'۵۰۰ هزار تومان بدهید سهام عدالت بگیرید'

سازمان خصوصی سازی با راه اندازی "سامانه ساماندهی سهام عدالت" اعلام کرده که از سال آینده سود سهام عدالت به حساب نزدیک به ۵۰ میلیون ایرانی واریز خواهد شد.

میر علی اشرف پوری حسینی رئیس سازمان خصوصی سازی گفته است که "برای هر فرد که در سامانه ثبت نام شده است، ۵۳۰ هزار تومان شارژ می‌شود که مالک این میزان سهام هستند ولی دو دهک پائین جامعه مالک یک میلیون تومان سهام می‌شوند."

میزان سهام عدالت در ابتدا ۵۰۰ هزار تومان بود ولی بعدها این رقم به یک میلیون تومان افزایش پیدا کرد.

از ابتدا قرار بود به مدت ده سال سود حاصل از شرکت‌ها به عنوان قیمت سهام بابت اقساط به حساب دولت ریخته شود و بعد از آن، سهام شرکت‌ها به دارندگان آن منتقل شود.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که از زمان واگذاری سهام عدالت در آبان ماه ۱۳۸۵ تاکنون ۲۵ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان از سود شرکت‌های سهام عدالت بابت اقساط به خزانه دولت واریز شده است.

اما این رقم تقریبا نیمی از قیمت سهام عدالت است و بنابر قانون به جز دو دهک فقیر و کم درآمد که تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی قرار دارند، بقیه دارندگان سهام باید هر کدام حدود ۵۰۰ هزار تومان بابت هر سهم خود به دولت بپردازند تا صاحب این سهام شوند.

بنابر قانون، به دو دهک کم درآمد و فقیر نیمی از قیمت سهام تخفیف داده شده است و آنان از هم اکنون به عنوان مالک کل سهام تلقی می‌شوند ولی بقیه باید نیمی دیگر از قیمت سهام را بپردازند.

در حال حاضر مشمولان سهام عدالت می‌توانند از طریق سامانه ساماندهی سهام عدالت، صورتحساب سهام خود را دریافت کنند و به گفته رئیس سازمان خصوصی سازی "به آنان اعلام می‌شود چقدر سود به سهام آنها تعلق می‌گیرد."

بخشی از سهام ۶۰ شرکت بزرگ دولتی به عنوان سهام عدالت توزیع شده است و بنابر گزارش سازمان خصوصی سازی، بعد از برگزاری مجمع عمومی این شرکت‌ها تا تیر ماه سال آینده، میزان سود شرکت‌های مشخص می‌شود و بعد از آن سازمان خصوصی سازی سود سهامداران را تا پیش از پایان سال آینده توزیع خواهد کرد.

هنوز به درستی مشخص نیست سهامدارانی که نیمی از قیمت سهام را به سازمان خصوصی سازی بدهکارند، چگونه باید تسویه حساب کرده و سود دریافت کنند.

با آنکه ارزش سهام عدالت یک میلیون تومان بوده اما رئیس سازمان خصوصی سازی گفته که "ارزش سهام عدالت در بازار کنونی دوبرابر سال ۸۵ است." این یعنی هر سهم سهام عدالت اکنون دو میلیون تومان می‌ارزد.

جعفر سبحانی مشاور سازمان خصوصی سازی میزان سود سهام عدالت را سالانه "۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان" برآورد کرده است.

سهام عدالت؛ برنامه ده ساله

توزیع سهام عدالت آبان ماه سال ۱۳۸۵ با هدف "کاهش فقر" از سوی محمود احمدی نژاد آغاز شد و اکنون حسن روحانی در ماههای پایانی دوره ریاست جمهوری در حال بستن پرونده یازده ساله این سهام است.

اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهور گفته که "سهام عدالت به معنای این است که ۵۰ میلیون نفر از شهروندان کشور مالک بخشی از دارایی‌های دولت هستند."

آقای جهانگیری ارزش دارایی‌ها سهام عدالت را ۵۵ هزار میلیارد تومان اعلام کرده و گفته "دیگر این طور نیست که مردم تنها یک کاغذ داشته باشند بلکه می توانند خرید و فروش کرده و از سود سالانه آن استفاده کنند. ضمن این که در مدیریت بنگاه‌هایی که مالک آن هستند دخالت کرده و حقوق دولت به سهامداران سهام عدالت در سال آینده منتقل خواهد شد."

طرح توزیع سهام شرکت‌های دولتی را اکبر هاشمی رفسنجانی نامزد انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۴ مطرح کرد اما رقیبش محمود احمدی نژاد بعد از پیروزی در انتخابات، با عنوان طرح سهام عدالت آن را در قالبی دیگر اجرا کرد.

این طرح بخشی از برنامه خصوصی سازی شرکت‌های دولتی است که در سال‌های گذشته به دلیل واگذاری بخش عمده‌ای از شرکت‌ها به نهادها و سازمان‌های عمومی و شبه دولتی با حرف و حدیث‌های فراوانی مواجه بوده است.

با وجود انتقادهایی که دولت حسن روحانی به نحوه خصوصی سازی داشته است، علی طیب نیا وزیر اقتصاد، سهام عدالت را "گامی بزرگ در جهت گسترش مالکیت عمومی و توزیع عادلانه ثروت و درآمد" توصیف کرده و گفته "این اتفاق نشانه اهتمام نظام جمهوری اسلامی به گسترش عدالت و بهبود زندگی طبقات کم درآمد و افزایش مشارکت و توسعه مالکیت عمومی مردم است."

تعداد مشمولان سهام عدالت تا پیش از دولت آقای روحانی حدود ۴۳ میلیون نفر بود که هفت میلیون نفر از کارگران ساختمانی و خانواده‌های آنها در این مدت به فهرست مشمولان سهام عدالت اضافه شدند و تعداد مشمولان سهام عدالت به بیشتر از ۴۹ میلیون نفر رسید.

بنابر گزارش سازمان خصوصی سازی، مجموع سود شرکت‌های سهام عدالت تا شهریور سال ۱۳۹۲ یعنی زمانی که دولت آقای روحانی فعالیتش را شروع کرد بیش از شش هزار و ۱۲۰ میلیارد تومان بوده است و نزدیک به ۱۹ هزار میلیارد تومان هم در دولت روحانی به عنوان سود سهام عدالت به خزانه واریز شده است.

در زمان انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ دولت محمود احمدی نژاد مبالغی به عنوان سود سهام عدالت بین گروهی از سهامداران توزیع کرد که گزارشها نشان می‌دهد این رقم یک هزار ۳۰۰ میلیارد تومان بوده است.

توزیع سود سهام عدالت از سوی دولت آقای احمدی نژاد اقدام تبلیغاتی و غیر قانونی اعلام شد و مجلس جلوی توزیع بیشتر سهام را گرفت چون معتقد بود بنابر قانون تا ده سال نباید هیچ سودی بین سهامداران توزیع می‌شد.

اکنون با گذشت نزدیک به یازده سال، سازمان خصوصی سازی می‌گوید کار سهام عدالت تقریبا پایان یافته است و به گفته معاون اول رئیس جمهور "سال آینده سال جشن مالکیت مردم بر بخشی از دارایی‌های دولت" خواهد بود.