سهام عدالت در ایستگاه آخر؛ حالا نوبت سود است

دولت ایران اعلام کرده که مهلت پرداخت اقساط سهام عدالت به پایان رسیده و به زودی پرداخت سود سال گذشته بین سهامداران آغاز می شود.

واگذاری این سهام یازده سال پیش شروع شده بود.

میزان سهام عدالت که توزیع آن آبان ماه سال ۱۳۸۵ از سوی محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور وقت آغاز شد، ۵۰۰ هزار تومان بود و بعد به یک میلیون تومان افزایش یافت.

اواخر سال پیش (اسفند ۱۳۹۵) سازمان خصوصی سازی میزان سهام عدالت برای همه مشمولان را حدود ۵۳۰ هزار تومان اعلام کرد و از این سهامداران خواست که اگر می‌خواهند مالک تمام سهام یک میلیون تومانی خود شوند، باید ۵۰۰ هزار تومان دیگر به حساب سازمان خصوصی سازی واریز کنند.

البته طبق قانون افراد و خانوارهای کم درآمد تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی بدون این که وجهی بپردازند، سهامدار یک میلیون تومانی هستند.

قرار بود در طول ده سال از محل سود شرکت‌ها، قیمت سهام تسویه شود اما سازمان خصوصی‌سازی می‌گوید کل سود در طول ده سال در حدود ۵۰۰ هزار تومان بوده است.

با این استدلال این سازمان از سهامداران خواسته بود که باقی مانده اقساط سهام خود را بپردازند تا صد درصد سهام یک میلیون تومانی به نام آنها شود.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که در هفت ماه گذشته از زمان اعلام سازمان خصوصی سازی تعداد کمی از مشمولان سهام عدالت حاضر شده‌اند برای گرفتن صد درصد سهام به دولت پول بدهند.

گفته می‌شود در طول هفت ماه گذشته حدود ۳۴ هزار نفر مبلغی در حدود ۱۷ میلیارد تومان برای خرید بقیه سهام عدالت به حساب دولت پول واریز کرده اند.

این در حالی است که مشمولان سهام عدالت حدود ۵۰ میلیون نفر هستند و تنها حدود هشت میلیون نفر آنها تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی هستند.

این یعنی از میان حدود ۴۰ میلیون مشمول سهام عدالت باقی مانده، تعداد اندکی حاضر شده‌اند به دولت برای خرید سهام پول بدهند.

البته قرار بود بعد از ده سال، کل قیمت سهام از محل سود شرکت ها تسویه شود و سهام عدالت رایگان در اختیار خانوارها قرار گیرد اما گزارش‌ها نشان می‌دهد به دلیل سود اندک این شرکت‌ها و زیان‌دهی بعضی از شرکت‌ها، سود شرکت‌ها تنها نیمی از قیمت سهام را تامین کرده است.

توزیع سود

میرعلی اشرف عبدالله پوری حسینی، رئیس سازمان خصوصی سازی ایران اخیرا گفته پرداخت سود سهام عدالت به زودی آغاز خواهد شد.

برآوردها نشان می دهد که سود سهام عدالت برای سال ۱۳۹۵ برای کسانی که سهامدار یک میلیون تومانی هستند، حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تومان خواهد بود و برای بقیه که حدود ۵۰۰ هزار تومان سهام دارند این رقم بین ۷۰ تا ۹۰ هزار تومان خواهد بود.

در حالی که دولت حسن روحانی به دنبال پرداخت سود نقدی سهام عدالت به خانوارهاست، محمدرضا پور ابراهیمی و غلامرضا تاجگردون، روسای کمیسیون‌های اقتصادی و برنامه و بودجه مجلس از دولت خواسته‌اند که سود نقدی به خانوارها را پرداخت نکند.

نمایندگان مجلس می گویند حدود ۴ هزار میلیارد تومان سود بین خانوارهای دارنده سهام عدالت به صورت نقدی توزیع خواهد شد در حالی که سود سهام ماهانه بین ۳ تا ۹ هزار تومان بیشتر نیست و "با توجه به عدم تاثیراین سود پرداختی در افزایش قدرت خرید خانوار، پرداخت این سود جز اتلاف منابع ملی، هیچ اثری را برای مردم و دولت در بر نخواهد داشت."

به نظر این نمایندگان مجلس، به جای پرداخت سود نقدی، بهتر است این پول صرف اجرای پروژه‌های مهم اقتصادی شود و سود آن در قالب افزایش قیمت سهام به مردم منتقل شود.

دولت به صورت مشخص پاسخ این نمایندگان مجلس را نداده است اما بعضی گزارش‌ها حاکی است که دولت با این پیشنهاد موافق است.

سوای پرداخت سود سهام عدالت، موضوع اصلی سرنوشت نامعلوم حدود نیمی از سهام عدالت است که دولت باید در باره آن تصمیم بگیرد.

پیشتر رئیس سازمان خصوصی سازی گفته بود "اگر مشمولان مبلغ بقیه سهام خود را نپردازند، سهام آنها پس از اتمام مهلت مقرر به مالکیت دولت در خواهد آمد."

سهام حدود ۶۰ شرکت بزرگ دولتی به عنوان سهام عدالت توزیع شده است و قرار است سود این شرکت‌ها بین سهامداران به میزان سهامی که در اختیار دارند، توزیع شود.

از ابتدا قرار بود در طول ۱۰ سال هیچ سودی بین سهامداران توزیع نشود اما گزارش‌ها نشان می‌دهد که دولت محمود احمدی نژاد در اقدامی تبلیغاتی در سال ۸۸ حدود یک هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان سود بین برخی از سهامداران توزیع کرد که مجلس این کار را غیرقانونی اعلام کرد و جلوی توزیع بیشتر سود را گرفت.

با آنکه ارزش سهام عدالت یک میلیون تومان بوده اما سازمان خصوصی سازی، ارزش سهام عدالت را اکنون دوبرابر سال ۸۵ می داند و این یعنی هر سهم سهام عدالت اکنون دو میلیون تومان ارزش دارد.

اگر سهام عدالت در ابتدای واگذاری ۵۰ هزار میلیارد تومان ارزش داشت اکنون حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان ارزش دارد و به دلیل عدم تمایل سهامداران، دولت تقریبا صاحب بیش از نیمی از این سهام شده است.

بعضی از کارشناسان اقتصادی می‌گویند برخلاف طرح مسکن مهر که دولت حسن روحانی را در چهار سال گذشته به دردسر انداخته بود، طرح سهام عدالت باعث شد تا بخشی از سهام شرکت های عمدتا سود ده، با این طرح، از واگذاری‌های بی‌ضابطه سال‌های اول دهه ۹۰ مصون بمانند و دوباره به مالکیت دولت درآیند.