ايمان عليزاده

از ميان هشت نامزد انتخابات رياست جمهوری، شش نامزد از حمايت گروه های سياسی برخوردار و دو نامزد خارج از دايره احزاب قرار گرفته اند

اين دوره از انتخابات نشان می دهد که ديگر دسته بندی مرسوم در ايران در مورد جناح بندی های سياسی در داخل حکومت کاربرد چندانی ندارد و ديگر نمی توان به سادگی حاکميت در ايران را به دو جناح محافظه کار و اصلاح طلب و يا چپ و راست تقسيم کرد.

گرچه حتی اين نوع تقسيم بندی هم در همان سال هايی که مورد استفاده قرار می گرفت، از سوی بسياری از کارشناسان سياسی مورد انتقاد بود. چرا که آن گروه از حاکميت در ايران که به "محافظه کار" معروف شده اند، در بسياری از اعمال و ديدگاه هايشان نه تنها محافظه کار نبوده اند، که در بخش هايی تندروترين ديدگا ه ها و عملکردها را نشان داده اند.

در عين حال، همين مجموعه در عملکرد و نگاه اقتصادی اش، راستگرا و مايل به بازار و اقتصاد باز معرفی شده،.در حاليکه در بين فعالان اين جناح، گروه ها و افرادی حضور داشته و دارند که از ديدگاه اقتصاد دولتی و بسته حمايت می کنند.

به همين نسبت در مورد جناح "اصلاح طلب" که هر از گاهی با عنوان "جناح چپ" هم خوانده می شود، نمی توان تعاريف مرسوم در مورد گروهی با نگرش های چپ گرايانه، آنطور که در عرف بين المللی مصطلح است را به اين مجموعه اطلاق کرد. در اين طيف نيز افراد و گروه هايی با نگرش های از سنتی چپ گرفته تا مدرن راست حضور دارند و مطالبات خود را مطرح می کنند.

مرزبندی ها روشن تر می شود

اکنون در آستانه انتخابات، طرح مطالبات اجتماعی و سياسی بيشتر از يک سو و افزايش دامنه اختلافات و سهم خواهی در بين گروه های سياسی از سوی ديگر، سبب شده است که تصوير گرايش های موجود در ساختار حکومت در ايران روشن تر شود و امکان نام گذاری و جناح بندی به شيوه گذشته به آسانی فراهم نباشد.

بيشترين اين اختلافات در جناح موسوم به "راست يا محافظه کار" که اکنون خود را "اصولگرا" می نامند، ديده می شود.

شورای هماهنگی؛ به دور از اقتدار

مجموعه "شورای هماهنگی نيروهای انقلاب"، نمايندگی احزاب و طيف های مشهوری چون جمعيت موتلفه، جامعه اسلامی مهندسين و اکثريت گروه ها و تشکل های سنتی جناح موسوم به راست را به عهده دارد و در آن روحانيون و افراد بانفوذی چون علی اکبر ناطق نوری، عضو ارشد جامعه روحانيت مبارز و محمدرضا باهنر از کانون اسلامی مهندسان و نايب رئيس مجلس حضور دارند. اين مجموعه با به کارگيری گروهی از حاميان سنتی جناح راست در سراسر ايران، فعاليت های انتخاباتی و تبليغاتی علی لاريجانی را به عنوان نامزد برگزيده خود، ساماندهی و هدايت می کند. شورای هماهنگی همچنين می کوشد که ديگر نامزدهای موسوم به اصولگرا را به انصراف و حمايت از علی لاريجانی به عنوان نامزد اصلح ترغيب کند. روزنامه رسالت، مهمترين تريبون مطبوعاتی اين مجموعه محسوب می شود.

جامعه روحانيت؛ مشکل انتخاب نامزد

"جامعه روحانيت مبارز" مشهورترين و قديمی ترين تشکل روحانی جناح موسوم به راست که سال ها رهبری و هدايت اين مجموعه را بر عهده داشته، در انتخابات امسال به دليل آن که يک عضو سرشناسش، يعنی اکبر هاشمی رفسنجانی نامزد انتخابات است و از سوی ديگر شورای هماهنگی از آقای لاريجانی حمايت کرده، دچار تشت شده و تا کنون از اعلام حمايت از يک کانديدای خاص خودداری کرده است. مجموعه طرفداران اکبر هاشمی رفسنجانی را طيف گسترده ای از فعالان انتخاباتی، با گرايش های مختلف، تشکيل می دهند. در اين طيف از "حزب کارگزاران سازندگی" که پيش از اين در زمره گروه های اصلاح طلب شناخته می شد تا حزب "اعتدال و توسعه" که گرايش نزديک به محافظه کاران داشته است و نيز گروهی از نمايندگان سابق و کنونی مجلس ديده می شوند و جمع بندی ديدگاههای آنان مشکل به نظر می رسد.

آبادگران؛ بدون تشکيلات، فقط با يک سخنگو

مهدی چمران، رئيس شورای شهر تهران و سخنگوی گروه آبادگران

اما گروه "آبادگران" که فاقد تشکيلات سازمانی به نظر می رسد و حاصل تلاش تاکتيکی موفق جناح موسوم به راست برای شکست اصلاح طلبا ن در جريان انتخابات شورای های شهر و روستا بوده، اکنون خود سرناسازگاری با پديد آورندگانش گذاشته و با معرفی و حمايت از محمود احمدی نژاد، شهردار تهران، به عنوان نامزد مورد حمايتش سهم خود را از گروه های همسو در جناح راست جدا کرده است. اين گروه که طيف تندروتر و جوانتر جناح راست را نمايندگی می کند، در بين اعضای گروه هايی چون انصار حزب الله و تشکل های مشابه طرفدار دارد و در جست و جوی پايگاهی در بين اقشار محروم جامعه است. آقای احمدی نژاد و همفکران اش در گروه آبادگران، خودرا در پی اجرای مديريتی انقلابی و تحول گرا معرفی می کنند و می گويند با تکيه برمردم سالاری دينی و ولايت فقيه در پی حل مشکل فقر در ايران هستند.

"آبادگران"، فاقد کادر تشکيلاتی رسمی و ثبت شده است و تنها مهدی چمران، رييس شورای شهر تهران را به عنوان سخنگوی خود معرفی کرده است. با اينحال برخی از نمايندگان مجلس که با عنوان آبادگر به مجلس راه يافته اند، ازتبعيت از ديدگاه آبادگران شورای شهر سر باز زده و به حمايت از ديگر نامزدهای موسوم به اصولگرا پرداخته اند.

ايثارگران؛ نامزدی نظاميان با سياست

اما برخلاف آبادگران، "جمعيت ايثارگران انقلاب اسلامی" ، تشکل رسمی و ثبت شده ای است که سال ها سابقه فعاليت دارد. اين گروه را مجموعه ای ازاعضای سابق سپاه پاسداران، نهادهای امنيتی و مديران ميانی سابق دستگاه های دولتی و غير دولتی و نيزافرادی از طيف تندروتر جناح موسوم به راست تشکيل می دهند و در اين انتخابات برای نخستين بار است که با حمايت از محمد باقر قاليباف، خرج خود را از ديگر گروه های رهبری کننده جناح راست جدا کرده اند. اين گروه می گويد که بر اساس ميزان مقبوليت آقای قاليباف در نظرسنجی ها از وی حمايت می کند و در پی تشکيل دولتی اصولگرا و ضد فساد است. روزنامه سياست روز، ديدگاه های اين گروه را منعکس می کند.

جبهه مشارکت؛ پيشروی به سوی ياران جديد

در بين جناح موسوم به "اصلاح طلبان" نيز دو گرايش عمده به چشم می خورد. جبهه مشارکت ايران اسلامی، که در حال حاضر به عنوان يکی از بزرگترين تشکل های سازمان يافته سياسی در ايران شناخته می شود، همراه با سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی، انجمن اسلامی مدرسان دانشگاه و برخی ديگر از تشکل های اصلاح طلب، پس از رد صلاحيت شدن در جريان انتخابات مجلس هفتم، با طرح مطالباتی جديد در خصوص اصلاحات بنيادين در ساختار جمهوری اسلامی و مساله حقوق بشردر ايران با عنوان "اصلاح طلبان پيشرو" گام به ميدان مبارزات انتخاباتی گذاشته اند.

جبهه مشارکت، اصلاح طلبان جوان را به خود جلب کرده است

اين مجموعه، با معرفی و حمايت از مصطفی معين به عنوان تنها نامزد حزبی اين انتخابات می کوشد با تکيه بر حقوق اقوام و اقليت های قومی و مذهبی در ايران و نيز حمايت ازنهادهای مدنی و مطبوعات آزاد، اکثريت سرخورده از اصلاحات محمد خاتمی را به سوی خود جلب کنند.

"اصلاح طلبان پيشرو" همچنين می کوشند با فاصله گرفتن هرچه بيشتر از حکومت و نيز گروه های سنتی نزديک به اصلاح طلبان، نظير مجمع روحانيون مبارز و نزديک شدن به ديدگاه های گروه های ملی مذهبی و نهضت آزادی ايران، پايگاه اجتماعی گسترده تری، به ويژه در بين جوانان برای خود دست و پا کنند.

روزنامه" اقبال" بيان کننده نظرات اصلاح طلبان پيشرو است.

مجمع روحانيون؛ اصلاح طلبی در چارچوب موجود

در سوی ديگر مجموعه موسوم به اصلاح طلبان، مجمع روحانيون مبارز قرار دارد که رسما تنها تشکل روحانی فعال درا نتخابات است و به طيف اصلاح طلبان سنتی – حکومتی مشهور شده اند.

اين گروه که مجموعه ای از روحانيون باسابقه در جمهوری اسلامی را تشکيل می دهند، در انتخابات رياست جمهوری، با حمايت از مهدی کروبی، دبيرکل خود، می کوشد در عين تاييد ساختارهای کنونی قدرت در ايران و آنچه آن را "تعامل با رهبری جمهوری اسلامی" می خواند، رای دهندگان را به سوی نامزد خود فرابخواند.

اين گروه اميدوار به کسب بيشتر آرا در غرب ايران، به ويژه ناحيه لرستان، است. روزنامه آفتاب يزد نظرات اين مجموعه را بيان می کند.

به دنبال گروه های قومی

اما از دو نامزد ديگر انتخاباتی، يعنی محسن رضايی و محسن مهرعليزاده، در دو جناح عمده محافظه کار و اصلاح طلب، گروه سياسی عمده ای حمايت نکرده است و اميد اين دو نامزد به جلب حمايت در مناطق قومی مختلف است.