جمشيد برزگر

شرايط خاص داخلی و خارجی و نحوه برگزاری نهمين دوره انتخابات رياست جمهوی، باعث شده که از اين انتخابات، به عنوان مهم ترين و در عين عال پيچيده ترين و مبهم ترين انتخابات رياست جمهوری در دوران حاکميت جمهوری اسلامی ياد شود

نيروهای سياسی با خاستگاه ها، گرايش ها و منافع گوناگون در هر انتخابات، از سطوح محلی گرفته تا انتخابات پارلمانی و رياست جمهوری می کوشند که نتيجه را به سود خود رقم بزنند.

سطح رقابت ها و کشمکش ها، معمولا متناسب با سطح و اهميت هر انتخابات برگزار می شود، اما اهميت هر انتخابات در عين حال وابسته به شرايط داخلی و خارجی کشور در زمان برگزاری انتخابات است.

افزايش سطح و دامنه مطالبات و خواسته های موجود در جامعه و نيز رويکرد بخشی از نيروهای فعال سياسی بيرون از قدرت مبنی بر عدم مشارکت در اين انتخابات و آشکار شدن شکاف فزاينده آنان با حاکميت نيز باعث شده که انتخابات رياست جمهوری، بر خلاف دو دوره قبلی انتخابات رياست جمهوری، به عرصه يک چالش و رويارويی اعلام نشده بدل شود

با اين حال، معمولا در آستانه هر انتخابات با تاکيد بر همين شرايط بر اهميـت انتخابات پيش رو و پيامدهای مهم آن تاکيد می شود.

رهبران جمهوری اسلامی نيز همواره همه انتخابات برگزار شده را بسيار مهم و حياتی قلمداد کرده اند و با استناد به همين اهميت، خواستار مشارکت گسترده مردم در پای صندوق های رای شده اند.

با اين همه، از ماه ها پيش، مقامات سياسی و مذهبی، احزاب و تشکل ها و رسانه های وابسته به حاکميت سخن از آن می گفتند که نهمين دوره انتخابات رياست جمهوری، مهم ترين انتخاباتی است که در طول دوران حيات جمهوری اسلامی برگزار شده، هر چند هر يک برای اين سخن خود، دلايل متفاوتی را مطرح کرده اند.

ولی نهمين دوره انتخابات رياست جمهوری تا چه اندازه مهم است و اين اهميت ناشی از چه عواملی است؟

افزايش منازعات درون جناحی و درون حاکميتی از يک سو و تلاش طيفی از نيروهايی که از خود به عنوان اصولگرايان ياد می کنند، برای در دست گرفتن قدرت به صورت يکپارچه از سوی ديگر، موجب شده که اين گمان تقويت شود که انتخابات نهم رياست جمهوری می تواند تاثيری تعيين کننده در آرايش نيروهای سياسی در چارچوب قدرت بر جای بگذارد.

در عين حال، افزايش سطح و دامنه مطالبات و خواسته های موجود در جامعه و نيز رويکرد بخشی از نيروهای فعال سياسی بيرون از قدرت مبنی بر عدم مشارکت در اين انتخابات و آشکار شدن شکاف فزاينده آنان با حاکميت نيز باعث شده که انتخابات رياست جمهوری، بر خلاف دو دوره قبلی انتخابات رياست جمهوری، به عرصه يک چالش و رويارويی اعلام نشده بدل شود.

ارزيابی اهميت نهمين دوره انتخابات رياست جمهوری، که نحوه برگزاری آن از ماه ها پيش با ابهامات فراوانی روبه رو بود، تنها با بررسی نحوه و شرايط برگزاری ممکن نيست و برای به دست دادن تصويری دقيق تر و شفاف تر از ميزان اهميت و تاثيرگذاری اين انتخابات، بايد منتظر نتايج و تبعات انتخاب رييس جمهوری تازه جمهوری اسلامی بود و ديد که رويکردهای وی و حاميانش، جمهوری اسلامی را به کدام سو سوق خواهد داد

به ويژه آنکه، اين چالش بر بستری از آنچه بی تفاوتی عمومی جامعه نسبت به انتخابات و رقابت گروه ها و جناح های درون حاکميت خوانده شده، شکل می گيرد.

با وجود اين، برخی نيز بر اين باورند که به دليل برخی ويژگی های مشترک بين نهمين دوره انتخابات رياست جمهوری با دوره های پيشين، نمی توان از تمايزی عمده بين اين انتخابات با ساير انتخابات رياست جمهوری در جمهوری اسلامی سخن گفت.

اعمال نظارت گسترده شورای نگهبان در رد و تاييد صلاحيت نامزدها و در نتيجه محدود بودن ميدان حضور و فعاليت نامزدهای انتخاباتی که بتوانند تمامی گرايش های موجود در جامعه را نمايندگی کنند، از جمله اين ويژگی ها ذکر شده است.

در عين حال، به نظر می رسد که برخی مسايل خارجی، از جمله پرونده فعاليت های هسته ای و تا حدودی نيز حساسيت کشورهای غربی و سازمان های بين المللی نسبت به وضعيت حقوق بشر در جمهوری اسلامی نيز به طور محسوسی بر اهميت اين انتخابات افزوده است تا آنجا که تلاش برای گذار کم هزينه تر ايران از معبر اين بحران ها، به يکی از محورهای اصلی تبليغاتی نامزدهای انتخاباتی بدل شد.

برخی نيز بر اين باورند که به دليل برخی ويژگی های مشترک بين نهمين دوره انتخابات رياست جمهوری با دوره های پيشين، نمی توان از تمايزی عمده بين اين انتخابات با ساير انتخابات رياست جمهوری در جمهوری اسلامی سخن گفت

در اين ميان، برخی نيز اگر چه با اشاره به احتمال عدم استقبال چشمگير مردم از انتخابات، نهمين دوره انتخابات رياست جمهوری را انتخاباتی کم رونق می دانند، اما در عين حال، از اين انتخابات به دليل آنکه می تواند در شرايط داخلی و خارجی کنونی پيامدهای خاصی به ويژه در آرايش نيروهای سياسی درون و بيرون از قدرت داشته باشد، به عنوان رويدادی مهم و نقطه عطفی در تاريخ جمهوری اسلامی ياد می کنند.

به هر روی، ارزيابی اهميت نهمين دوره انتخابات رياست جمهوری، که نحوه برگزاری آن از ماه ها پيش با ابهامات فراوانی روبه رو بود، تنها با بررسی نحوه و شرايط برگزاری ممکن نيست و برای به دست دادن تصويری دقيق تر و شفاف تر از ميزان اهميت و تاثيرگذاری اين انتخابات، بايد منتظر نتايج و تبعات انتخاب رييس جمهوری تازه جمهوری اسلامی بود و ديد که رويکردهای وی و حاميانش، جمهوری اسلامی را به کدام سو سوق خواهد داد.