محمد متين

	عبور خط لوله گاز از خاک پاکستان برای بسياری از مقامات ارشد هند بصورت مهمترين مشکل اين پروژه بوده است

وزير خارجه ايران اين سخنان را در گفتگو با يک شبکه تلويزيون هندی اعلام کرده است.

آقای متکی گفته است که دو طرف به اين نتيجه رسيده اند که مشکلاتی بر سر راه ايجاد خط لوله انتقال گاز از ايران به هند و از طريق پاکستان وجود دارد.

آقای متکی در اظهارات خود اختلاف نظر بين دو کشور در خصوص قيمت انتقال گاز را دليل اصلی به نتيجه نرسيدن مذاکرات خوانده است.

گفتگو با نرسی قربان، کارشناس نفت در ايران - برنامه جام جهان نما

شکی نيست که اختلاف نظر دو کشور بر سر قيمتها از نکات مهم مورد بحث دو کشور بوده است.
هند با تخمين رشد حدود 8 درصدی نياز زيادی به بر آورده شدن منابع انرژی خود دارد و بر اساس گزارشهای اقتصادی نياز هند به نفت و گاز تا سال 2020 تقريبا دو برابر می شود.

از سوی ديگر نبايد فراموش کرد که هند 70 درصد نفت خود را وارد می کند. با توجه به اين مسايل شکی نيست که تحصيل قيمت پايين از اهميت زيادی برای دومين کشور پر جمعيت دنيا برخوردار است.

ايران نيز از سوی ديگر کشوری است که هنوز دارای اقتصاد تک محصولی بشدت وابسته به نفت و گاز است و با توجه به شرايط کنونی بازار جهانی نفت و گاز بی شک خواهان بهره برداری مثبت از فروش نفت و گاز و خود است.

اما اگر چه آقای متکی تاکيد کرده است اختلاف نظر بر سر قيمتها باعث مشکلات پروژه انتقال گاز از ايران به هند شده است، تقريبا شکی نيست که دلايل ديگری نيز در عملی نشدن اين پروژه موثر بوده است. آقای متکی نيز در اظهارات خود گفته است که وضعيت متغير موجود جهانی شرايط را پيچيده تر کرده است.

دو عامل مهم در اين رابطه بطور کلی می توان در اين خصوص نام برد. ابتدا رابطه هند و آمريکا و درنتيجه فشارهای آمريکا بر هند و دوم عبور خط لوله از داخل خاک پاکستان. در حدود 800 کيلومتر خط لوله پيشنهادی از داخل خاک پاکستان می گذرد.

رابطه هند و آمريکا

هند و آمريکا در اوايل سال جاری ميلادی به توافقی هسته ای رسيدند که ماهها بود بر سر آن بين مقامات دو کشور بحث و تبادل نظر صورت گرفته بود. مراحل نهايی اين توافق در خلال سفر جورج دبليو بوش، به هند در ماه مارس سال جاری، به انجام رسيد.

براساس اين قرارداد، هند به فناوری هسته ای غيرنظامی ساخت آمريکا دست خواهد يافت و در مقابل بايد برخی تاسيسات اتمی خود را به روی بازرسی های بين المللی بگشايد. در صورت تصويب از سوی کنگره، اين موافقت نامه جانشين قوانينی می شود که بر اساس آن همکاريهای هسته ای بين آمريکا و هند از زمان آزمايش اتمی هند در سال 1974 بسيار محدود شد.

پيش از اين موافقت نامه و در جريان مذاکرات اوليه هند با آمريکا، اين کشور برای اولين بار در شهريور سال گذشته خورشيدی به قطعنامه آژانس بين المللی انرژی اتمی درباره فعاليتهای اتمی ايران رای مثبت داد و جمهوری اسلامی و برخی اعضای دولت ائتلافی هند را متعجب کرد.

هند گفته برای جلوگيری از بروز يک "رويارويی بزرگ" رای مثبت داده است؛ امابسياری از تحليلگران امور منطقه معتقدند که اقدام هند تحت فشارهای آمريکا و بخصوص تحت تاثير موافقت نامه هسته ای بين دو کشور صورت گرفته است.

از سوی ديگر گزارشهايی منتشر شده است مبنی بر احتمال دسترسی هند به منابع انرژی در آسيای ميانه و بويژه ترکمنستان و از طريق خاک افغانستان. بر اساس همين گزارشها اين پروژه از حمايت آمريکا که به طرق مختلف تلاش دارد از به انزوای ايران کمک کند، برخوردار است.

عامل پاکستان

از سوی ديگر عبور خط لوله گاز از خاک پاکستان برای بسياری از مقامات ارشد هند بصورت مهمترين مشکل اين پروژه بوده است.

اگرچه پاکستان همواره تاکيد کرده است که امنيت اين خط لوله را حفظ می کند، اما با توجه به مشکلات قومی و خشونتها در پاکستان به خصوص در ايالت بلوچستان اين کشور اظهارات مقامات پاکستانی هيچگاه مقامات دهلی نو را راضی نکرده است.

با توجه به اين اوصاف اگرچه وزير خارجه ايران پروژه انتقال گاز به هند را بطور کامل منتفی اعلام نکرده است، اما به نظر می رسد با توجه به مشکلات عديده ای که برای اين پروژه در طول بيش از يک دهه گذشته وجود داشته است، اين طرح حداقل در آينده نزديک و تا زمانی که اختلافات آمريکا با ايران وجود دارد، عملی نمی شود.