اختلافات اصلاح‌طلبان در شورای شهر؛ سکان شهرداری تهران به چه کسی خواهد رسید؟

در کمتر از ۱۵ ماه، اعضای شورای شهر تهران قرار است سومین شهردار پایتخت را انتخاب کنند؛ نشانه‌ای از آشفتگی در مدیریت این ابر شهر ۱۲ میلیونی. بحرانی که بار دیگر اختلافات را در میان اصلاح‌طلبان دامن زده است.

از زمان تشکیل شوراها در سال ۷۸، این نخستین بار است که در یک سال دو شهردار و دو سرپرست ساختمان "بهشت" شهرداری را ترک می‌کنند. رکوردی که به نام پنجمین شورای شهر تهران با ترکیبی مطلقاً اصلاح‌طلب نوشته می‌شود.

حالا تغییر پیاپی شهردار و اختلافات داخلی نمایندگان شورای شهر صدای محمدرضا عارف، رئیس شورای سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان را هم در آورده است: "انتظار بود در مباحث کلان مدیریت شهری همچون انتخاب شهردار با شورای عالی اصلاح‌طلبان مشورت‌های لازم می‌شد که اگر این مشورت‌ها انجام می‌شد، مطمئناً مجبور به تغییر شهردار در کمتر از یک سال نمی‌شدیم".

شهرداری تهران با بودجه‌‌ کم و بیش ۱۷ هزار میلیارد تومانی‌ در سال ۹۷، یکی از اصلی‌ترین مراکز قدرت در دست اصلاح‌طلبان به شمار می‌آید. نهادی که عملکرد آن می‌تواند در ارزیابی کارنامه اصلاح‌طلبان در چند انتخابات‌ آتی نقش مهمی ایفا کند؛ خصوصاً به واسطه تسلط اصلاح‌طلبان بر هر ٢١ عضو شورای شهر.

اما آیا با گذشت یک سال چشم‌انداز روشنی برای رفع و رجوع نابسامانی‌ها در مدیریت شهر تهران وجود دارد؟

در شهرداری تهران چه می‌گذرد؟

پس از آنکه مجلس شورای اسلامی نپذیرفت محمدعلی افشانی، شهردار تهران را از شمول قانون منع به کارگیری بازنشستگان معاف کند، نمایندگان شورای اسلامی شهر تهران برای انتخاب جایگزینش دست به کار شدند.

آنها در ابتدا لیستی ۳۰ نفره را تدارک دیدند. اما به روایت محسن هاشمی، رئیس شورای شهر بلافاصله شماری از گزینه‌‎ها انصراف دادند.

در ادامه نیز، سازمان اداری و استخدامی کشور در پاسخ به استعلام شورای شهر تهران اعلام کرد تنها شماری از نامزدان پیشنهادی شهرداری در کمتر از سه سال بازنشسته خواهند شد، به عبارت دیگر، این انتخاب‌های "شتابزده" شورا که سازمان اداری و استخدامی رد کرد، می‌توانستند به همان سرنوشتی دچار شوند که محمدعلی افشانی.

نمایندگان شورای شهر با بررسی و رأی گیری میان ۱۳ گزینه شهرداری تهران، ۵ تن را به عنوان نامزد نهایی مشخص کرده‌اند:

رسول کشت‌پور

انتخاب آقای کشت‌پور به عنوان یکی از پنج نامزد نهایی شهرداری تهران در نشست ۱۵ آبان شورای شهر رخدادی پیش بینی نشده بود. او در حالی با ۱۴ رأی بیشترین آرا را کسب کرد که تا پیش از آن گمان نمی‌رفت که در لیست پنج کاندید نهایی قرار بگیرد.

رسول کشت‌پور در مقایسه با دیگر کاندیدها از سابقه بیشتری در شهرداری تهران برخوردار است. هر چند در روزهای گذشته اخباری مبنی بر بازنشستگی او منتشر شد. اما در نهایت روابط عمومی منطقه ۲ اعلام کرد او ۳ سال و ۶ ماه دیگر بازنشست می‌شود. رسول کشت‌‎پور آبان سال ۹۶، مجدداً به عنوان شهردار منطقه دو منصوب شد؛ سمتی که پیشتر نیز ۴ سال بر عهده داشت.

او در مجموع ۱۵ سال در پست‌های مختلف شهرداری فعالیت داشته است.

عباس آخوندی

برخی از او به عنوان گزینه حزب اتحاد ملت ایران اسلامی نام می‌برند. حزبی اصلاح‌طلب و نزدیک به محمد خاتمی. وزیر مستعفی راه و شهرسازی دولت دوازدهم که استعفانامه‌اش را مهرماه امسال علنی کرد.

او در اقدامی بی‌سابقه از اختلاف با حسن روحانی و سیاست‌های اقتصادی دولت او نوشت. آن زمان نیز منابع داخلی در ایران از حضور احتمالی او در مقام شهرداری تهران خبر دادند.

عباس آخوندی ۶۱ ساله، پس از فراغت از وزارت، در فضای مجازی فعال‌تر شده است. او هوادار سیاست‌های تعدیل اقتصادی و بازار آزاد است. مخالفانش به او انتقاد می‌کنند که برنامه‌های او مبتنی بر اقتصاد آزاد و رقابت کامل، از جمله منصرف کردن دولت از ساخت خانه‌های اجتماعی، به اقشار کم درآمد و طبقه محروم ضربه می‌زند.

پیروز حناچی

نام او پس از استعفای محمدعلی نجفی، شهردار پیشین تهران نیز به عنوان گزینه‌ احتمالی شهرداری مطرح شده بود. او نیز اصلاح‌طلب و نزدیک به حزب اتحاد ملت ایران است و مهرماه سال گذشته با روی کار آمدن محمدعلی نجفی به معاونت فنی و عمرانی شهرداری رسید. آقای حناچی مدتی نیز در دولت یازدهم معاون عباس آخوندی بود.

غلامرضا انصاری

قائم مقام دبیرکل حزب اتحاد ملت ایران اسلامی است. او به عنوان یکی از گزینه‌های شهرداری مشهد نیز مطرح بود. آقای انصاری نماینده پیشین مشهد در مجلس شورای اسلامی بوده و مدتی هم در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد سفیر ایران در ترکمنستان. در دولت اول محمد خاتمی هم ریاست سازمان بهزیستی کشور را بر عهده داشت.

سید کامل تقوی‌نژاد

آقای تقوی‌نژاد نیز اصلاح‌طلب است اما نزدیک به حزب اعتماد ملی. حزبی که در شورای شهر تهران نماینده دارد و یکی از جریانات اصلاح‌طلب داخل شوراست. او که اکنون ریاست سازمان بهزیستی کشور را بر عهده دارد، در ماه‌های گذشته بارها به عنوان یک گزینه‌ دولت برای تصدی سمت‌ها متفاوت مطرح شد. روزنامه شرق اما انتقاد کرده که نام او در حالی به عنوان یکی از گزینه‌های شهرداری مطرح است که حوزه تخصصی و اجرائی‌اش با مدیریت شهری "بی‌ارتباط" است.

متخصص یا اصلاح‌‍طلب؟

انتخاب تازه‌ترین شهردار تهران اختلاف نظر در میان احزاب اصلاح‌طلب را تشدید کرده است. اختلاف نظری که از همان ابتدای معرفی یک لیست واحد برای انتخابات پنجمین دوره شورای شهر بالا گرفت، تا جایی که لیست‌های متفاوتی با عنوان اصلاح‌طلبان بیرون آمد، و عاقبت محمد خاتمی پیامی در حمایت از یک لیست داد.

اکنون شماری از فعالان سیاسی شناخته شده از نمایندگان شورا خواسته‌اند تا اختلافات حزبی را کنار بگذارند.

محمد توسلی، اولین شهردار تهران پس از انقلاب و عضو نهضت آزادی ۱۶ مهرماه در گفت‌وگو با پایگاه خبری نگام از نمایندگان شورا خواست تا به جای مناسبات و روابط حزبی بر تخصص و کارآمدی نماینده تمرکز کنند.

روزنامه سازندگی نیز پس از آنکه محسن هاشمی مجدداً در جلب نظر نمایندگان شورا برای نشستن بر کرسی شهرداری ناکام ماند، برخی انتقادات حزب کارگزاران از وضعیت فعلی شورا را علنی کرد.

این روزنامه ۱۲ آبان در گزارشی نوشت نه نجفی و نه افشانی هیچ کدام گزینه‌های اصلی کارگزاران برای انتخابات شورا نبودند و انتخاب آنها محصول "فراکسیونیسم و رقابت‌های درون حزبی نه چندان شفاف دوستان" بود. روزنامه سازندگی گفته این مسئله نه "اعمال فشار" بلکه "اتمام حجت" است.

اکنون درحالی که قرار است تا ۲۵ آبان‌ماه شهردار جدید تهران معرفی شود، به نظر می‌رسد هنوز اصلاح‌طلبان و به ویژه شورای سیاست گذاری اصلاح‌طلبان به جمع‌بندی نرسیده‌‎اند.

به همین خاطر محمدرضا عارف به نمایندگان شورا یادآوری کرده که آنها "به واسطه حضور در لیست امید شورای عالی سیاست گذاری اصلاح‌طلبان توانستند رأی بیاورند و اشتباه است که تصور کنند عقبه حزبی‌شان باعث رأی آوری آنها شده است".

هر چند با وجود این اختلافات، چهره‌های شاخص اصلاح‌طلبان در بیرون و درون شورا، دست‌کم بر یک نکته متفق القول‌اند: در کنار تخصص، پایبندی به گفتمان اصلاح‌طلبی باید یکی از شاخص‌های شهردار جدید باشد.

به هر صورت روشن است که بر خلاف ۱۳ سال شهرداری محمدباقر قالیباف و محمود احمدی‌نژاد، اصلاح‌‍‌طلبان شورای شهر را در اختیار دارند، اما این تسلط بر شورا خود مشکلاتی آفریده است.

اصلاح‌طلبان اکنون به نقطه‌ای رسیده‌اند که در نخستین دوره شورای شهر تهران در آن قرار گرفته بودند. زمانی که به سبب تنش‌های داخلی میان نمایندگان شورا و اختلافاتشان بر سر محمدحسن ملک مدنی، شهردار وقت، جلسات شورای شهر مختل شد و در نهایت وزارت کشور آن را منحل کرد.

باید دید اصلاح‌طلبان این بار آیا موفق می‌شوند با ایجاد ثبات در مدیریت شهر تهران و غلبه بر فشارهای بیرونی و اختلافات درونی، ایده اصلی تأسیس شورا یعنی "خودگردانی محلی" را محقق کنند.

هر چند شهردار جدید تهران برای چنین گامی کار سختی در پیش خواهد داشت. او ظرف در سه سال باقی مانده باید برای مسائل عمده‌ای پاسخی بیابد که در دوره‌های قبلی نیز بی‌جواب مانده، مسائلی چون فروش تراکم و سر و سامان دادن به بودجه شهرداری، که حل آنها مستلزم تغییرات ساختاری در سیاست‌های شهری و سیاست‌گذاری اقتصادی حاکم بر ایران است.