گفتگو از شهريار رادپور

	مذاکرات اروپا و ایران بر سر مسایل اتمی بعد از دو سال متوقف شده است

در فرصتی که روز چهارشنبه 14 سپتامبر، برای مصاحبه با جان سوئر مدير کل وزارت امور خارجه بريتانيا و رئيس هيئت بريتانيائی مذاکره کننده با ايران به دست آمد، پيشنهاد کردم بعضی از سئوالات شنوندگان و دوستداران سايت اينترنتی مان را با او در ميان بگذارم. جان سوئر از اين پيشنهاد استقبال کرد.

در آغاز به جان سوئر گفتم:

مهمترين سئوالی که در پيامهای تلفنی و نامه های الکترونيک شنوندگان دريافت کرديم، دليل مخالفت سرسختانه اتحاديه اروپائی با برخورداری ايران از فناوری توليد سوخت اتمی است که به عنوان عضو پيمان منع گسترش سلاح های غير متعارف حق داشتن آن را دارد. مدير کل وزارت امور خارجه بريتانيا به اين صورت پاسخ داد.

پاسخ:
فعاليت های هسته ای ايران در ۲۰ سال گذشته تعمدا به شيوه ای طرح ريزی شده بود که مخفيانه و سری باشد و آژانس بين المللی انرژی اتمی از آن بی اطلاع بماند. اين ناقض تعهدات ايران در قبال آژانس بود. اين وظيفه آژانس بين المللی است که از جزئيات فعاليتهای گذشته ايران مطلع شود و پاسخ سئوال های بدون جواب مانده را به دست آورد و اطمينان حاصل کند که تمامی فعاليت های هسته ای ايران دارای مقاصد صلح جويانه است. در شرايط کنونی، آژانس بين المللی قادر به انجام اين کار نيست و مقررات آژانس حکم می کند وقتی يکی از اعضا به تعهداتش عمل نکند، تخلفش بايد به شورای امنيت ارجاع شود ولی ما اروپائيان گفتيم اينجا می توان استثنا قائل شد و مسئله را در درون آژانس بين المللی و با ايجاد اعتماد متقابل حل کرد ... يعنی با گام هايی از سوی ما و همچنين از سوی ايران. موافقت نامه پاريس سندی است حاوی اين گام های متقابل و آنچه که اکنون اتفاق افتاده اين است که ايران به تعهداتش پشت کرده است. ولی ما اروپائيان هم چنان مناسبترين راه را حل مسائل از طريق مذاکره و ديپلماسی می دانيم ولی تا زمانی که ايران به تعهداتش در قالب موافقت نامه پاريس عمل نکند ما قادر به اين کار نخواهيم بود.

ما اروپائيان هم چنان مناسبترين راه را حل مسائل از طريق مذاکره و ديپلماسی می دانيم ولی تا زمانی که ايران به تعهداتش در قالب موافقت نامه پاريس عمل نکند ما قادر به اين کار نخواهيم بود جان سوئر، مدير کل وزارت امور خارجه بريتانيا

نکته ديگری که در واکنش شنوندگان ما به موضع اتحاديه اروپائی جلب نظر می کرد، بی اعتبار شناختن ادعای بی طرفی يا ميانجی گری سه دولت اروپائی بين ايران و موضع سرسختانه آمريکا بود، بيشتر به اين دليل که وزيران امور خارجه سه دولت آلمان، فرانسه و بريتانيا هشدار دادند که در صورت قطع کامل مذاکرات چاره ای به جز پشتيبانی از پيشنهاد ارجاع پرونده ايران به شورای امنيت نخواهند داشت. اين انتقاد را با جان سوئر در ميان گذاشتم.

پاسخ:
مدير کل وزارت امور بريتانيا گفت اگر تصميم ايران ترک فرصت بهبود و عادی کردن روابط با اروپا باشد ما چاره ای به جز بازگشت به مقررات آژانس بين المللی نخواهيم داشت. بنظر من اين به سود ايران نخواهد بود. يعنی شرايطی که ايران با آژانس بين المللی در اختلاف است. با باقی دنيا نيز اختلاف نظر دارد و به راه خروج از اين مسائل و مشکلات که اروپائيان فراهم آورده اند نيز دست رد می زند.

البته با دولت ايران است که منافع خود را تشخيص دهد ولی آنچه را که ما ارائه داده ايم راه عادی شدن روابط ايران با دنيای خارج را هموار می کند: روابط در زمينه های بازرگانی، سرمايه گذاری، تفاهم سياسی و همکاری مشترک برای رفع نگرانی های امنيتی ايران.

به جان سوئر می گويم خيلی ها در ايران می گويند که غرب مسائلی مانند قدرت هسته ای نظامی اسرائيل، پاکستان و هند را ناديده می گيرد، سه کشور هسته ای که عضو پيمان منع گسترش يا NPT هم نيستند. به نظر آنها شايد عدم عضويت در NPT بيشتر به سود ايران باشد.

پاسخ:
دولت بريتانيا و در حقيقت تمام اعضا اتحاديه اروپائی خواستار غير اتمی کردن تمام خاورميانه هستند و به آن متعهدند و همه ما می دانيم که اشاره به کیست. ما نگرانی مان را از وضع به وجود آمده در هند و پاکستان نيز اعلام کرده ايم. ولی اعضای NPT، در ازاء تعهدشان به خودداری از توليد سلاح هسته ای حق برخورداری از فناوری هسته ای صلح آميز به دست می آورند و ما از اين حق ايران کاملا پشتيبانی می کنيم ولی اگر ايران به هر دليل بخواهد NPT را ترک کند تنها دليل منطقی يا انگيزه ای که می توان از اين تصميم استخراج کرد توليد سلاح هسته ای می تواند باشد. البته ايران بارها تاکيد کرده است که چنين قصدی ندارد و خواسته ما اطمينان از اين موضوع و موضع است.

به رئيس هيئت بريتانيا در مذاکرات هسته ای با ايران يادآور می شوم که دولت آمريکا معتقد بوده است که صلح آميز يا غير صلح آميز، ايران نبايد صنعت هسته ای داشته باشد ... در صورتی که بسياری از صاحب نظران، حتی در آمريکا اکنون می گويند که به سود غرب خواهد بود که ايران را به عنوان يک نيروی هسته ای به رسميت بشناسند و با عادی کردن روابطشان با اين کشور هر بهانه ای را برای متمايل شدن ايران به سوی توليد سلاح هسته ای از ميان بردارند. مقام بريتانيائی اين توجيه را جالب نيافت.

اکنون حدود سی کشور در دنيا دارای برنامه های هسته ای غير نظامی هستند که ايران يکی از آنها است ولی بيست کشور از ميان آنها دارای چرخه توليد سوخت هسته ای نيستند چون نه مقرون به صرفه است و نه ضروری و نه چندان بی خطر و امن جان سوئر، رئيس هيئت بريتانيائی مذاکره کننده با ايران

پاسخ:
بحث مستدلی به نظر نمی رسد. من نمی توانم و نمی خواهم از سوی ايالات متحده چيزی بگويم ولی از طرف اروپائيان می گويم که ما حق ايران برای برخورداری از يک برنامه هسته ای صلح آميز را به رسميت می شناسيم ولی اکنون حدود سی کشور در دنيا دارای برنامه های هسته ای غير نظامی هستند که ايران يکی از آنها است ولی بيست کشور از ميان آنها دارای چرخه توليد سوخت هسته ای نيستند چون نه مقرون به صرفه است و نه ضروری و نه چندان بی خطر و امن. به نظر ما ايران هم برای فعاليت های هسته ای صلح آميزش نيازی به توليد سوخت هسته ای ندارد و مانند طرح نيروگاه بوشهر می تواند سوخت مورد نياز خود را از خارج وارد کند که در اين مورد بخصوص روسيه است.

در اينجا به مقام بريتانيائی يادآور می شوم که ايران مدعی است به عنوان کشوری که مستقلا دارای منابع معدنی و دانش و فناوری نيروی هسته ای است می خواهد سوخت هسته ای توليد و صادر کند.

پاسخ:
متاسفانه باید بگویم که این ادعا درست نیست چون آنچه که تاکنون به دست آمده با همکاری کشورهای دیگر بوده و هرگونه ادامه این فعالیت نیز باید با همکاری دیگران باشد.

در پایان این گفتگو به مدیر کل وزارت امور خارجه بریتانیا گفتم شمار قابل توجهی از شنوندگان ما و خوانندگان سایت اینترنتی بخش فارسی انتقادشان را مستقیما متوجه بریتانیا کرده و می گویند استدلال دولت فعلی این کشور خیلی شبیه به استدلال دولت بریتانیا در اوایل دهه 50 میلادی در برخورد با مبارزه دکتر مصدق برای ملی کردن نفت است که می گفت ایران نیازی به ملی کردن نفتش ندارد، ما یا شرکت بریتیش پترولیوم نفت را استخراج و پالایش می کنیم و فراورده ها را به ایران تحویل می دهیم و حال استدلال این است که سوخت هسته ای را هم از خارج بخرید. جان سوئر نخست به موفقیت فعلی شرکت بریتیش پترولیوم در صحنه جهانی و کمکی که در زمینه های فنی به بسیاری از کشورهای تولید کننده نفت کرده است اشاره کرد و بعد اینطور ادامه داد.

پاسخ:
اگر ایران در زمینه برنامه های هسته ای اش تصمیمی درست و منطقی اتخاذ کند و در همکاری با باقی دنیا فعالیت کند و به نگرانی های دیگران اعتنا داشته باشد آینده بسیار خوبی در انتظارش خواهد بود. ولی اگر بخواهد با باریک بینی به برنامه هایش ادامه دهد و به نگرانی های دیگران بی اعتنا بماند، آینده نامعلوم خواهد بود.