کردهای معترض طی روزهای اخير در شهرهای مختلف جهان از جمله واشنگتن و لندن به آنچه "بی رحمی های" حکومت ايران عليه مردم کردنشين می نامند، اعتراض کرده اند

در همين حال، سخنگوی وزارت خارجه ايران، ناآرامی مناطق کردنشين غرب ايران را به دخالت آمريکا نسبت داد.

درگيريهای سه هفته اخير در مناطق غرب ايران به دنبال کشته شدن فردی به نام کمال اسفرم، مشهور به شوانه سيد قادری در شهر کردنشين مهاباد به دست مأموران نيروی انتظامی ايران آغاز شد و اين مناطق را در نا آرامی ای فرو برد که علاوه بر شماری کشته و زخمی، حمله به ساختمانهای دولتی و بانکها و برجای ماندن خسارات گسترده مالی را نيز به دنبال داشت.

در حالی که برخی منابع کرد کمال اسفرم را از فعالانی می دانند که در رويدادهای سياسی و اجتماعی سالهای اخير شرکت داشته، دولت ايران او را شرور سابقه دار و متهم به تخلفات اخلاقی و مالی و فاقد سابقه سياسی معرفی کرده است.

رشيد جلالی جعفری، عضو کميسيون امنيت ملی مجلس ايران که رياست هيئت پارلمانی تحقيق درباره اين حوادث را برعهده داشته است، به کمال اسفرم با عنوان "يکی از اشرار منطقه" و "متهم به تجاوز به عنف و شرارتهای مختلف" اشاره می کند که از ماهها پيش حکم بازداشت او صادر شده است.

اما در مقابل، گروهی از فعالان سياسی و فرهنگی از جمله برخی نمايندگان سابق و فعلی مجلس در بيانيه ای، مرگ اين جوان کرد را "قتلی هولناک" می نامند و رفتار نيروهای حکومتی را "نقض حقوق بشر، برخورد خشونت آميز و سرکوب مردم" توصيف می کنند.

جعفر آيين پرست، نماينده کنونی مهاباد، بهاالدين ادب، فاطمه حقيقت جو، محمد دادفر، حسين لقمانيان، علی اکبر موسوی خويينی، از نمايندگان پيشين مجلس ايران و اعضای تشکلهايی چون دفتر تحکيم وحدت، جبهه ملی ايران و دبيرکل حزب ايران در کنار برخی از فعالان سياسی، روزنامه نگاران و هنرمندان از امضاکنندگان اين بيانيه هستند.

فعالان سياسی و اجتماعی خواستار آزادی تمامی بازداشت شدگان و رفع توقيف از نشريات تعطيل شده کردی شدند.

در اين بيانيه آمده که حوادث مناطق کردنشين، "نمايش خشنی از دولت جديد" را آفريده است و برای جمهوری اسلامی در صحنه بين المللی، هزينه سنگينی به بار خواهد آورد.

پيشتر گروههای مختلفی همچون نهضت آزادی ايران، دفتر سياسی جبهه مشارکت، انجمنهای اسلامی برخی از دانشگاههای سراسر کشور و گروههای سياسی کرد در خارج از ايران به ابراز نظر درباره حوادث شهرهای کردنشين پرداخته و رويدادهای خشونت آميز در اين مناطق را محکوم کرده بودند.

احساسات محلی

ناظران می گويند نحوه برخورد با جنازه کمال اسفرم، باعث جريحه دار شدن احساسات عمومی و برانگيخته شدن نارضايتی ديرينه ای شد که به دليل انباشت مطالبات ديرينه ميان کردهای ايران وجود دارد.

درگيری ها از از مهاباد به شهرهای سردشت، بانه، پيرانشهر، سنندج و سقز کشيده شد و به اعتصاب در بسياری از شهرهای کردنشين و بسته شدن مغازه ها انجاميد. گزارش می شود که شمار زيادی از اهالی شهرهای کردنشين در جريان درگيری ها بازداشت شدند.

آقای جلالی جعفری در گزارشی از يافته های هيئت تحقيق مجلس تاييد کرد که در اوج ناآرامی ها شمار بازداشت شدگان به بيش از 500 نفر رسيد اما گفت که در حال حاضر تنها حدود 30 نفر در زندان هستند و به گفته او مسئولان منطقه و اعضای اين هيئت بر آزادی کسانی که "سوابق خاصی ندارند و کم تقصير هستند" اصرار و تاکيد دارند.

اين فرستاده پارلمانی، همچنين گفت که آسيبها و جراحتهايی که در تصاوير بدن کمال اسفرم ديده می شود، از جمله کنده شدن پوست بدن او، به دليل نگهداری جسد در فضای باز و خارج از سردخانه و همچنين استفاده از آب جوش برای غسل و شستن جنازه بوده است.

او مدعی شد "احتمال ضعيفی" هم وجود دارد که "روی جسد کار شده باشد تا عکس و فيلم برای تهييج عمومی تهيه گردد".

پيشتر برخی ديگر از مقامات حکومتی نيز در ادعاهای مشابهی گفته بودند که ممکن است اعضای خانواده کمال اسفرم برای تحريک احساسات مردم کرد به جسد او آسيب رسانده باشند.

اما بهاءالدين ادب، نماينده پيشين مردم سنندج در ششمين دوره مجلس ايران در گفتگو با بخش فارسی بی بی سی، اظهارات آقای جلالی جعفری را "فرافکنی" و "توهين به شعور مردم" دانست.

آقای ادب پيشبينی کرد که گزارش هيئت تحقيق مجلس که قرار است متن کامل آن روز پنجشنبه انتشار يابد، با واکنش سرد و نامساعد مردم مناطق کردنشين روبرو شود. او گفت: "به نظر من به هيچوجه افکارعمومی اين (گزارش) را نمی پذيرد و در حقيقت نمک پاشيدن بر زخمی است که مردم دارند و موجب التيام نمی شود."

ريشه های ناآرامی

در هرحال، آگاهان عقيده دارند که حتی اگر به گفته منابع دولتی شهرهای کردنشين در روزهای اخير به آرامش بازگشته باشند اما به نظر می رسد که عوامل و زمينه های ايجاد بحران در اين مناطق همچنان فراهم است.

رشيد جلالی جعفری در گفتگوی خود با خبرگزاری دانشجويان ايران، ايسنا گفت که شهرهای کردنشين اکنون آرام هستند اما افزود اين مناطق از "عدم توسعه متوازن، عقب ماندگی های اقتصادی، معيشتی، مشکلات اشتغال، مسائل فرهنگی و اجتماعی" رنج می برد و مردم آن در زمينه مبادله کالا در مرزها و تجارت با شهرهای ديگر، دچار "مشکلات جدی" هستند.

اما در حالی که اين مقام پارلمانی، بر مشکلات و نابه سامانی های اقتصادی و معيشتی تاکيد کرد، بهاالدين ادب گفت مردم مناطق کردنشين در ايران از حاکميت "ناراضی" هستند و اين نارضايتی ها ريشه سياسی دارد.

او به مشارکت اندک مردم مناطق کردنشين در نهمين دوره انتخابات رياست جمهوری در ايران اشاره کرد و گفت: "علی رغم آنکه همه نامزدهای رياست جمهوری قول بهبود معيشت مردم و مسائل اقتصادی را داده بودند، ولی علی رغم اينکه مناطق کردنشين جزو مناطق توسعه نيافته از لحاظ اقتصادی هستند و مردم مشکلات معيشتی دارند، با وجود اين کمترين مشارکت را در انتخابات داشتند."

به گفته او، چنين نکته ای نشان می دهد که "مناطق کردنشين ورای مسائل اقتصادی، مسائل ديگری را هم در نظر دارند و آن مسائل، قطعا سياسی است." آقای ادب گفت مردم مناطق کردنشين به دنبال "توسعه دموکراسی، آزادی بيان، آزادی انديشه و آزادی اجتماعات هستند و بايد مثل همه ايرانيان دارای حق برابری باشند و تبعيض ناروا در مورد مردم کرد اعمال نشود."

باوجود اين، حميدرضا آصفی، سخنگوی وزارت خارجه ايران، حوادث مناطق کردنشين را ناشی از نيروهای خارجی و دخالت آمريکا دانست.

آقای آصفی گفت: "متاسفانه اطلاعاتی وجود دارد که آمريکايی ها در شمالغرب ايران دخالت می کنند و اين به هيچوجه از نظر جمهوری اسلامی قابل قبول نيست."

او تاکيد کرد که ايران "به زودی" در اين زمينه به آمريکا اعتراض خواهد کرد.

درگيری مسلحانه

همزمان مقامات استانداری آذربايجان غربی، اعلام کردند که هنوز از سرنوشت ماموران انتظامی که چند روز پيش در درگيری با نيروهای پژاک، از گروههای مسلح کرد مخالف حکومت ايران، در مرزهای ايران و ترکيه به اسارت گرفته شده اند، اطلاعی در دست نيست.

روز شنبه نيز رئيس مرکز اطلاع رسانی فرماندهی نيروی انتظامی در همين استان، که به همراه کردستان و کرمانشاه در هفته های اخير صحنه ناآرامی بوده است، خبر کشته شدن يک نفر و اسارت پنج مامور نيروی انتظامی را به دست نيروهای پژاک تاييد کرد.

آگاهان محلی در مناطق کردنشين دخالت گروه موسوم به حيات آزاد کردستان، معروف به پژاک را که يک شبکه تلويزيونی ماهواره ای به نام "رژ" در اختيار دارد در بروز و گسترش نا آرامی مناطق کردنشين مؤثر می دانند.

اين گروه مسلح که تا به حال بارها با مأموران انتظامی ايران درگير شده و تلفاتی نيز به آنها وارد آورده به وابستگی به حزب کارگران کردستان ترکيه شهرت دارد.

پيشتر نيز خبر کشته شدن دست کم چهار مامور نيروی انتظامی در حمله نيروهای پژاک به يک پاسگاه مرزی در استان آذربايجان غربی اعلام شده بود.

رشيد جلالی جعفری نيز در پايان سفر هيئت تحقيق مجلس ايران به مناطق کردنشين خبرداد که در درگيرهای شهری در اين منطقه بيش از صد مامور نيروی انتظامی مجروح و يک نفر کشته شده است.