سه کشور چند سالی تلاش کردند با ادامه گفتگوها ايران را متقاعد کنند که از فعاليت هسته ای دست بردارد. اما جمهوری اسلامی ايران هفته گذشته با آغاز يک جانبه تحقيقات هسته ای، کشورهای اروپايی را در وضعيت تازه ای قرار داده است.

با توجه به اين وضعيت جديد، کشورهای اروپايی در تدارک اقداماتی هستند که جک استرا وزير امور خارجه بريتانيا طی مصاحبه ای با بی بی سی آن را چنين بيان می کند:

"ما گفتگوهايی فشرده و اضطراری با شرکای اروپايی خود، ايالات متحده، چين و روسيه و همچنين کشورهای ذينفع مانند هند و برزيل شروع خواهيم کرد. به نظر ما گردهمايی عادی آژانس انرژی اتمی که در ۶ مارس آينده برگزار می شود، دير است و ما به اجلاسی خاص و فوق العاده نياز داريم که بايد زودتر صورت بگيرد.

"ما قصد داريم پيشنهاد کنيم که موضوع به مرحله ای رسيده که بايد به شورای امنيت سازمان ملل ارجاع گردد. دو سال و نيم پيش طبق گزارشهايی روشن شد که ايران به برخی از فعاليت های هسته ای دست زده است که بايد به بازرسان آژانس انرژی اتمی گزارش می شد، اما ايران در طول ۲۰ سال هيچ گزارشی از اين فعاليت ها نداده بود.

"در همان مقطع برخی عقيده داشتند که پرونده هسته ای ايران بايد بی درنگ به شورای امنيت احاله گردد، اما به نظر ما اگر ايران غنی سازی اورانيوم و فعاليت های ديگر را متوقف کند، می شد از ارجاع آن به شورای امنيت خودداری کرد. اين ديدگاه رواج يافت و ايران نيز تا تابستان گذشته در اين جهت با ما همکاری داشت.

"اما ايران به تازگی همکاری ها را قطع کرده و به طور يکجانبه فعاليت های هسته ای را از سر گرفته، لذا ما در اين شرايط تازه مناسب ترين راه را ارجاع ايران به شورای امنيت می بينيم."

آقای استرا در رابطه با موضع روسيه چنين می گويد:

"روسها در اين قضيه روحيه همکاری مناسبی نشان داده اند. سرگئی لاوروف وزير خارجه روسيه امروز صبح در اظهاريه ای رسمی می گويد که برنامه هسته ای ايران نه ضرورت اقتصادی دارد و نه زمينه های عملی، پس می تواند اهداف نظامی داشته باشد و اين در جهت تقويت استدلال کسانی است که عقيده دارند ايران را بايد به شورای امنيت ارجاع داد. در ماههای اخير شاهد بوده ايم که به تدريج شکيبايی جامعه بين المللی در قبال رفتار ايران به پايان می رسد. "

در پاسخ به اين سؤال که آيا ارجاع ايران به شورای امنيت به اقدامات تحريمی عليه اين کشور ختم می شود، آقای استرا به بی بی سی گفت:

"اقدامات تحريمی تنها يکی از افزارهای شورای امنيت است، اما تنها راه نيست، بنابرين ضرورتا تحريم در کار نخواهد بود. تحريم قابل بررسی است، اما در مواردی ديده ايم که شورای امنيت توانسته است از امکانات مؤثری استفاده کند. مثلا با تصويب قطعنامه هايی می تواند فشارهايی را بر کشورها اعمال کند و آنها را به قبول تعهداتی مجبور کند. مثلا سوريه مشمول اقدامات تحريمی نشده، اما با تمهيدات ديگری مجبور به اجرای تعهدات خود شده است.

"در مورد ايران هم ترجيحا ابتدا از چنين تمهيداتی استفاده می شود، اما مسلما اگر ايران به تعهدات خود پايبند نباشد، شورای امنيت آن وقت می تواند تحريم ها را بررسی کند."

به آقای استرا گفته می شود که ايران نسبت به سوريه وضع دشوارتری دارد و اين در اظهارات و سمت گيری های رئيس جمهوری اسلامی ايران آشکار شده است. آيا گمان نمی کنيد که چنين تمهيداتی درباره ايران کارايی نخواهد داشت؟ آقای استرا می گويد:

"اين نگرانی ها موجه است اما بايد به خاطر داشت که با موضوع بی نهايت حساسی سروکار داريم و بايد به حرکت در چارچوب توافق های بين المللی ادامه دهيم. به ياد داشته باشيم که اين روند دو سال و نيم پيش در شرايطی ديگر شروع شد.

"زمانی که آقای خاتمی رئيس جمهور ايران بود، ما توانستيم در برابر جمهوری اسلامی صبر و حوصله پيشه کنيم و افکار عمومی جهان را با خود همراه کنيم. امروز وضع تازه ای پيش آمده که ما را وا می دارد، در عين حزم و احتياط، با قاطعيت عمل کنيم."

از آقای استرا سؤال می شود آيا گمان نمی کند جنگ و اشغال عراق باعث تضعيف نيروهای اصلاح طلب در ايران شده و روند دموکراسی را متوقف کرده باشد؟ آقای استراو می گويد:

"پيروزی نيروهای محافظه کار در ايران به خاطر جنگ عراق نبود بلکه دلايل ديگری داشت، از جمله خطاهايی که خود اصلاح طلبان انجام دادند. در ايران اين امکان وجود داشت که آقای هاشمی رفسنجانی به جای آقای احمدی نژاد انتخاب شود. اگر به مناطق ديگر خاورميانه نگاه کنيد، می بينيد که روند دموکراسی در کشورهای اين منطقه رو به رشد است."

از آقای استرا سؤال شد که آيا دولت بريتانيا همچنان عقيده دارد که اقدام نظامی عليه ايران، راهی نادرست است؟ آقای استرا اظهار داشت:

"در شرايط فعلی ما اقدام نظامی را همچنان غيرضروری و نادرست می دانيم. ايران، عراق نيست و ما در اين کشور با شرايط ديگری روبرو هستيم.

ما مجدانه با جامعه بين المللی همکاری می کنيم که اين معضل را با مذاکره و با افزارهای مسالمت آميز حل کنيم. به عقيده من بايد به تلاشهای مسالمت آميز ادامه داد و فکر می کنم که کاخ سفيد هم بر همين اعتقاد است."

جرج بوش رئيس جمهور ايالات متحده می گويد که راه حل نظامی کاملا منتفی نيست. کسانی که تجربه جنگ عراق را پيش چشم دارند، می دانند که امکان دارد ايالات متحده به اقدامات غافلگيرکننده دست بزند. آقای استراو پاسخ می دهد:

"اولا از جانب کاخ سفيد امکان حمله نظامی مطرح نشده است. ثانيا به عنوان وزير خارجه بريتانيا به شما اطمينان می دهم که ما درباره امکان حمله نظامی هيچ گفتگويی با مقامات امريکايی نداشته ايم. تأکيد می کنم که هم من و هم تونی بلر نخست وزير بريتانيا قويا اعتقاد داريم که اين مسئله تنها از راه مذاکره و با شيوه های مسالمت آميز قابل حل است.

"تا کنون نه از حمله به ايران و نه از ساير اقدامات نظامی کمترين سخنی به ميان نيامده است. کاخ سفيد هم می داند ايران مثل عراق نيست. عراق برنامه های توليد سلاحهای بيولوژيک و شيميايی داشت و به دو همسايه خود حمله کرده بود و خطری جدی برای منطقه به حساب می آمد. اما ايران به هيچ يک از همسايه های خود حمله نکرده. فقط اين را می دانيم که اين کشور برنامه هسته ای را دنبال می کند که می تواند به تهديد هسته ای بينجامد.

"از طرف ديگر ايران توافقنامه های بين المللی را امضا کرده. بر همين پايه است که فکر می کنيم شورای امنيت می تواند به وضعيت آن رسيدگی کند."

از آقای استرا راجع به امکان اعمال تحريم ورزشی عليه ايران سؤال می شود و او می گويد:

"در کارايی چنين تحريم هايی ترديد دارم. هيچ ضرورتی نمی بينم که ايران از صحنه مسابقات ورزشی کنار گذاشته شود. سابقا که در مواردی از اين شيوه استفاده شده، با شرايطی به کلی متفاوت روبرو بوده ايم."