ایمان علیزاده

محسن رضايی، علی لاريجانی، محمدباقر قاليباف و محمود احمدی نژاد، چهار نامزدی هستند که سوابق نظامی دارند

از آن پس، در ادبیات سیاسی جهان "بناپارتیسم"، واژه ای متداول شد و در زمان حضور نظامیان در ساختار قدرت سیاسی یا تلاش آنان برای رسیدن به این قدرت در زمان بحران، توسط مخالفان سیاسی به کار گرفته شد.

در ایران نیز این اصطلاح از پیش از انتخابات مجلس هفتم رایج شد. در آن انتخابات گروهی از فرماندهان سابق سپاه پاسداران پس از رد صلاحیت بی سابقه فعالان سیاسی توسط شورای نگهبان، به مجلس راه یافتند.

اکنون در جریان انتخابات ریاست جمهوری، چهار عضو سابق سپاه پاسداران، جملگی از اردوگاه جناح موسوم به راست، به عنوان نامزد وارد کارزار انتخابات شده اند.

برخی صاحب نظران سیاسی معتقدند که دلیل روی آوردن نظامیان به قدرت سیاسی، علاقه رهبران جمهوری اسلامی به حضور این افراد در راس قدرت سیاسی، برای ایجاد یک نظام مقتدر است. این صاحب نظران برای اثبات نظر خود چنین گواه می آورند که آیت الله علی خامنه ای در سال های اخیر بیشتر در جمع های نظامیان حاضر می شود تا روحانیون هم صنف خودو یا جاهای دیگر.

احمد سلامتیان، صاحب نظرمسایل سیاسی، مقيم پاریس، می گوید که حکومت ایران پایگاه های سنتی و مشروعیت خود را در بین حوزه های علمیه، روحانیون و نیز سایر اقشاراجتماعی از دست داده وتنها نهادهای نظامی برایش باقی مانده و از اینرو، رهبری جمهوری اسلامی برای حفظ ساختار حکومت، به نظامیان میدان داده است.

این استدلال البته از سوی تحلیل گران نزدیک به حکومت جمهوری اسلامی رد می شود. آنان می گویند جامعه ایران خود گرایش به اقتدار دارد و به دلیل پراکندگی های موجود در ساختار حکومتی در هشت سال گذشته، مردم مایل هستند که فردی مقتدر زمام قدرت را به دست گیرد.

آنان حواث دوران مشروطیت و ظهور رضا شاه پهلوی پس از هرج و مرج دوره قاجار را نمونه ای از این میل مردم می دانند.

چهار سردار

سردار سرلشکر محسن رضایی، فرمانده سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نامزد کنونی انتخابات، پس از انتخاب محمد خاتمی به ریاست جمهوری، ردای نظامی گری را از تن خارج کرده و از هشت سال پیش روی صندلی دبیر مجمع تشخیص مصلحت نشسته.

محمود احمدی نژاد شهردار فعلی تهران، فرمانده مهندسی یک لشگر ویژه سپاه بوده و علی لاریجانی هم در دهه 60، معاون وزیر سپاه و جانشین ستادکل سپاه پاسداران بوده است. اما نزدیک تر از همه این افراد به نظامیگری، سردار محمد قالیباف، فرمانده سابق نیروی انتظامی است که هنوز عمر استعفایش از این سمت، به سه ماه نرسیده است .

او که در تمام دوران فعالیت اش نظامی بوده، در تبلیغات انتخاباتی اش، خود را با عناوینی چون دکتر و خلبان معرفی کرده و می کوشد از وجهه نظامی اش فاصله بگیرد. ساير سرداران سابق (سه نامزد ديگر) هم می گويند که حضورشان در انتخابات ارتباطی به سپاهی بودن شان ندارد.

آنان میگویند در زمان جنگ به مقتضای آن دوران سپاهی شده اند و اگر ملاک آن دوران باشد، باید اکبر هاشمی رفسنجانی را هم که جانشین فرمانده کل قوا بوده و در تصمیم گیری های جنگ اصلی ترین نقش را داشته، در همین مجموعه به حساب آورد.

اما حضور این سپاهیان سابق در انتخابات، تنها به خود آنها محدود نمی شود، این نامزدها با توجه به سابقه فعالیت شان در دیگر سازمان ها وموسسات، هر کجا که رفته اند، گروهی از همکاران سپاهی شان را نیز به عنوان تیم کاری، به همراه خود برده اند.

برخی خبرهایی که این روزها از ستادهای تبلیغاتی می رسد، حاکی از اين است که گروهی از سرداران و نظاميان در برخی ستادها فعال بوده اند. اما ستاد محمدباقر قالیباف که در این مورد نامش بسیار برده می شود، اعلام کرده نظامیانی که در تیم آقای قالیباف همکاری می کنند، از مراکز نظامی بازنشسته شده اند. سخنگویان سرداران سابق می گویند که آنان دیگر ارتباطی با نظامی گری ندارند، اما درعین حال گزارش هایی هم مبنی بر جهت گیری نهادهای انتظامی و نظامی به سود نامزدی خاص منتشرشده است و برخی صاحب نظران سیاسی، از جمله محسن سازگارا که خود از بنیانگذاران سپاه بوده، همین موضوع را دلیل قطع نشدن ارتباطات این نظامیان با عقبه نظامی شان می دانند.

سوی دیگر حضور نظامیان، دخالت آنها در روز اخذ رای و پای صندوق های رای گیری است. بسیج، نهاد وابسته به سپاه پاسداران، سازمانی است که شورای نگهبان حضورش را در پای صندوق های رای و به عنوان ناظر، بلامانع خوانده است. اين مساله نگرانی اصلاح طلبان را برانگیخته است. آنان می گویند نگران تشکیل "دولت پلیسی" در ایران هستند. اما سرداران سابق می گویند این نگرانی ها حرکت های تبلیغاتی است و آنان با همکاری کارشناسان سیاسی و اقتصادی برنامه ویژه ای برای آینده ایران دارند.