احمد زيدآبادی کارشناس مسايل سياسی ايران و خاورميانه

	علی لاريجانی، دبير شورای عالی امنيت ملی، از تمايل ايران به از سرگيری مذاکرات "بی ‌قيد و شرط" با اروپا درباره برنامه های اتمی جمهوری اسلامی سخن گفته است

اينک پس از گذشت بيش از يک هفته از اجلاس شورای حکام، هنوز به طور رسمی تاريخ دقيقی برای از سرگيری مذاکرات دو طرف اعلام نشده و فقط منوچهر متکی وزير خارجه ايران از تعيين تاريخ مذاکرات طی دو هفته آينده خبر داده است.

اين در حالی است که طرف اروپايی در مورد آغاز مذاکرات، با احتياط بيشتری سخن گفته است به طوری که خاوير سولانا مسئول سياست خارجی اتحاديه اروپا تاکيد کرده است در نامه‌ ای که وی به همراه وزيران خارجه بريتانيا، فرانسه و آلمان به علی لاريجانی دبير شورای عالی امنيت ملی ايران ارسال کرده، خاطرنشان شده است که اروپا آماده است برای آگاهی از اينکه آيا زمينه‌ مشترکی برای آغاز مذاکره با ايران وجود دارد يا خير، با دولت ايران به صورت غير رسمی مذاکره کند.

"مذاکره برای انجام مذاکره"

در واقع، اتحاديه اروپا تاکنون نشانه ‌ای از علاقه خود به ازسرگيری مذاکره رسمی با ايران نشان نداده و تنها "مذاکره برای انجام مذاکره" را به طرف ايرانی پيشنهاد داده است. به عبارت ديگر، اتحاديه اروپا قصد دارد در يک مذاکره غير رسمی، از آخرين مواضع دولت ايران درباره برنامه های اتمی جمهوری اسلامی اطلاع حاصل کند و اگر در اين زمينه چرخشی نسبت به مواضع گذشته ايران مشاهده کرد، مذاکرات رسمی را آغاز کند.

ظاهرا برخی کشورهای اروپايی نامه علی لاريجانی به وزيران خارجه بريتانيا، فرانسه و آلمان را که پيش از برگزاری اجلاس ۲۴ نوامبر شورای حکام ارسال شد، نشانه ‌ای از احتمال نرمش در مواضع ايران می ‌دانند و قصد دارند تا اين نکته را در يک گفتگوی رو در رو بيازمايند.

مفاد نامه علی لاريجانی به وزيران خارجه سه کشور اروپايی هنوز منتشر نشده است، اما برخی از سايت‌ های خبری گزارش داده‌ اند که آقای لاريجانی در نامه خود از "توقف محرمانه فرآوری اورانيوم در تاسيسات اصفهان به بهانه تعمير اين تاسيسات" به منظور از سرگيری مذاکره با اروپا سخن به ميان آورده است. اين گزارش ‌ها ضمن آنکه از سوی منابع رسمی تکذيب شده است، در عين حال با توجه به احتياط اروپا برای ازسرگيری مذاکره رسمی با ايران، درست بودن آن بسيار بعيد به نظر می‌ رسد.

آنچه مقام ‌های ايرانی از مفاد نامه آقای لاريجانی منتشر کرده ‌اند اين است که وی از آمادگی جمهوری اسلامی برای ازسرگيری "بی ‌قيد و شرط" مذاکرات هسته ‌ای بين دو طرف خبر داده است.

عبارت "بی‌ قيد و شرط" اصطلاحی است که هر دو طرف ايرانی و اروپايی برای از سرگيری مذاکرات بر روی آن تاکيد می ‌کنند، اما آشکارا تعريفی کاملا متفاوت از آن دارند. از نظر ايران، مذاکرات بی ‌قيد و شرط بدين معناست که اروپا از "شرط" خود مبنی بر تعليق فرآوری اورانيوم از سوی ايران برای از سرگيری مذاکره عدول کند. اما از نگاه اروپا مذاکرات بی ‌قيد و شرط به مفهوم بازگشت دو طرف به توافق پاريس است که طبق آن هرگونه فرآوری و غنی ‌سازی اورانيوم از سوی ايران تا هنگامی که مذاکرات در جريان است، بايد در حال تعليق باشد.

طرح روسيه؛ آزمونی برای ايران يا راهی برای خروج از بن بست

اين در حالی است که برخی از گزارش‌ ها از عدول اروپا از موضع خود برای از سرگيری مذاکرات با ايران حکايت دارد. اين گزارش‌ ها نيز از سوی منابع رسمی تاييد نشده است، اما صحت آنها بعيد نيست البته با اين توضيح که اروپا ظاهرا برای مذاکره بر سر آنچه طرح روسيه برای انتقال عمليات غنی ‌سازی ايران به خاک آن کشور گفته می‌شود، حاضر به گفتگوی غيررسمی با ايران شده است.

	گفته می شود روسيه برای پايان دادن به بن بست در مذاکرات ايران و اروپا، پيشنهاد داده که بخش اصلی فرايند غنی سازی اورانيوم به جای نطنز، در روسيه انجام شود

واقعيت اين است که کشورهای اروپايی سخت مشتاقند که دريابند آيا ايران سرانجام با دست کشيدن از بخش اصلی عمليات غنی‌ سازی اورانيوم در خاک خود موافق است يا خير. مقام ‌های ايرانی تا کنون هرچند که بر حق جمهوری اسلامی برای دستيابی به چرخه کامل سوخت هسته‌ ای در خاک ايران پای فشرده‌اند، اما درباره طرح روسيه در پرده ابهام سخن گفته‌‌ اند.

وزير خارجه جديد آلمان از ايران خواسته است که پيش از آغاز مذاکرات، نشانه ‌ای روشن مبنی بر تمايل خود به رفع "نگرانی" جامعه جهانی از برنامه اتمی ‌اش ارسال کند و حتی آغاز مذاکرات را مشروط به همين موضوع کرده است. اين نکته نشان می‌ دهد که اروپا مايل است پيش از شروع مذاکرات از نيات مقام های ايرانی درباره چرخه سوخت هسته ‌ای اطلاع حاصل کند.

اين در حالی است که مقام های ايرانی در تبليغات داخلی، روند بحران هسته‌ ای ايران را در حال حل شدن می‌ دانند و در اين باره از عقب‌ نشينی اروپا و آمريکا از مواضعشان سخن می ‌گويند و در عين حال تاکيد می‌ کنند که هرگونه مذاکره با اروپا به منظور کسب تضمين برای دستيابی جمهوری اسلامی به چرخه سوخت هسته ‌ای خواهد بود.

تاکيد مقام ‌های ايران بر حل شدن بحران هسته ‌ای ظاهرا به قصد کاهش التهاب در بازار سرمايه ايران صورت می ‌گيرد، اما اصرار آنها بر ضرورت دستيابی به چرخه سوخت هسته ‌ای اگر به نيت پايبندی به آن صورت گرفته باشد، معنايی جز شکست مذاکره با اروپا پيش از آغاز احتمالی آن ندارد، زيرا دستور مذاکره ‌ای که يک طرف آن می ‌خواهد دستيابی به چرخه سوخت هسته ‌ای را برای خود تضمين کند و طرف مقابل در پی تضمين عدم دستيابی به چنين چرخه ای برای حريف است، به قدری متضاد و دور از هم است که امکانی برای پل زدن بين آنها نيست.