مسعود بهنود روزنامه نگار مستقل

به نوشته روزنامه ايران، روزنامه خبرگزاری جمهوری اسلامی، در سومين نشست علمای شوراهای مساجد که اخيرا برگزار شد، دو تن از متنفذين، عليه تاخت و تاز احزاب در آستانه انتخابات رياست جمهوری موضع گيری کرده اند.

حسين ابراهيمی که از وی به عنوان رييس مرکز رسيدگی به امور مساجد ياد شده در اين مراسم که روز دوشنبه برگزار شده، گفته است مسجدی ها بايد برای بسيج مردم به شرکت در انتخابات فعاليت کنند اما نگذارند مساجد مرکز تاخت و تاز احزاب شود.

عميد زنجانی، عضو شورای مرکزی جامعه روحانيت هم که در اين مراسم سخن می گفت، تاکيد کرده که ديگر زمان آن گذشته است که روحانيت يک نفر را به مردم معرفی کنند و آنها نيز در انتخابات به همان يک نفر رأی دهند.

آنچه به اين گفته ها اهميت می دهد، جلسه ای است که سه ماه قبل جناح محافظه کار با حضور رييس مجلس و شهردار تهران (به عنوان نمايندگان جناحی که در انتخابات مجلس و شوراها برنده شدند) برپا داشت و سران اين جناح در آن اعلام کردند که مسجد را حزب خود می شناسند و همچنانکه با کمک مساجد موفق به پيروزی در انتخابات مجلس شدند، قصد دارند در انتخابات رياست جمهوری هم از همين طريق به پيروزی برسند.

در همان زمان اصلاح طلبان درباره استفاده يک جناح سياسی از مساجد هشدار دادند و مدعی شدند که چنين بهره برداری هايی از شان و منزلت مسجدها می کاهد.

تجربه دوم خرداد

در جريان انتخابات سال 1997 (1376) رياست جمهوری که گفته می شد رهبران مذهبی به علی اکبر ناطق نوری، نامزد محافظه کاران نظر دارند، رهبر جمهوری اسلامی به روحانيون و امامان جماعت توصيه کرد که "نامزد اصلح" را به مردم معرفی کنند و به اين ترتيب به جز دو امام جمعه اصفهان و گلستان ديگر امامان جمعه شهرها و مساجد و تشکل های روحانی، به طور آشکار يا ضمنی، از ناطق نوری به عنوان نامزد اصلح، حمايت کردند.

شکست نامزد محافظه کاران و حوزه های علميه و مساجد در انتخابات مذکور، نخستين تجربه استفاده جناحی از امامان جمعه در انتخاب را به آخرين تجربه تبديل کرد. پيش از آن و از اولين دوره انتخابات رياست جمهوری اسلامی، آيت الله خمينی با تذکر اين که "ما قيم مردم نيستيم" امامان جمعه را از نام بردن از نامزدها برحذر داشته و به ذکر معيارها محدود کرده بود.

بر اساس آن دستور، حتی حوزه های علميه قم و مشهد هم ناگزير شدند تنها در انتخابات مجلس و برای حوزه های نمايندگی شهرهای خود، نامزدهائی را پشتيبانی کنند و از توصيه نمايندگانی در ساير شهرها و انتخابات رياست جمهوری منع شدند.

از ديد ناظران، تاکيد روز دوشنبه عضو جامعه روحانيت به اينکه ديگر آن زمان گذشته است که روحانيت يک نفر را معرفی کند، نشان از عبرت پذيری روحانيون از حادثه دوم خرداد و اهميت انتخابات دوره نهم دارد که در آن افزونی تعداد رای دهندگان مساله اصلی جمهوری اسلامی اعلام شده است.

عميد زنجانی در مراسم روز دوشنبه اظهار داشته در اوايل انقلاب، روحانيت مبارز تحليل هايی را به مردم ارائه کرده و مردم نيز چشم بسته آن را قبول می کرد و نيازی هم به توضيح بيشتر نمی ديدند ولی امروز وضعيت تفاوت کرده است و الآن مردم به دامن چپ و راست رفته اند، لذا اگر می خواهيم حرفی را به مردم بگوييم، بايد برای آنها استدلال کرد و دليل مناسب آورد.

شکست نامزد محافظه کاران و حوزه های علميه و مساجد در انتخابات مذکور، نخستين تجربه استفاده جناحی از امامان جمعه در انتخاب را به آخرين تجربه تبديل کرد. پيش از آن و از اولين دوره انتخابات رياست جمهوری اسلامی، آيت الله خمينی با تذکر اين که "ما قيم مردم نيستيم" امامان جمعه را از نام بردن از نامزدها برحذر داشته و به ذکر معيارها محدود کرده بود

اما منتقدان معتقدند با وجود شورای نگهبان و سختگيری هائی که در جريان بررسی صلاحيت داوطلبان انجام می دهد، نيازی به تکرار تجربه انتخابات گذشته رياست جمهوری و پذيرش خطر شکست نمانده است و تصميم گيرندگان بدون نگرانی از انتخاب کسی که مطلوب آنان نباشد، تصميم گرفته اند که مسجدها را از اين وظيفه دور نگاه دارند.

با اين همه نمی توان از اين واقعيت چشم پوشی کرد که خارج کردن مسجدها از دسترس جناح محافظه کار که خود را متحد سنتی روحانيت می داند، خبر خوشی برای رقيبان آنان است.

در جست و جوی انتخابات پرشور

در انتخابات گذشته شوراها و مجلس هفتم که به گفته حدادعادل، "اصولگرايان با کمک مساجد موفق به کسب اکثريت کرسی ها شدند" استقبال مردم شهرهای بزرگ از صندوقهای رای کمتر از سی و پنج در صد بود، اتفاقی که حاضران در صحنه سياسی کشور سعی می کنند به هر ترتيب از تکرار آن جلوگيری کنند تا بتوانند چنانکه اعلام داشته اند، با شرکت اکثريت واجدين شرايط، محبوبيت و مشروعيت نظام را به جهانيان نشان دهند.

به نظر می رسد جبهه مشارکت (يکی از سرشناسترين تشکلهای اصلاح طلب) با اشاره به حساسيت تصميم سازان جمهوری اسلامی به شرکت عده بيش تری از مردم در انتخابات است که در آخرين بيانيه خود از آنها خواسته است که با آزادی مطبوعات و ايجاد بی طرفی در رسانه های حکومتی و آزاد کردن زندانيان سياسی و مطبوعاتی فضا را برای رقابت آزاد جناح های سياسی فراهم آورند.

اصلاح طلبان در اظهار نظرهای پيشين خود نيز در مقابل مخالفانی که تحريم انتخابات را به علت مفقود بودن حداقل آزادی ها توصيه می کنند، نشان داده اند که اميد دارند در شرايط حساس منطقه ای و جهانی تصميم سازان جمهوری اسلامی بيش از پيش امکان رقابت در انتخابات را در اختيار آنان قرار دهند.

اما ناظران سياسی با اشاره به دلسردی نسبی مردم که شرکت در انتخابات را در سرنوشت خود بی اثر می بينند (چنانکه در دو انتخابات گذشته نشان دادند) هنوز گمان ندارند که شيوه های موجود بتواند تغييری در تصميم هفتاد درصد مردم شهرهای بزرگ ايجاد کند.