احمد زيدآبادی کارشناس مسائل سياسی ايران و خاورميانه

	مقامات جمهوری اسلامی مسئله انرژی هسته ای را به دستمايه ای تبليغاتی تبديل کرده اند.

البته گزارش‌های رسانه‌های غربی، از تدوين طرحی برای حل بحران اتمی ايران پيش از اجلاس ۲۴ دسامبر شورای حکام حکايت دارد، اما هنوز اظهار نظری رسمی درباره جزئيات چنين طرحی و يا حتی اصل وجود آن، از سوی هيچکدام از طرف‌های بين‌المللی ايران صورت نگرفته است.

در اين باره گفته می‌شود که سه کشور اروپايی مسئول مذاکره با ايران، از طرحی حمايت می‌کنند که طبق آن، اجازه تبديل کيک زرد به گاز هگزوفلورايد به ايران داده می‌شود، اما هر گونه عمليات غنی‌ سازی اورانيوم بايد در خاک روسيه انجام گيرد.

در عين حال گفته می‌شود که آمريکا به عنوان بزرگترين مدعی پرونده هسته‌ای ايران با اين طرح موافقت کرده و ايگور ايوانف رئيس شورای امنيت ملی روسيه در ديدار اخير خود از تهران، آن را با مقام‌های ايرانی به بحث گذاشته است.

اين در حالی است که کاندوليزا رايس وزير خارجه آمريکا هرگونه دخالت کشورش را در اين موضوع تکذيب کرده و ايگور ايوانف نيز ارائه چنين طرحی را به مقام‌های ايرانی انکار کرده است.

ظاهرا اين تکذيب‌ ها چندان مورد توجه و پذيرش رسانه‌های بين‌المللی قرار نگرفته و آنها همچنان از کوشش‌های ديپلماتيک پنهان برای متقاعد کردن ايران به قبول اين طرح خبر می‌دهند.

از طرف ديگر، مقام‌های بلندپايه ايرانی طی روزهای اخير بر ضرورت غنی سازی اورانيوم در خاک ايران سخن گفته‌اند گو اينکه از هرگونه پيشنهاد بين‌المللی در اين باره نيز استقبال کرده‌اند. اظهار نظر مقام‌های ايرانی نشان می‌دهد که چنين طرحی با آنها در ميان گذاشته شده است، اما اينکه چرا طرف‌های مقابل از تاييد رسمی آن خودداری می‌کنند، چندان روشن نيست. شايد يکی از دلايل آن اين است که طرح مذکور و به ويژه جزئيات فنی آن که به نوبه خود بسيار پيچيده خواهد بود، هنوز مورد بحث و اجماع کشورهای دخيل در مناقشه اتمی ايران قرار نگرفته است.

اما به فرض روشن شدن جزئيات اين طرح و ارائه رسمی آن به ايران، مقام‌های جمهوری اسلامی تا چه اندازه امکان پذيرش آن را دارند؟

احتمالات چرخش سياسی سران ايران

به واقع مقام‌های جمهوری اسلامی از مدت‌ها قبل برخورداری از چرخه کامل سوخت هسته‌ای را نه فقط حق مسلم خود دانسته‌اند بلکه در تبليغاتی گسترده هرگونه سازش بر سر آن را "خيانتی بدتر از امضای قراردادهای ننگين گلستان و ترکمانچای" قلمداد کرده‌اند. اين نوع تبليغات مسلما چرخش سياسی در باره اين موضوع را برای جمهوری اسلامی سخت کرده است به طوری که اگر اين اتفاق رخ دهد، حکومت برای ارائه به آن دسته از هواداران خود که از تبليغات شديد سال‌‌های اخير تاثير پذيرفته‌اند، توجيه زيادی نخواهد داشت.

با اين همه، محافل سياسی در تهران چرخش سياسی و سازش ناگهانی از سوی جمهوری اسلامی را چندان پرهزينه نمی‌دانند و معتقدند که روحانيون حاکم معمولا قادرند با تکيه بر اصل "ضرورت حفظ نظام به عنوان اوجب واجبات" که در رأس آموزه‌ های آيت‌الله خمينی رهبر فقيد نظام اسلامی قرار دارد، هر نوع صدای اعتراض هواداران خود را خاموش کنند.

حتی اگر اين موضوع صحيح باشد، باز هم موانع جدی ديگری در مقابل رهبران جمهوری اسلامی برای سازش بنيادی بر سر پروژه غنی سازی وجود دارد.

ناهمسازی ايران با فضای عمومی منطقه

رهبران جمهوری اسلامی بر اين باورند که سازش بر سر پرونده هسته‌ای، مشکل ايران را با غرب و بويژه آمريکا حل نخواهد کرد و به محض عبور از اين بحران، آمريکا مسائل مورد اختلاف ديگری مانند تروريسم، حق موجوديت اسرائيل، حقوق بشر و تأسيسات موشکی ايران را برای اعمال فشار بر حاکميت، در دستور کار خود قرار خواهد داد.

درک مقام‌های ايران از موضوع فوق ظاهرا چندان غير واقع‌بينانه نيست، زيرا کمابيش روشن است که ايالات متحده آمريکا جز به تغييراتی که سبب همسويی ايران با نظم در حال ظهور خاورميانه شود، رضايت نخواهد داد.

همسويی ايران با روند دگرگونی های خاورميانه سازشی بسيار فراتر از پرونده هسته‌ای را طلب می‌کند، اما چنين سازشی به فرض آن که جمهوری اسلامی روزی مجبور به انجام آن شود، در روزهای منتهی به اجلاس شورای حکام غير ممکن خواهد بود.

ضمن آن که دليلی هم در دست نيست که نشان دهد آمريکا علاقه‌مند به حمايت از طرحی است که بر اساس آن، ايران بتواند بدون تن دادن به ساير خواسته‌های اين کشور، از ارجاع پرونده‌اش به شورای امنيت سازمان ملل راه گريزی بيابد و حتی به طور موقت از زير فشارهای فزاينده بين‌المللی نجات يابد.