تحليلگران ريشه حوادث خوزستان را در مشکلاتی می دانند که مردم ايران از هر قوميتی که باشند بدان دچارند و مسائل قومی تنها به عنوان عامل تحريک کننده برای ظهور اعتراض آنان عمل می کند

نا آرامی در خوزستان که پانزدهم آوريل گذشته آغاز شد و چند روزی به طول انجاميد، پس از آن روی داد که نامه ای منسوب به محمد علی ابطحی، مدير پيشين دفتر رئيس جمهور ايران ميان مردم اين استان پخش شد که در آن از تغيير ساختار جمعيتی خوزستان به زيان اعراب بومی اين استان و تغيير نامهای عربی اماکن اين استان به واژه های فارسی سخن رفته بود.

هرچند، آقای ابطحی و دولت ايران نامه را جعلی اعلام و محتوای آن را تکذيب کردند، اما در پی توزيع گسترده اين نامه، شماری از مردم عرب خوزستان دست به تظاهراتی زدند که به تنش و خشونت و درگيری با نيروی انتظامی کشيده شد و طی آن به بانکها و پاسگاههای نيروی انتظامی حمله شد.

اين درگيريها دست کم پنج کشته و تعداد زيادی زخمی برجای گذاشت.

حکومت ايران رسماً عوامل خارجی را مسبب بروز اين نا آرامی دانست و در اين راستا دفتر شبکه تلويزيونی عربی الجزيره را در تهران که اقدام به پخش مصاحبه هايی با طرفداران جدايی خوزستان از ايران کرده بود تعطيل کرد.

برخی از محافل سياسی محافظه کار نيز دولت بريتانيا و شرکت نفتی بريتانيايی شل را در اين حوادث دخيل دانستند.

اما با اينکه موضع رسمی حکومت ايران، نسبت دادن آشوبهای خوزستان به عوامل خارجی است، برخی از چهره های دو جناح سياسی رقيب در ايران، ايجاد اين آشوب را به يکديگر نسبت داده و آن را توطئه ای برای تأثيرگذاری بر انتخابات آتی رياست جمهوری ايران قلمداد کرده اند.

چهار روز پس از آغاز درگيری در خوزستان، روزنامه عربی الخليج که در امارات متحده عربی به چاپ می رسد، گفتگويی با محمدرضا خاتمی، دبيرکل جبهه مشارکت ايران به چاپ رساند که وی در آن نوشتن و توزيع نامه جنجال برانگيز را به "مخالفان اصلاحات" نسبت داد و آنان را متهم کرد که برای کاهش محبوبيت مصطفی معين، نامزد جبهه مشارکت در انتخابات رياست جمهوری، اقدام به نوشتن و توزيع نامه دروغين در استان خوزستان کرده اند تا در عين حال، شخصيت رئيس جمهور و وجهه جبهه اصلاحات را نيز تخريب کنند.

همزمان، شماری از نمايندگان محافظه کار مجلس با اشاره به اينکه استاندار خوزستان عضو جبهه مشارکت است، از جبهه مشارکت به عنوان عامل نا آراميهای اخير ياد کردند و سيد نظام ملاهويزه، نماينده دشت آزادگان در تذکری کتبی به وزير کشور، خواستار انحلال حزب مشارکت در استان خوزستان شد.

يک روز پيش از آنکه سخنگوی دولت ايران، دخالت گروههای داخلی سياسی ايرانی را در رويدادهای خوزستان رد کرد، دريابان علی شمخانی، وزير دفاع ايران که خود از اعراب خوزستان است و رئيس جمهور ايران او را مسئول پيگيری حوادث اخير اين استان کرده، در گفتگو با خبرنگاران مشکلات خوزستان را به چهار عامل تنگدستی، تبعيض، تحقير و تحريک نسبت داد.

تحليلگران بر اين باورند که ريشه حوادث خوزستان در مشکلاتی است که مردم ايران از هر قوميتی که باشند بدان دچارند و مسائل قومی تنها به عنوان عامل تحريک کننده برای ظهور اعتراض مردم به اين مشکلات عمل کرده است.

گروههای مستقل فعال در امور مدنی نيز بر نقش عامل تبعيض در بروز حوادث خوزستان تأکيد کرده و اين حوادث را "زنگ هشداری" برای مسئولان ايران دانسته اند.