سازمان هواپیمایی کشوری ایران: هواپیمای ساقط شده اوکراینی مجوز پرواز از پدافند نظامی داشت

"گزارش پیشرفت تحقیقات بررسی سانحه هواپیمای اوکراینی" که توسط سازمان هواپیمایی کشوری ایران منتشر شده، حاکی از آن است که سیستم پدافند سپاه پاسداران با وجود صدور مجوز پرواز برای هواپیمای اوکراینی اقدام به سرنگون کردن آن به عنوان "هدف متخاصم" کرده.

بر اساس این گزارش، کاربر سامانه موشکی سپاه موفق به تماس با "مرکز هماهنگی مربوطه" نشده و بدون داشتن اجازه شلیک، اقدام به ساقط کردن هواپیمای مسافربری کرده است.

براساس این گزارش که دیروز منتشر شده، در بامداد حادثه "با توجه به تغییر در سطح آمادگی پدافند هوایی کشور، بخش نظامی به بخش غیرنظامی کنترل فضای کشور اطلاع می‌دهد که تنها پروازهایی مجاز به برخاست از باند فرودگاه‌ها هستند که از قبل توسط شبکه پدافند شناسایی شده و مجوز پرواز آنها توسط شبکه صادر شده باشد".

در ادامه این گزارش آمده است که در ساعت ۵ و ۵۳ دقیقه بامداد چهارشنبه ۱۸ دی ماه ۱۳۹۸ "درخواست پرواز هواپیمای اوکراینی به مرکز هماهنگی شبکه پدافند ارائه شده و مرکز داده و مرکز هماهنگی پدافند این مجوز را صادر می‌نماید".

سازمان هواپیمایی کشوری در بند هفت این گزارش نوشته است: "در یکی از سامانه‌های دفاع هوایی تهران، پس از جابجایی سامانه که منجر به تغییر مکان جغرافیایی و سمت سامانه شده بود، فرآیند تنظیم مجدد راستای شمال سیستم در اثر خطای انسانی و اجرا نکردن مراحل الزامی بعد از جابجایی فراموش می‌شود".

در ادامه این گزارش آمده است که عدم تنظیم مجدد سامانه پدافند موشکی موجب بروز "یک مخاطره" از دید نویسندگان آن شده که "البته در صورت اجرا و پیاده شدن سایر تمهیدات پیش‌بینی شده، می‌توانست کنترل شود."

این گزارش می‌افزاید که "کاربر سامانه دفاع هوایی به تجزیه و تحلیل اطلاعات قابل مشاهده می‌پردازد و این هدف را به عنوان یک هدف متخاصم شناسایی می‌کند" و "مشخصات هدف شناسایی شده را در ساعت ۲۱:۱۴:۰۶ بر روی بستر ارتباطی به مرکز هماهنگی مربوطه اعلام نمود".

سازمان هواپیمایی کشوری ایران نوشته است که "اطلاعات ثبت شده نشان می‌دهد که پیام سامانه دفاعی با مرکز هماهنگی مبادله نشده است" و "در ساعت ۴۱:۱۴:۰۶ کاربر سامانه دفاع هوایی، بدون دریافت پاسخ از مرکز هماهنگی، یک فروند موشک به سمت هدف متخاصمی که شناسایی کرده بود شلیک نمود".

براساس تحقیقات این نهاد دولتی: "مطابق دستورالعمل‌های مربوطه در صورتی که سامانه دفاعی موفق به برقراری ارتباط با مرکز هماهنگی نبوده و فرمان شلیک را دریافت نکرده باشد، مجاز به شلیک نبوده است. این تمهید نیز به عنوان یک لایه مراقبتی دیگر پیش‌بینی شده بود که رعایت نگردید. حلقه چهارم رویدادها که منجر به شلیک موشک شد در این مرحله شکل گرفته است".

بوئینگ ۷۳۷ شرکت هواپیمایی اوکراین در نخستین ساعات بامداد ۱۸ دی ماه ۱۳۹۸، دقایقی پس از برخاستن از فرودگاه امام خمینی تهران هدف دو موشک قرار گرفت و سقوط کرد و همه ۱۷۶ سرنشین آن جان باختند.

پرواز تهران-کی‌یف علاوه بر شهروندان عمدتا ایرانی حامل ۵۷ کانادایی، ۱۱ اوکراینی، ۱۷ سوئدی، چهار افغان و چهار بریتانیایی بود.

اخیرا بی‌بی‌سی فارسی به یک فایل صوتی دست پیدا کرد که نشان می‌دهد از همان ساعات اولیه سرنگون شدن هواپیمای مسافربری اوکراینی، مقام‌های هواپیمایی کشوری ایران در تماس با سپاه پاسداران، دریافته بودند که یک حمله موشکی انجام شده اما "به دلیل مسائل امنیتی" دستور داشتند چیزی نگویند.

در این فایل صوتی حسن رضایی‌فر، مدیرکل وقت دفتر بررسی سوانح سازمان هواپیمایی ایران، در خلال یک مکالمه تلفنی می‌گوید او در ساعت ۶:۳۰ دقیقه صبح از سقوط هواپیمای شرکت هوایی اوکراین خبردار می‌شود و بلافاصله در ساعت ۶:۳۵ دقیقه صبح با مسئولان سپاه پاسداران تماس می‌گیرد و از فرمانده هوا-فضای سپاه می‌پرسد که آیا "عملیات موشکی" به وقوع پیوسته یا خیر؟

آقای رضایی‌فر در این مکالمه تلفنی می‌گوید از این فرمانده سپاه پاسخ شنیده که عملیات موشکی روی داده اما به دلایل امنیتی اطلاع‌رسانی نشده است.

در این بخش از فایل صوتی که درباره "عملیات موشکی" صحبت می‌شود، به طور صریح به هواپیمای اوکراینی اشاره نشده است.

اما از آنجا که "عملیات موشکی" ایران به پایگاه‌های آمریکایی در عراق چند ساعت قبل از این مکالمه انجام و درباره آن خبررسانی شده بود، به نظر می‌آید که این مکالمه به برخورد موشک به هواپیمای اوکراینی اشاره دارد.

پیش از این هم شبکه سی‌بی‌سی کانادا گزارش داد که به یک فایل صوتی ۹۰ دقیقه‌ای دست یافته که در آن حسن رضایی‌فر، مدیرکل دفتر بررسی سوانح و حوادث سازمان هواپیمایی ایران گفته علت مسدود اعلام نکردن آسمان ایران در شب حمله موشکی سپاه به پایگاه‌های عراقی، میزبان نیروهای آمریکایی، این بوده که چنین کاری نقشه این حملات را برملا می‌کرده است.

سی‌بی‌سی همچنین گزارش کرد که به بازماندگان قربانیان این واقعه در بریتانیا طی ایمیلی خبر داده شده‌ که آقای رضایی‌فر از ریاست تیم تحقیقاتی ایران درباره علل ساقط کردن پرواز ۷۵۲ کنار گذاشته شده است.