حراج پیوسته و ناپیوسته؛ راهنمای مراحل دادوستد در بازار بورس تهران

این روزها که تب سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه بالا گرفته و خیل میلیونی سرمایه‌گذاران خرد راه بورس را در پیش گرفتند. پرسش و پاسخ درباره سازوکارهای این بازار و اصطلاحات بورسی هم بازار پررونقی دارد، مثل حراج پیوسته و ناپیوسته. شاید برای شما جالب باشد که بدانید انجام معاملات اوراق بهادار در یکی بازارهای بورس، پنج مرحله دارد که هر جلسه معاملاتی باید دست کم سه مرحله اول از این پنج مرحله را بگذراند. اما این مراحل کدامند؟

مرحله اول:

مرحله «پیش گشایش» است، از نیم ساعت قبل از شروع دادوستدها آغاز می‌شود و امکان ورود، تغییر یا حذف سفارش وجود دارد هرچند که معامله‌ای در این مرحله انجام نمی‌شود.

مرحله دوم:

مرحله «گشایش» است که در این مرحله سفارش‌های موجود در سامانه معاملاتی بر اساس سازوکار حراج ناپیوسته و در دامنه نوسان روزانه قیمت انجام می‌شود.

مرحله سوم:

این مرحله در انجام معاملات روزانه بورس، مرحله «حراج پیوسته» است، این مرحله همان دادوستد رایجی است که همه اعم از حرفه‌ای های بازار و آنها که از دور دستی بر آتش بورس، بازار سرمایه و سهام دارند، می‌بینند و درباره آن صحبت می‌کنند. در مرحله حراج پیوسته، دادوستدها انجام می‌شوند.

مرحله چهارم:

مرحله «حراج ناپیوسته پایانی» است، این مرحله بلافاصله پس از خاتمه حراج پیوسته و یک ربع قبل از مرحله پنجم که معاملات پایانی نام دارد، انجام می‌شود. در این مرحله هم اگرچه کارگزاران بورس امکان ورود، تغییر یا حذف سفارش را دارند اما در عمل معامله‌ای انجام نمی‌شود.

مرحله آخر یا پنجم:

مرحله «معاملات پایانی» است، ۱۵ دقیقه پایانی جلسه معاملاتی که در این یک ربع ورود سفارش و انجام معامله با قیمت پایانی امکان‌پذیر است.

هر جلسه معاملاتی مراحل اول تا سوم را حتما طی می‌کند اما دو مرحله چهارم و پنجم الزاما در تمام جلسات معاملات انجام نمی‌شود و بستگی به نظر مسوولین بازار دارد

در توضیح همین پنج مرحله کلی، اصطلاح پرکاربرد بورسی استفاده شده که شاید برخی از این واژه‌ها برای آنها که به تازگی به جمع سهامداران پیوسته یا آنها که هنوز برای سهامداری و خرید و فروش در بازار مردد هستند، تازگی داشته باشد.

تفاوت حراج پیوسته و ناپیوسته چیست؟

از مهم ترین این اصطلاحات «حراج پیوسته» و «حراج ناپیوسته» است. این دو مدل حراج چه تفاوتی با هم دارند؟ اصلا به چه معنا هستند؟

حراج پیوسته:

از حراج پیوسته شروع کنیم، این حراج در واقع روند عادی و معمول خرید و فروش سهام در بورس را توصیف می‌کند. در حراج پیوسته به محض تطبیق قیمت سفارش‌های وارد شده به سامانه معاملات با قیمت‌های خرید و فروش، معامله انجام می‌شود.

حراج ناپیوسته:

به حراج ناپیوسته، حراج تک نرخی هم می‌گویند. در این شیوه پس از ورود سفارش‌ها به سامانه معاملاتی، دادوستد سهم بر اساس قیمت نظری گشایش که TOP نامیده می‌شود صورت می‌گیرد.

خب این تعریف مشکل دیگری دارد و آن توضیح درباره «قیمت نظری گشایش» است. در مراحل مختلف جلسات معاملات گفتیم که مرحله‌ای به نام «مرحله پیش‌گشایش» وجود دارد، در این مرحله که با وارد کردن قیمت‌ها، ثبت سفارش‌ها و حتی تغییر آنها همراه بود، خریداران و فروشندگان در قیمت مشخصی به توافق می‌رسند که معمولا میانگینی از پیشنهاد‌ها و سفارش‌هاست.

این قیمت تعادلی با گشایش بازار تحت عنوان «قیمت نظری گشایش» روی تابلو درج می‌شود و در همان ثانیه‌های نخست آغاز معاملات، سفارشات با این قیمت تعادلی یکسان شده، تطبیق می‌یابند تا در ادامه روند دادوستد سهام با همان شیوه حراج پیوسته پیش برود.

استفاده از حراج ناپیوسته در بازگشایی نماد‌های معاملاتی بسته و همچنین گذر از «گره معاملاتی» کاربرد دارد.

استفاده از حراج پیوسته یا ناپیوسته نشانه‌ای از ارزش سهام است؟

شیوه استفاده از حراج پیوسته و ناپیوسته بیش از آن که ارتباطی به ارزش سهام شرکت‌ها داشته باشد با شمار سهامداران و قدرت نقدشوندگی آنها در ارتباط است. سهم‌های با نقدشوندگی بالا و تعداد پرشمار سهما‌م‌دار آنقدر خریدار و فروشنده دارند که قیمت های خرید و فروش آنها با سفارش‌های ثبت شده، دادوستد شود و پیوستگی حراج حفظ شود.

بیشتر بخوانید: