شهرام فرزاد

	کارشناسان هشدار دادند که ايران می تواند بدون اتلاف وقت وانرژی بر سر غنی سازی اورانيوم، توليد پلوتونيوم را با توجه به امکاناتی همچون تاسيسات آب سنگين اراک آغاز کند

مرکز Crisis Action اين جلسه را در محل دفتر تحريريه روزنامه گاردين برگزار کرد و تعداد زيادی از روزنامه نگاران و خبرنگاران سرشناس مستقل و نمايندگان رسانه های معتبر بريتانيايی و بين المللی در آن شرکت کردند.

آنطور که در دعوتنامه اين جلسه ذکر شده هدف از نشست، ارائه اطلاعات کارشناسی در مورد جزئيات ناشناخته برنامه هسته ای ايران و ترسيم چشم اندازهای محتمل برای آينده اين بحران بود.

علاوه بر اين، با توجه به آنکه بحث به رسانه ها اختصاص يافت، می توان گفت که تشکيل اين جاسه اقدامی بوده برای کمک به انعکاس دقيقتر و بیطرفانه تر اخبار و تحليل های مربوط به اين بحران که با گذشت زمان بر پيچيدگی های آن افزوده می شود.

همچنين درباره نقش و جايگاه رسانه ها هنگام پوشش خبری بحرانها، با اشاره به بحران هسته ای ايران، سخن گفته شد.

برای حکومتی با امکانات ايران و سابقه آن در پنهان کاری بايد اين احتمال را هم در نظر داشت که تاسيسات توليد پلوتونيوم را، با توجه به سهولت های تاسيساتی اش، به شکلی کاملا زيرزمينی پيش ببرد جلسه بررسی بحران هسته ای ايران -Crisis Action

دربخش اول اين جلسه، سخنرانان با ارائه تصوير کوتاهی از توانايی ها و پتانسيل برنامه هسته ای ايران يادآور شدند اين اطلاعات، که فقط به موارد تائيد شده توسط آژانس بين المللی انرژی اتمی محدود می شود، نشان می دهد که ايران در صورت لزوم طی سالهای آينده قادر خواهد بود اورانيوم لازم جهت ساخت حداقل پنج مورد سلاح هسته ای را توليد کند.

کارشناسان با تکيه بر يافته های مندرج در گزارشهای قبلی آژانس مدعی شدند که ايران خواهد توانست تا يک يا دو سال ديگر حدود سه هزار سانتريفوژ فعال را راه اندازی کرده واز آن طريق ميزان قابل توجهی اورانيوم غنی شده را در سال توليد کند.

بر اين نکته نيز تاکيد شد که هر کشوری با اين حد از توانايی و تکنولوژی هسته ای به سادگی می تواند مواد مورد نياز برای توليد سلاح های اتمی را توليد کند.

سپس با اشاره به سوابق کشورهای ديگری که در دهه های اخير به سلاح های هسته ای دست يافته اند، از جمله اسرائيل، گفته شد که در صورت لزوم ايران می تواند بدون اتلاف وقت وانرژی بر سر غنی سازی اورانيوم، گزينه ساده تر يعنی توليد پلوتونيوم را آغاز کند که با توجه به رآکتور توليد آب سنگين در اراک و برنامه احداث يک مرکزمشابه ديگر، هدفی دست يافتنی است.

در پايان اين مبحث، با لحنی هشدار آميز تاکيد شد که برای حکومتی با امکانات ايران و سابقه آن در پنهان کاری بايد اين احتمال را هم در نظر داشت که تاسيسات توليد پلوتونيوم را، با توجه به سهولت های تاسيساتی اش، به شکلی کاملا زيرزمينی پيش ببرد.

انجام حملات موضعی و پراکنده به تاسيسات هسته ای ايران و نابود کردن تاسيسات و پرسنل آن برای ارتش آمريکا عمليات دشواری نيست يکی از کارشناسان در جلسه بررسی بحران هسته ای ايران

مبحث بعدی، ديپلماسی بحران هسته ای ايران بود که نمايندگانی از دو مرکز پژوهشی متفاوت درباره آن سخنرانی کردند. هر دو سخنران، بر يک اصل تاکيد کردند و آن اينکه بحران هسته ای ايران از زاويه حقوق و ديپلماسی بين المللی، نمادی است از يک چالش جديد و بزرگ که جهان امروز، پس از يازده سپتامبر، با آن روبرو است.

از يک طرف، معاهده های بين المللی مربوط به کنترل سلاح و انرژی هسته ای ديگر جوابگوی نيازها و پيچيدگی های جهان امروز نيست و از طرف ديگر، استفاده از اقدامات نظامی بيش از پيش به عنوان راه حل و يا عامل فشار در مورد بحرانهای بين المللی رواج می يابد.

کارشناسان با تحليل ديپلماسی آمريکا و اروپا در قبال اين بحران يادآور شدند که طی دو سال اخير ثابت شد که ترغيب حکومت ايران به تعليق دائم چرخه سوخت هسته ای، به عنوان کم هزينه ترين راه حل ديپلماتيک اين بحران برای غرب، به نتيجه نخواهد رسيد.

اکنون جامعه بين المللی با اين سئوال روبرو است: جهت گيری به سمت اعمال فشار و شدت عمل بيشتر و يا عقب نشينی در قبال اصرار ايران برای داشتن حالتی يا بخشی از چرخه سوخت.

در اين قسمت از بحث، به طرح موسوم به پيشنهاد روسيه اشاره شد ولی همه کارشناسان اذعان داشتند که جزئيات آن روشن نيست و به هر دليل طرفهای درگير در اين مذاکرات آن را در نهايت پنهانکاری به پيش می برند.

به گفته يکی از کارشناسان حاضر در جلسه، اکنون در واشنگتن بسياری به نتيجه رسيده اند که نشان دادن اين حد ازانعطاف در قبال ايران، امتياز قابل پرداختی است و حمايت آمريکا شايد پشتوانه لازم برای عملی شدن آن را فراهم آورد.

اما سخنران ديگری يادآوری کرد که با توجه به ابهامات موجود، اظهارنظر قطعی در مورد اين طرح ناممکن است.

وی افزود شايد اين تاکتيکی باشد برای جلب نظر مساعد روسيه وحتی چين که اگر در آينده ايران اين پيشنهاد را نيز رد کرد آنگاه اجماع وسيعتری برای اعمال فشار و حتی تنبيه آن کشور فراهم شده باشد.

مبحث بعدی احتمال کاربرد اقدام نظامی توسط آمريکا بود. سخنرانان همه تاکيد داشتند که آمريکا درمورد تلاش ايران برای دستيابی به سلاح هسته ای شکی ندارد و ما نيز در ارزيابی از اقدامات آمريکا برای متوقف کردن آن نبايد ترديدی داشته باشيم.

يکی از کارشناسان با مرور و تحليل توانايی نظامی آمريکا در شرايط فعلی گفت انجام حملات موضعی و پراکنده به تاسيسات هسته ای ايران و نابود کردن تاسيسات و پرسنل آن برای ارتش آمريکا عمليات دشواری نيست.

وی افزود آمريکا حتی به راحتی می تواند از واکنش های احتمالی ايران، مثلا خرابکاری در عراق و يا مسيرهای انتقال نفت در خليج فارس نيز پيشگيری کند. در پايان اين مبحث، عقيده اکثر کارشناسان اين بود که هرچند حمله نظامی بهترين گزينه نيست اما همانطور که نمونه عراق نشان داد، برخلاف نظر کارشناسان و حتی فرماندهان نظامی، اراده سياسی حاکم در واشنگتن ميتواند به سادگی آنرا به يک گزينه عملی بدل کند.

سرانجام در پايان سخنرانی ها و پرسش و پاسخ حاضران، می شد به خوبی ديد که به اعتقاد اکثر شرکت کنندگان، بحران هسته ای ايران موضوعی نيست که به اين سرعت و سهولت ازپهنه معادلات بين المللی پاک شود و ظاهرا همه طرفهای درگير و بخصوص ايران و آمريکا خود را برای يک معضل طولانی مدت آماده کرده اند.

در عين حال، اکثر کارشناشان و روزنامه نگاران در اين جلسه اذعان داشتند که نه فقط پيچيدگی های بحران بلکه مانورها و پنهان کاری های همه دولتهای درگير باعث شده که رسانه ها، حتی مستقل ترين و نيرومندترين آنها، از يافتن وتحليل کردن تازه ترين تحولات باز بمانند.

در پايان نشست فعالان رسانه ها که در جلسه حضور داشتند، چنين نتيجه گرفتند که وظيفه همه دست اندرکاران رسانه های خبری، اين است که ضمن کوشش بيشتر برای يافتن و گزارش کردن تازه ها و حقايق اين بحران، از بدل شدن به ابزاری در دست حکومت ها و غلطيدن به فضای تبليغاتی که آنها ايجاد ميکنند بپرهيزند.

به عقيده اين کارشناسان و فعالان رسانه ای، پوشش خبری بحرانها، و در اين مورد مشخص بحران هسته ای ايران، نبايد عاملی برای تشديد بحران نزد افکار عمومی شود.