گزارش تحقیقی دولت کانادا: 'مسئولیت کامل' سقوط هواپیمای اوکراینی با ایران است

دولت کانادا روز پنجشنبه در گزارشی گفته شواهدی نیافته است که سرنگونی هواپیمای اوکراینی در ماه ژانویه ۲۰۲۰ بر فراز تهران "از پیش برنامه ریزی شده بود" اما می افزاید که "مسئولیت کامل آن با ایران است."

تیمی از محققان پزشکی قانونی کانادا که مسئول معاینه کلیه اطلاعات موجود، از جمله اطلاعات محرمانه، درباره سرنگونی این هواپیما بود گفت "شواهدی نیافته است که مقام های ایرانی دستور شلیک به این هواپیما را داده بودند یا از پیش برنامه ریزی شده بود."

این تیم در گزارش خود می افزاید: "این به هیچ وجه ایران را از مسئولیت مرگ ۱۷۶ انسان بی گناه مبری نمی کند."

پیشتر شبکه سی‌بی‌سی کانادا جزییاتی از این گزارش را منتشر کرده بود.

انجمن خانواده‌های جانباختگان پرواز پی اس ۷۵۲ در بیانیه ای از انتشار گزارش تیم تحقیقات کانادا استقبال کرده است اما به دلیل عدم دسترسی کارشناسان به شاهدان و اسناد در ایران آن را ناکافی می داند.

پرواز شماره پی اس ۷۵۲ خطوط بین المللی اوکراین در روز ۸ ژانویه ۲۰۲۰ بعد از برخاستن از فرودگاه "امام خمینی" در تهران در اثر اصابت دو موشک ساقط شد. کلیه ۱۷۶ سرنشین آن کشته شدند. حدود ۱۳۸ نفر از سرنشینان هواپیما به کانادا مرتبط بودند. همچنین شهروندان اوکراین، بریتانیا، افغانستان و سوئد در آن کشته شدند.

ایران - که به کارشکنی در مسیر تحقیقات مستقل متهم است - گفته که این هواپیما را با نیروی متخاصم اشتباه گرفته بود.

کانادا روز پنجشنبه گفت که مسئولیت این سرنگونی به عهده "مقام های غیرنظامی و نظامی ایران است."

دولت کانادا در این گزارش می گوید که هرچند اپراتور یک واحد ضدهوایی "احتمالا به تنهایی تصمیم به پرتاب موشک ها گرفته بود"، اما تحقیقات هشت ماهه پزشکی قانونی نتیجه گیری می کند که اگر به خاطر "بی لیاقتی، بی مبالاتی، و بی ملاحظگی عمدی مقام های ایرانی برای جان انسان ها" نبود این اتفاق نمی افتاد.

مارک گارنو وزیر خارجه کانادا گفت: "ایران به هیچ وجه مبری نمی شود. ایران مسئولیت کامل آنچه اتفاق افتاده را به عهده دارد."

این گزارش دریافت که هرچند سامانه های ضدهوایی ایران در حال آماده باش کامل بودند، مقام ها آسمان را به روی پروازها نبستند و خطوط هوایی که پرواز داشتند را مطلع نکردند."

لینک های بیرونی:

آقای گارنو گفت که اپراتور موشک "یک رشته تصمیم های به شدت معیوب گرفت که می شد و باید از آنها پرهیز می شد."

این گزارش می گوید که به شواهد، محل سقوط و شاهدان عینی دسترسی نداشته است و مقام های کانادایی خواستار "توضیح جامع و صادقانه رژیم ایران" شدند.

سازمان هواپیمایی کشوری ایران در گزارشی در ماه مارس گفت یک اپراتور دفاع ضد هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هواپیما را "به اشتباه" نیروی متخاصم شناسایی و بدون اجازه فرماندهان موشک ها را شلیک کرده است.

آقای گارنو روز چهارشنبه گفت که گزارش ایران دارای "حفره های بزرگ" است و "همه تقصیرها را به گردن افراد دون پایه در ساختار فرماندهی می اندازد."

اما او اذعان کرد که تیم پزشکی قانونی دولت کانادا بر گزارش سازمان هواپیمایی کشوری ایران تکیه کرده و نتوانسته نتایجی متفاوت از گزارش رسمی ایران دایر بر "خطای انسانی" بیابد.

دولت آقای ترودو به دنبال دریافت غرامت از ایران برای خانواده های کشته شدگان است.

'مسئولیت کامل'

مارک گارنو وزیر خارجه کانادا روز پنجشنبه در کنفرانسی خبری گفت ایران "کاملا مسئول این حادثه به دلیل مجموعه ای از ناکارآمدی ها، فقدان پاسخگویی، گسست کامل زنجیره فرماندهی و سیستم کنترل، ناکامی کامل در زمینه ارزیابی خطر، ناکامی کامل برای بستن آسمان به روی پروازها و بی اطلاع گذاشتن غیرمسئولانه هواپیما از خطر پرواز به دلیل وجود سکوهای موشکی مستقر شده در اطراف فرودگاه است."

درست پیش از سرنگونی این هواپیما با موشک های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ایران یک پایگاه عراقی مورد استفاده نیروهای آمریکایی را در پاسخ به قتل پنج روز پیش قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس سپاه، موشک باران کرده بود.

دادگاه عالی آنتاریو در کانادا در ماه مه نتیجه گیری کرده بود که شلیک به پرواز "پی اس ۷۵۲" اوکراین توسط ایران یک اقدام عمدی و براساس قوانین کیفری اقدام تروریستی بود. وزارت خارجه ایران آن رای را "فاقد مبنا" خواند.

آقای گارنو روز پنجشنبه گفت: "این گزارش بی مبالاتی، بی لیاقتی و بی ملاحظگی عمدی نسبت به جان انسان ها از سوی مقام ها (ایرانی) را به نمایش می گذارد".

او به صاف کردن محل سقوط هواپیما با بولدوزر به دستور مقام های ایرانی برای سرپوش گذاشتن بر این اقدام و همچنین "ارائه روایتی گمراه کننده و سطحی از رویدادها" اشاره کرد.

او اضافه کرد: "واقعیت روشن است، ایران مسئول مرگ ۱۷۶ انسان بی گناه است."

همزمان بوریس جانسون نخست وزیر بریتانیا در توییتی نوشته است: "سرنگونی پرواز پی اس ۷۵۲ خطوط هوایی بین المللی اوکراین یک تراژدی قابل پیشگیری بود و ایران باید بابت آن پاسخگو باشد. من به همکاری با جاستین ترودو و سایرین برای اطمینان از عدالت برای همه کسانی که کشته شدند متعهد هستم."

به گزارش سی بی سی جاستین ترودو، نخست وزیر کانادا، تهدید کرده که ایران را به دادگاه لاهه خواهد برد و گفته مقام‌های ارشد نمی‌توانند پشت چند مقام پایین‌رتبه پنهان شوند.

با گذشت بیش از یک سال از این فاجعه مقام‌های ایرانی چند نفر را به "بی‌احتیاطی و بی‌مبالاتی و عدم رعایت نظامات و مقررات" متهم کرده‌اند که تنها یکی از آنها در بازداشت بوده است.

در مقابل ۲۷ نفر از معترضان به سرنگونی آن هواپیما و سوگواران قربانیان در مجموع به بیش از ۴۱ سال زندان و چند نفر هم به تحمل شلاق محکوم شده‌اند.

گزارش دولت کانادا مقام‌های نظامی و غیرنظامی ایران را متهم کرده که با مجموعه‌ای اقدامات و قصورها "خطرهای موقعیت را دست کم گرفتند" و بعد از رویداد هم نتوانسته‌اند "توضیح معتبری از چرایی و چگونگی" آنچه بدهند که یک "خطای انسانی" می‌دانند.

گزارش هیات تحقیق کانادا می‌گوید تنها ایران است که به محل حادثه و شاهدان دسترسی دارد و مسئولیت شفافیت در این زمینه با ایران است.

سی‌بی‌سی می‌گوید که در این گزارش جاستین ترودو، نخست وزیر پیامی برای خانواده‌های قربانیان نوشته که در آن گفته دولت کانادا همه گزینه‌های ممکن را برای تحقق عدالت پیگیری می‌کند و حتی ممکن است پرونده را به دادگاه لاهه ببرد.

آقای ترودو گفته این گزارش "نشان می‌دهد که روایت رسمی ایران از وقایع غیرصادقانه، گمراه‌کننده و سطحی بوده و عوامل مهمی را نادیده گرفته است."

نخست وزیر کانادا گفته "مقام‌های ارشد رژیم تصمیماتی گرفتند که به این فاجعه منجر شد، جهان نباید به آنها اجازه دهد که با مصونیت پشت چند فرد پایین‌رتبه پنهان شوند."

در ۱۸ دی ۱۳۹۸ یک هواپیمای مسافربری اوکراینی، که بسیاری از سرنشینان آن راهی کانادا بودند، با موشک‌های سپاه پاسداران سرنگون شد. مقام‌های ایرانی، که چند ساعت قبل از آن با اطلاع قبلی به نیروهای آمریکا به یک پایگاهشان در عراق حمله موشکی کرده بودند این حمله بدون تلفات جانی را جشن گرفتند و تا سه روز به دروغ "نقص فنی" را دلیل سقوط هواپیما عنوان کردند.

بیانیه انجمن خانواده‌های جانباختگان

انجمن خانوده های جانباختگان در بیانیه ای که عصر پنجشنبه منتشر شد می نویسد: "تصمیم کانادا در انجام تحقیقات و بررسی قدم مهمی است اما کافی نیست و نمی‌تواند در بررسی وقایعی که در هجدهم دی ماه رخ داده است به جمع‌بندی نهایی برسد. گزارش به روشنی بیان می‌کند که کارشناسان به شاهدین و اسناد دسترسی نداشته‌اند."

"دولت کانادا می‌بایست تلاش کند عوامل این جنایت محاکمه شوند و عدالت برای جانباختگان و خانواده‌های آن‌ها به اجرا درآید."

با این حال این انجمن می گوید: "گزارش مزبور عدم توجه رژیم جمهوری اسلامی را نسبت به جان انسان‌ها، قصور در بیان واقعیت‌ها، ناتوانی در اجرای عدالت و سرکوب خانواده‌های جانباختگان آشکار می‌کند."

این بیانیه از تعهد کانادا "در پیگیری حقایق و عدالت، از جمله امکان ارجاع پرونده به دیوان بین‌المللی دادگستری و فراخوان بین‌المللی برای پیگرد جمهوری اسلامی نسبت به رفتاری که به قتل عامدانه‌ی عزیزان ما منجر شده است، دلگرم است."

این انجمن با اشاره به سطوح عالی تصمیم گیری در حکومت ایران می نویسد: "آن‌ها عمدا آسمان ایران را در زمان حمله و درگیری‌ نظامی باز نگه داشتند و احتمالا از مسافرین پرواز PS۷۵۲ و پروازهای پیش از آن به عنوان سپر انسانی استفاده کرده‌اند. شواهد و سوالات موجود همچنان بیانگر عامدانه بودن سرنگونی هواپیمای اوکراینی PS۷۵۲ است. این مسوولیت جمهوری اسلامی‌ست که برای اثبات غیرعمدی بودن این جنایت همه‌‎ اطلاعات لازم را به طور شفاف منتشر کند."

در جای دیگری از این بیانیه آمده است: …" اگر مذاکرات با جمهوری اسلامی ایران به نتیجه‌ی قابل قبول برای کانادا از جانب خانواده‌ها منجر نشود ما با تمام امکانات موجود از جمله رجوع به دیوان بین‌المللی دادگستری پیگیر خواهیم بود."