مهراد واعظی نژاد کارشناس مسائل سياسی ايران و خاور ميانه

استقبال بی سابقه نامزدهای رياست جمهوری از اينترنت نشان از اهميت روز افزون اين رسانه در حوزه اجتماع و سياست ايران دارد

برنامه های پرشمار صدا و سيما در باب انتخابات و پوشش روزنامه های سراسری کشور از اخبار مربوط به نامزدها انعکاس چندانی در ميان مردم ندارد. از شور و اشتياق سال ۷۶ و بحث های داغ سال ۸۰، در يک کلام، اثر چندانی نيست.

تنها استثناء در اين ميان، شايد، فضای عمومی اما مجازی اينترنت باشد. وب سايت های خبری و نشريه های الکترونيک – با گرايش های سياسی گوناگون – در کنار انبوه وبلاگ های شخصی روزنامه نگاران و فعالان سياسی- اجتماعی تنور انتخابات نهم را، اگرچه در فضايی مجازی، گرم نگاه داشته اند.

اگرچه به باور بسياری، از اين حرارت، در دنيای واقع آبی گرم نمی شود. شمار اندک بازديدکنندگان از صفحات اينترنتی انتخاباتی، در مقايسه با مخاطبان راديو و تلويزيون يا حتی در مقايسه با شمارگان روزنامه های سراسری ايران، گواهی است که اين دسته در اثبات مدعای خويش می آورند. با اين همه، استقبال بی سابقه نامزدهای رياست جمهوری از اينترنت نشان از اهميت روز افزون اين رسانه در حوزه اجتماع و سياست ايران دارد.

از واپسين روزهای سال ۸۳، نامزدهای سرشناس با وب سايت های اختصاصی، حضور خود را دنيای مجازی اينترنت اعلام کردند. به جز هاشمی رفسنجانی که خود را "شناخته شده برای مردم" و "بی نياز از تبليغ" می داند، همه نامزدها وب سايت شخصی دارند.

شهردار تهران که مورد حمايت گروه های اصولگراست، با برگزيدن عنوان "مردم يار" برای وب سايت خود از ابتدا تکليف بازديد کننده را روشن می کند: "شرکت در انتخابات جز به انگيزه خدمت به مردم نيست." " اصول گرا" به دنبال "انجام تکليف" بوده و "فکر کردن برای حل مشکلات کشور" را پيش از هر چيز "وظيفه دينی" خود می داند.

محمود احمدی نژاد( به نقل از بخش زندگينامه وب سايت) به سال ۱۳۳۵ در گرمسار به دنيا آمد. در يک سالگی به همراه خانواده به تهران کوچ کرده و در نوزده سالگی وارد دانشگاه علم و صنعت شد. از سال ۵۸ به عنوان نماينده اين دانشگاه در جلسات دانشجويان با امام خمينی شرکت می کرد و در سال ۶۵ در دوره فوق ليسانس همين دانشگاه پذيرفته شد. او از همين سال به تيپ ويژه سپاه پاسداران پيوست و مسؤول ستاد جنگ استان های غربی کشور بود.

نگاهی به بخش ديدگاه ها در وب سايت آقای احمدی نژاد بيش از هرچيز يادآور ارزش ها و شعارهای سال های آغازين پس از انقلاب اسلامی است. مديريت انقلابی و تحول خواه از ديد وی "عدالت طلب و آرمان خواه است." وجود فاصله طبقاتی در جامعه را برنمی تابد و ساده زيستی مرام و عقيده اوست.

وب سايت آقای احمدی نژاد نيز طراحی ساده ای دارد. در کنار دو بخش زندگينامه و ديدگاه ها، بخشی نيز به تصاويری از دوران کودکی تا امروز وی اختصاص داده شده.

بخش "سخن دوست" شامل مطالبی است که اشخاص و گروه ها در حمايت از اين نامزد رياست جمهوری بيان کرده اند. آقای احمدی نژاد، عضو شورای مرکزی جمعيت ايثارگران انقلاب اسلامی و استاندار سابق استان اردبيل، به گواه وب سايت رسمی اش "اعتقاد راسخ به مردمسالاری دينی دارد." در عين حال – و باز به همان گواه – "معتقد به تماميت اسلام است و اسلام را دينی کامل و تأمين کننده سعادت بشر و همه نيازهای او می داند.

فرمانده سابق سپاه پاسداران و يکی ديگر از نامزدهای مورد حمايت گروه های اصولگرا، که در ابتدا با وب سايت "فرزند ملت دات کام" پا به عرصه اينترنت گذاشته بود، پس از مدتی به ديگر نامزدهای دات آی آر پيوست تا همان رضايی باشد با شعاری تازه تر: "دولت مردمی کارآمد."

دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام در همان صفحه اول وب سايت خود عکسی از دوران جنگ به همراه آيت الله خامنه ای گذاشته که روشنگر دو نکته است: اول هويت نظامی وی در کنار فعاليت های سياسی و دوم پيروی او از رهبر جمهوری اسلامی ايران.

در بخش ديدگاه های وب سايت آقای رضايی می خوانيم: " امروز مردم ايران به نقطه‌ای رسيده اند که احساس می‌کنند بايد بين زندگی راحت و آبرومندانه و حکومت جمهوری اسلامی، يکی را انتخاب کنند."

بنابراين آقای رضايی مشکل جمهوری اسلامی را – به نقل از وب سايت – نه در اداره حکومت که در اداره جامعه می داند. وی با تأکيد بر اينکه از نامزدی انصراف نخواهد داد "جامعه مهدوی" را "افق آينده انقلاب ايران" می خواند. جامعه ای با چهار "ديوار" هويت، امنيت و ثبات، توسعه و عدالت.

در بخش های ديگر وب سايت آقای رضايی به اخبار، سخنرانی ها و تأليفات او برمی خوريم. همچنين بخش خاطرات از جذاب ترين بخش های اين وب سايت است که در آن به دلايل "ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر" اشاره شده است.

به نقل از بخش زندگينامه وب سايت، محسن رضايی در سال ۱۳۳۳در يکی از روستاهای مسجد سليمان به دنيا آمد. به سال ۱۳۵۳ در رشته مکانيک دانشگاه علم و صنعت پذيرفته شد. پس از پيروزی انقلاب به سپاه پاسداران پيوست و تا سال ۱۳۷۶ فرمانده اين ارگان بود.

"زندگی خوب، برازنده ايرانی" شعار اصلی فرمانده سابق نيروی انتظامی است که چند هفته قبل از سمت خود استعفا داد و وارد رقابتهای انتخاباتی شد.

وب سايت آقای قاليباف در مقايسه با وب سايت ديگر نامزدها دست کم در شکل ظاهری آن از ساخت حرفه ای تری برخوردار است.

آقای قاليباف که او نيز از مورد حمايت گروه های اصولگراست، در وب سايتش از همان ابتدا با تصاوير و نوشته های متحرک مواضع خود را بيان می کند: "سياست تدبير"، "از تهديد به فرصت"، "همبستگی ملی"، "جامعه امن"، "اصولگرايی عملی"، "اصلاح طلبی معقول"، "دولت الکترونيک"، "حريم زندگی مردم"، "دولت خدمتگزار" و ...

نگاهی گذرا به ديدگاه های منعکس شده در وب سايت روشن می کند که آقای قاليباف نيز چون ديگر نامزدهای اصولگرا سعی دارد با به کارگيری مؤلفه های اصلاح طلبی، برنامه ای معتدل و مردم پسندتر ارايه کند.

فرمانده اسبق نيروی هوايی سپاه پاسداران، بنا بر زندگينامه موجود در وب سايت، متولد ۱۳۴۰ در شهر مشهد بوده، متأهل و دارای سه فرزند است. وی به سال ۱۳۸۰ مدرک دکترای خود را در جغرافيای سياسی از دانشگاه تربيت مدرس تهران دريافت کرده و از سال ۱۳۸۳ رييس ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز بوده است.

آقای قاليباف "اصول گرايی" را اعتقاد به "ارزش گرايی" و "بازگشت به اصول می داند" و در عين حال استدلال می کند که "يک نيروی اصولگرا نوانديش هم هست."

از بخش های در خور توجه وب سايت بخش سؤال های رايج است که در آن مواضع اين نامزد رياست جمهوری در باب مسايلی چون نظارت استصوابی، رابطه با آمريکا، تغيير قانون اساسی و انرژی هسته ای منعکس شده است.

در بخش زندگينامه مهدی کروبی، يکی از دو نامزد گروه های اصلاح طلب و يکی از شاخص ترين چهره های زنده جمهوری اسلامی می خوانيم: " در سال ۱۳۱۶ در اليگودرز به دنيا آمدم و در ابتدای دهه سی تحصيلات جديد را همراه با تحصيلات حوزوی در قم ادامه دادم."

مهدی کروبی رييس مجلسی که به مجلس اصلاحات معروف شد خود را منتقدی صريح می داند. در صفحه اول وب سايت رسمی وی همچنان نامه سرگشاده و تند وی به اکبر هاشمی رفسنجانی پس از اعلام نامزدی او، جلب نظر می کند.

بخش زندگينامه وب سايت به تفصيل شرح فعاليت های اين موسس مجمع روحانيون مبارز را بيان می کند. از مبارزات و دستگيری های پيش از انقلاب تا رياست بنياد شهيد و ماجراهای مجلس چهارم.

مصاحبه ای نسبتا طولانی با آقای کروبی از بخش های جذاب اين وب سايت است که در آن به درگيری های شورای نگهبان، حکم حکومتی رهبر در مورد قانون مطبوعات و پاره ای عقب نشينی های وی در مجلس ششم پرداخته شده است.

نامزد اختصاصی مجمع روحانيون مبارز (به نقل از وب سايت) اعلام کرده که به نفع هيچ کس کنار نمی رود. وی که با طرح پرداخت پنجاه هزار تومان به شهروندان بالای هجده سال، برای مدتی در صدر اخبار و طنزهای انتخاباتی قرار گرفته بود، در وب سايت به توضيح پايه های علمی و ابزارهای عملی کردن طرح خود پرداخته است.

او در جواب پرسشی که از او درباره احکام حکومتی شده، اينچنين می گويد: " خيلی صريح بگويم. حکم حکومتی را فقط برای موارد اضطراری و استثنايی برای حل مشکلات می دانم."

پيغام "به وب سايت رسمی دکتر علی لاريجانی خوش آمديد" در اندازه ای بزرگ و به خط نستعليق اولين چيزی است که توجه بازديد کننده را جلب می کند.

رييس سابق صدا و سيمای جمهوری اسلامی که به عنوان نامزد مورد حمايت شوراهای هماهنگی نيروهای انقلاب در انتخابات حضور دارد، با شعار "دولت اميد، هوای تازه" پا به ميدان انتخابات گذاشته تا (آنطور که در وب سايتش مدعی شده) در "راه های درست"، "قدم های درست" بردارد.

علی لاريجانی متولد سال ۱۳۳۶، فرزند آيت الله حاج ميرزا هاشم آملی، مرجع تقليد و داماد آيت الله مطهری است. وی در سال ۱۳۵۸ در علوم کامپيوتر و رياضيات از دانشگاه شريف فارغ التحصيل شده و سپس در دانشگاه تهران فوق ليسانس و دکترای فلسفه غرب گرفته است.

آقای لاريجانی اولويت های خود را "پيشرفت زندگی"، "دولت کارآفرين"، "اقتصاد دانش محور" و "کارآمدی نظام" می داند.

در بخش ديدگاه های وب سايت، در مورد انتخابات رياست جمهوری آمده: "اين‌که القا می‌شود دست غيبی در انتخاب من دخيل بوده است. برای نا اميد کردن مردم از رأی دادن است."

اين نامزد اصولگرا – به مانند سه نامزد اصولگرای ديگر – تعريف خاص خود را از اصولگرايی دارد. ويژگی های اصلی اصولگرايی (به نقل از وب سايت) خدمتگزاری، اجتناب از منازعات سياسی بی حاصل، نوگرا و آزاد انديش بودن، کارآمدی، صداقت، تواضع و فهم درست از تهديدات و فرصتهاست.

بخش اخبار وب سايت آقای لاريجانی بر خلاف وب سايت نامزدهای ديگر پوشش وسيعی داشته و تنها مختص اخبار فعاليت های صاحب وب سايت نيست.

تصاوير متعددی از آقای لاريجانی در کنار مقامات، هنرمندان، ورزشکاران و چهره های ماندگار در وب سايت موجود است. اما شاه بيت اين تصاوير عکس های تنهای اين نامزد رياست جمهوری، تحت عنوان "در خلوت" است.

او که در مصاحبه با يک روزنامه ايرانی، اينترنت را "نو رسانه ای ارزشمند و بسيار تأثير گذار" دانسته، برای رسيدن به کرسی رياست جمهوری حداکثر توجه ممکن را نيز به اين رسانه کرده است.

مصطفی معين، ديگر نامزد مورد حمايت اصلاح طلبان که ورود وی به عرصه انتخابات با تنش هايی همراه شد که نهايتا دخالت رهبر جمهوری اسلامی را به همراه داشت، وب سايت خود را با شعار معروف جبهه مشارکت " ايران برای همه ايرانيان" در کنار عکس خندان خود آراسته است.

تأييد صلاحيت این نامزد انتخاباتی، پس از نامه رهبر به آیت الله جنتی، انعکاس گسترده ای در وب سايت او داشته و ستاد انتخاباتی آقای معين هر گونه تصمیم (اعم از شرکت يا عدم شرکت در انتخابات) را موکول به جلسه سراسری حاميان معین (5 خرداد) کرده است.

وزير مستعفی دولت آقای خاتمی در وب سايت خود، بيش از هرچيز درگير بازسازی چهره مخدوش شده اصلاح طلبان در ميان مردم است.

نماينده سه دوره مجلس شورای اسلامی از مدتی پيش با وبلاگ شخصی خود پا به دنيای مجازی اينترنت گذاشت تا به مناسبت های مختلف افکار خود را بازگو کند. از اين روی شايد بازخوانی وبلاگ اين نامزد نيز خالی از لطف نباشد.

در بخش زندگينامه، هم وبلاگ و هم وب سايت، می خوانيم که وی متولد سال ۱۳۳۰ در نجف آباد بوده و در سال ۱۳۴۸ به دانشگاه شيراز وارد شده است. در سال ۱۳۵۸موفق به اتمام دوره تخصصی کودکان شده و دو سال بعد به رياست دانشگاه شيراز برگزيده شد.

به جز عضويت در شورای عالی انقلاب فرهنگی (۶۲-۸۲) از سال ۱۳۶۸ وزير فرهنگ و آموزش عالی در کابينه آقای رفسنجانی بود.

نامزد مورد حمايت سازمان مجاهدين و جبهه مشارکت مشکل کشور را "عدم قاطعيت در اجرای قانون اساسی" می داند. آقای معين می گويد: ( به نقل از بخش يادداشت های انتخاباتی وب سايت) "آمده ام تا اميد و اعتماد را دوباره در جامعه زنده کنم."

در مطلبی تحت عنوان "می سازمت وطن" در وبلاگ شخصی، آقای معين، اين عبارت از شعر سيمين بهبهانی را به عنوان يکی از شعارهای انتخاباتی خود اعلام کرده است. در حاليکه بخش اخبار وب سايت آقای معين به تبع تحولات مربوط به رد و تأييد مجدد صلاحيت او، واکنش اين نامزد و حاميان او را منعکس می کند، وبلاگ شخصی (drmoeen.com) را می توان بهترين مرجع آشنا شدن با ديدگاه ها و دغدغه های مصطفی معين دانست.

نامزد مستقل – و شايد پديده انتخابات – شعار اصلی خود را "دولت رفاه ملی" قرار داده است.

معاون رييس جمهور و رييس سازمان تربيت بدنی بعد از رد صلاحيتش توسط شورای نگهبان و تأييد مجدد آن به حکم رهبر جمهوری اسلامی نگاه های بيشتری را به خود جلب کرد.

در نامه ای (به نقل از وب سايت) مهندس مهرعليزاده نظر شورای نگهبان را در اين خصوص فاقد وجاهت قانونی و مغاير با اصول مسلم و مصرح قانون اساسی دانست.

عبارت " اقتدار. آرامش. کارآمدی" در بالای وب سايت و در کنار عکس اين نامزد انتخاباتی خلاصه ای است – هرچند نه چندان گويا – از برنامه های وی که در بخش ديدگاه و نظرات به تفصيل به آن پرداخته شده است.

در "منشور انتخاباتی" آقای مهرعليزاده، استاندار سابق استان خراسان، برنامه های دولت رفاه در بخش های مختلف اقتصادی، سياست داخلی و سياست خارجی بيان شده است که برای هر بخش به طور مجزا شعاری نيز انتخاب شده است.

"توسعه هويت ايرانی و تعميق فرهنگ اسلامی" شعار فرهنگی دولت رفاه اعلام شده است. همچنين است شعار "حمايت از حريم خصوصی، عدالت اجتماعی و آرامش" در بخش اجتماعی برنامه های آقای مهرعليزاده.

به نقل از وب سايت رسمی او، محسن مهرعليزاده در سال ۱۳۳۵ در شهر مراغه به دنيا آمد. وی در سال ۱۳۵۳ در رشته مهندسی مکانيک دانشگاه تبريز پذيرفته شد و در سال ۱۳۶۲ فوق ليسانس خود را دريافت کرد.

وی از مؤسسين جهاد سازندگی در آذربايجان شرقی، قائم مقام شرکت سايپا (۶۳-۶۱) و مديرعامل سازمان عمران کيش (۷۱-۶۹) بوده است.

آقای مهرعليزاده از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۰ استاندار خراسان بوده و در حال حاضر( به نقل از وب سايت) مشغول ارايه پايان نامه دکترای اقتصاد مهندسی در دانشگاه "تيلبرگ" است.

از رييس کنونی سازمان تربيت بدنی عکس های متعددی در وب سايت موجود است که از ميان آنها عکس ايشان در لباس ورزش کاراته جلب توجه بيشتری می کند!

ديدگاه خوانندگان

تا سوسوی اميدی برای اصلاحات هست بايد اميدوار بود. تا همچنان کوره راهی به سوی اصلاحات هست نبايد بيراهه تحريم انتخابات را پيمود. راه رسيدن به دموکراسی پيمودن مسير اصلاحات خواهد بود. هر چند که اين مسير کند پيش رود و بعضی اوقات نا اميد کننده باشد. نبايد تا در درون اميدهای کوچکی هست ريش و قيچی را دست ديگران داد. چرا که شايد اينگونه از افراطهای کنونی به دام تفريط بيفتيم. مصطفی - قم

رئيس جمهوری در ايران دارد کم کم به يک جايگاه تشريفاتی تبديل ميشود بنابراين شعارها و حرفهای زده شده فقط در حد يک شعار باقی ميماند. آقای خاتمی را که ديديم... کيخسرو - بورکينافاسو

به نظر من تائيد صلاحيت معين و مهرعليزاده نمايشی برای مشارکت بيشتر مردم بود، ضمنا از حالا که شورای نگهبان مخالف اين دو است فردا حتی اگر خوش بينانه فکر کنيم که اين دو يکی انتخاب شود دوباره هر روز شاهد درگيری قوه مجريه با شورای نگهبان خواهيم بود که هيچکدام از پس اين کار بر نمی آيند، خاتمی با ۲۰ ميليون رای و مجلس ششم نتوانست چه برسد به اينها با مشارکت کمتر مردم و عدم حمايت مجلس! عليرضا - تهران

من در اين انتخابات شرکت نميکنم زيرا اصلاح طلبان از همان ابتدا با پذيرفتن حکم حکومتی رهبر ضعف خود را نشان دادند. به علاوه به نظر من شرکت نکردن مردم در انتخابات منجر به حمله آمريکا نميشود تنها باعث ميشود که مسؤلان نظام ناچار شوند در موقعيت حساسی که قرار گرفته اند اصول دموکراسی را که جز با تغيير قانون اساسی ممکن نيست پياده کنند... آرش اسفندياری - تهران

اين انتخابات آزمونی دوباره برای مردم ماست که با نرفتن به پای صندوق رای نشان دهند که از شعور بالای سياسی برخوردارند و بازيچه دست نمی شوند. رضا - تهران

آقای رفسنجانی هيچگاه خودش را موظف به پاسخگوئی ندانسته است. ۲۷ سال است که حکومت ميکند و در تمام رويدادهای منفی که پيش آمده نقش برجسته داشته است. فاطمه - تهران