس در حال حاضر حدود هزار و ۵۰۰ تومان است؛ در حالی که قيمت واقعی اين قرص‌ها چندين برابر اين مبلغ است، بدين ترتيب راه حل تبهکاران افزودن ناخالصی‌ها به مواد توهم ‌زا است که باعث خطرناک شدن مصرف اين مواد می شود".

اين مسئول دولتی، مصرف کنندگان اين قرص‌ها را جوانان گروه سنی ۱۸ تا ۲۵ سال معرفی کرده است.

آرش، از اطلاعاتش درباره گرس يا علف (Grass) که يک گياه طبيعی با نام تجاری ماريجوانا است صحبت می کند: "بسته به کيفيت اش قيمتش هم فرق می کند. يک بسته هفت گرمی که حاوی پودر گياه خشک شده است ۱۰.۰۰۰ تومان قيمت دارد. تخم خارجی اش که کمياب است تا ۵۰.۰۰۰ تومان هم فروش می رود".

او درباره مصرف کننده های گرس معتقد است: "تهيه آمار مصرف کننده اش سخت است، از روی قيافه نمی شود تشخيصشان داد و اعتراف هم نمی کنند. اما قشرهای مختلف در سنين مختلف استفاده کننده اين ماده هستند".

به گزارش سايت اينترنتی تبيان "طبق آماری که در سال ۱۳۸۰ از يک تحقيق به دست آمده بيش از ۴۰ هزار نفر در ايران اکستازی را تجربه کرده اند. امگا، دلفين، لنگر، دکس، بيسکوئيت، صليب سرخ، سان شاين، هوندا، بمب بی، سوپرمن، قرص عشق، قرص شيطان و رنو، قرص های اکستازی موجود در بازار ايران هستند".

قرص های توهم زا به جای مواد مخدر

	بسياری بر اين باورند که قرص های انرژی زا و توهم زا جای مواد مخدر را در ايران گرفته اند

محمد، علت های زيادی را بر می شمارد تا ثابت کند مصرف مواد توهم زا نسبت به مخدرها ساده تر است. او اين علت ها را در تفاوت های مواد شيميايی توهم زا با مواد طبيعی مخدر می داند: "اگر کمی شيمی بدانی، می توانی در لابراتوار کوچک خانه خودت هم قرص ها و مواد شيميايی را تهيه کنی، اما برای توليد مواد طبيعی، بايد مزرعه ای باشد، شيره محصول گرفته شود تا خالص اش مرفين و خيلی خالص اش هرويين توليد کنی".

"اگر هم بخواهی يک وانت هرويين را وارد کشورکنی، بايد دو تا دوشکا و چند تا موتور سوار همراه داشته باشی، اما اين قرص ها به صورت بسته های قرص معمولی قابل جابجا شدن اند. در مصرفشان هم راحت تری، با يک ليوان آب پايين می روند، اما مواد مخدر طبيعی را بايد با زرورق و در جای مشخص که کسی نبيند يا به صورت تزريقی با لوازم مخصوص خودش مصرف کنی."

محمد با اين حال معتقد است مصرف مواد مخدر طبيعی هنوز از قرص ها بيشتر است. او درباره علت اين موضوع می گويد: "شايد ترس از اثرات نامطلوب اين قرص ها يا وابستگی به مخدرهای سنتی، علت اين موضوع باشد. اما به هر حال اگر به مواد فروش ها مراجعه کنی، می بينی از هر چهار تای آنها، شايد يکی قرص داشته باشد".

بهروز اما نظر ديگری دارد: "از اين قرص ها به جای ترياک و ساير مخدر ها استفاده می شود. در حال حاضر مصرف مخدرهای طبيعی کم شده و ساقی ها و پخش کننده هايش هم از بين رفته است".

چرا مواد توهم زا؟

	با برطرف شدن اثر اکستازی، فرد دچار افسردگی می شود

آرش مصرف کننده ها را به دو دسته تقسيم می کند: "يک عده دنبال نعشه (نشئه) بازی اند، سيگار می کشند، عرق می خورند بعد هم اکس مصرف می کنند. عده ای هم از اين مواد در شرايط خاص استفاده می کنند و می خواهند به حال و هوای متفاوتی بروند".

شاهرخ ۴۰ ساله هم که طی سال های ۶۵ تا ۷۵، تجربه سيگاری (سيگار بارگذاری شده با حشيش) و گرس داشته در توصيف اثرات مصرف اين مواد می گويد: "اين مواد می توانند درک ديگری از هستی را در اختيار استفاده کننده بگذارند. مصرف آن کمک می کند تا انرژی هايی که در حالت عادی امکان بروز ندارند، ‌آزاد شوند".

او حتی مصرف اين مواد را با دانسته هايش از کتاب سفر به ديگر سو نوشته کارلوس کاستاندا قابل مقايسه می داند و می گويد: "بعد از مصرف گرس، تمرکز می کرديم و موسيقی پيچيده باخ را طور ديگری می فهميديم و ساعت ها به آن گوش می داديم".

با اين وجود به گفته محققان، اين مواد علاوه بر تاثيرات آنی بر کارکرد اعضای بدن، در مواردی به صورت گزينشی، به اعصاب منتهی به مغز نيز صدمه می زنند. تحقيقات نشان می دهد که پس از برطرف شدن تاثير اين مواد در ايجاد هيجان و حس شور و شعف غير واقعی، افسردگی شديد گريبانگير مصرف کننده می شود. موضوعی که اغلب باعث مصرف مجدد آنها شده و نوعی از اعتياد را به دنبال دارد.

روانشناسان با بررسی وضع روحی مصرف کنندگان مداوم مواد انرژی زا و توهم آفرين به اين نتيجه رسيده اند که اغلب آنها در حالت عادی کمتر می توانند احساس شادی و شعف کرده و برای لذت بردن به اين قرص ها وابسته اند.

قرص های اکستازی که زمانی در حدود ۱۰۰ سال پيش، توسط يک شرکت آلمانی به منظور اشتها آوری ساخته و به بازار عرضه شدند، از سال ۲۰۰۱ با قوانين محدود کننده ای برای تجارت و توزيع مواجه شدند. اما اين محدوديت ها، ظاهرا در همه کشورها به سادگی قابل اعمال نبوده و به عنوان نمونه در ايران، روز به روز با تنوع بيشتر و به اسامی و اشکال گوناگون توزيع و مصرف می شوند.

آنچه پزشکان، فارغ از همه تاثيرات منفی جسمی و روانی چنين موادی توصيه می کنند اين است که: "شما نمی دانيد چه چيزی مصرف می کنيد".

نظرات شما

- من ۲۸ سالم هست و مدت ۲ سال است که قرصهای مختلف مصرف کردم . برای فرار از مشکلات و با وجود مدرک فوق ليسانس هنوز بيکاری و بی آيندگی . بعضی اوقات بدون مصرف قرص تصاويری و افرادی را ميبينم که ديگران نميبيند يا صداهايی را ميشنوم که کس ديگری نميشنود. يعنی به شدت خيالپردازی ميکنم ولی آن زمان که اينها را ميبينم برايم مثل يک چيز واقعی هستند . بعضی اوقات ميترسم و نميدونم اثر قرصهاست و خواهد رفت؟ يا اينکه چه بايد بکنم؟ قبلا اين مشکل را نداشتم و الان مدت ۶-۵ ماه هست که اين وضعيت پيش آمده . مهرداد - تهران

- من حدود دوسال از گراس استفاده کردم، خوب من در کشوری زندگی ميکنم که مکانهای آزادی به نام کافه شاپ وجود دارد که در آن گراس و قارچهای مختلف که تاثيرات مختلفی دارد، به راحتی و بدون منع قانونی به فروش ميرسد، روی من تاثيرات مختلفی داشته، اوايل منو روی موزيک خيلی دقيق ميکرد و بيشتر انيگما گوش ميدادم. اما به مرور زمان که مصرفم بيشتر شد، هميشه خسته بودم و اشتهای کاذب بدی بدست آورده بودم طوری که در طول يک سال ۱۵ کيلو اضافه وزن پيدا کردم، و بسيار افسرده و روی مسائل عاطفی دقيق شده بودم که وقتی به خودم ميامدم ميديدم کلی گريه کردم، به مرور از اين وضعيت خسته شدم، و وقتی به ايران رفتم چون مدت زيادی بود مصرف نکردم (چون گراسهای ايران خيلی بيخود هست بخصوص که کاغذ مخصوص ندارند و با کاغذ سيگار آن را ميکشند) از سرم افتاد و وقتی برگشتم خواستم يکبار امتحان کنم، و با شکم گشنه اين کار را کردم جوری که مرگم را با چشمم ديدم، صدای تپش قلبم به حدی بلند بود که گوشم را گرفته بودم و داشتم برای شوهرم با صدای بلند وصيت ميکردم، بعد از اينکه حالم جا آمد، متوجه شدم که چقدر از اين گياه متنفر شدم و الان حدود يکسال ونيم هست که به هيچ عنوان نه سمت سيگار معمولی رفتم و نه سمت گراس، حتی زمانی هم که مهمان از خارج از هلند داشتيم و ميخواستند کافه شاپ بروند من داخل کافه نشدم.

در مورد قارچ هم بگويم من يکبار يک نوع قارچی مصرف کردم که اثرش اينه حدود چند ساعت تو فقط ميخندی(آن هم قهقه) روی من اثر برعکس گذاشته بود،کاملاً شکاک و ترسو شده بودم و فکر ميکردم مردم به ما دارند فحش ميدهند، و همانند زالو به ما نگاه ميکنند، وقتی داخل آن پارک قدم ميزديم احساس ميکردم سربازهای هيتلر به دنبالمان بودند، و برای دستگيری ما شياطين را استخدام کردند،خلاصه وقتی از آون پارک بيرون آمدم و اثر قارچ تمام شده بود، فهميدم حدود ۶ تا ۷ ساعت ما آونجا بوديم و من با وحشت توهماتم آنجا دربدر بودم. اگر اون اثر روی من ميماند من همانند برادرم که بر اثر مصرف قرص اکسی و گراس به همچين توهماتی رسيده بود، بر روی شانه هايم آدمکهايی را حس ميکردم که با من حرف ميزنند و به من دستور ميدهند و همه را دشمن خود ميدانستم.

اميدوارم جوانان اين تجربيات را درک کنند و سعی نکنند با استفاده از دارو به عشق و حال به قول خودشان برسند، چون پايان خيلی از اين داستانها برای خيلی ها تلخ و ناگوار بوده. باسپاس ندا - هلند