حملات موشکی ایران به پایگاه‌های محل استقرار آمریکا در عراق از نگاه خبرنگاران بی‌بی‌سی

‌از ساعات نخستین روز چهارشنبه که سپاه پاسداران در واکنش به کشته شدن قاسم سلیمانی، دو پایگاه نظامی در عراق را که محل استقرار نیروهای آمریکایی است، موشک‌باران کرده است، کارشناسان تحلیل‌های متفاوتی درباره این اقدام ایران و پاسخ احتمالی آمریکا ارائه داده‌اند. ‌‌در این مطلب نگاهی می‌اندازیم به تحلیل‌های خبرنگاران و سردبیران بی‌بی‌سی از تحولات اخیر.

فرانک گاردنر، خبرنگار امور امنیتی بی‌بی‌سی:

هدف نهایی ایران این است که نیروهای آمریکایی را از خاورمیانه خارج کند. بنابراین به نظر نمی‌‌رسد که این پایان بحران باشد.

ادبیات دو طرف تا کنون تحریک کننده بوده است. ترامپ که در توییتش گفته بود "همه چیز خوب است" ، ممکن است باعث شود که ایران دوباره حمله کند. در مقابل، صحبت‌های رهبر ایران که حملات ایران را "سیلی به صورت آمریکا " توصیف کرده بود، هم می‌تواند آمریکا را وادار به واکنش کند.

شاید اگر بخواهیم تحلیلی نه چندان پیچیده ارائه دهیم بتوانیم هدف ایران را از واکنش به کشته شدن قاسم سلیمانی به دو قسمت تقسیم کنیم: پاسخ به غرور ملی و کسب مزیت استراتژیک در منطقه.

باید انتظار داشته باشیم که فشار ایران برای وادار کردن خروج نیروهای آمریکایی از منطقه ادامه داشته باشد.

نفیسه کوهنورد، بی‌بی‌سی:

بعد از سخنان دونالد ترامپ، نیروهاى آمریکایى در عراق هم بعد از چند شبانه روز پر فشار نفس راحتى کشیدند. این نیروها و سایر نیروهاى ائتلاف از زمان کشته شدن قاسم سلیمانى در شرایط اضطرارى با تدابیر امنیتى فوق‌العاده به سر مى بردند و آنطور که بعضى منابع رسمى آمریکایى به ما گفتند در این روزها نه تنها هر لحظه نگران حمله موشکى یا خمپاره‌اى شبانه و ناگهانى به پایگاه‌هایشان بودند که خود را در وضع آماده باش براى ماموریتى کاملا متفاوت مى‌دیدند.

ماموریتى که ربطى به دلیل بودنشان در عراق یعنى جنگ با داعش و آموزش سربازان عراقى نداشت. بلکه براى مقابله با همسایه کشور میزبان بود. اما ظاهرا حمله موشکى نه چندان غافلگیر کننده "انتقام جویانه"ایران و حرف‌هاى آقاى ترامپ این دغدغه ها را براى مدتى دست کم کمرنگ‌تر کرد.

علاوه بر اینکه با این جمله "داعش دشمن مشترک ایران و آمریکاست" مى تواند چراغ سبزى به نیروهاى ائتلاف به فرماندهى آمریکا باشد که حالا دیگر مى‌توانند برگردند سر همان ماموریتى که بخاطرش از آنطرف اقیانوس و کشورهاى دور و نزدیک و کوچک و بزرگ به عراق فرستاده شده‌اند.‌

‌ژیار گل، بی‌بی‌سی:

پس از حمله موشکی، ایران می‎گوید پای نیروهای آمریکایی را از منطقه قطع خواهد کرد. اما رهبران کرد عراق رای پارلمان عراق را که در کنترل شیعه‌ها است، مبنی بر خروج آمریکایی‌ها از عراق، یکطرفه خوانده‌اند. ‌

بخشی از نیروهای آمریکایی در مناطق کردنشین مستقر هستند. کردها خواهان باقی ماندن آنها هستند.

اگر آمریکا به آنها تضمین حمایت دهد، ممکن است کردها نیروهای آمریکایی را به مناطق کنترل خود دعوت کنند. این می تواند تنش بین اربیل یا بغداد و تهران را تشدید کند.

مهرداد فرهمند، بی‌بی‌سی:

در رویارویی اخیر ایران و امریکا، عراق بود که قربانی شد. عنصر تحقیر شده حاکمیت که رکن هر ملتی است، دیشب در عراق زخمی دیگر خورد.

دیگر کشورهای منطقه را هم هراس از قربانی شدن فراگرفت. این هراس را دیشب پس از حمله موشکی ایران به پایگاه عین الاسد می شد به وضوح در رسانه‌ها و شبکه های اجتماعی دید.

حتی در اردن ندای دعا و ابراز وحشت به پاخاسته بود و خود را از قربانیان بعدی می دیدند، چرا که ارتش آمریکا قرارگاه کوچکی هم در این کشور دارد.

سکوت حاکمان و سیاستمداران حاشیه خلیج فارس پس از کشته شدن قاسم سلیمانی نیز گویای همین هراس است، بویژه که آنها بیش از همه در هر جنگ احتمالی آسیب پذیرند.‌

کیوان حسینی، بی‌بی‌سی:

هر قدر که پیش‌بینی‌اش دشوار بود، اما بحران بین‌المللی کشته شدن قاسم سلیمانی در نهایت در یک پیچ دور از انتظار به یک برگ برنده در دست دونالد ترامپ تبدیل شد. اگر از اینجا مسیر تنش‌زدایی یا حتی یخ‌زدن تنش در وضعیت امروز آغاز شود، دونالد ترامپ مدعی خواهد بود که یکی از "تهدیدهای امنیتی" کشورش را از بین برده و در مقابل هزینه‌ قابل توجهی هم نداده است.

اما برای ایران که در تلاش بود با ابزارهای مختلف به تحریم‌های گسترده و فشار همه‌جانبه اعتراض کند، شرایط فعلی تعریفی ندارند؛ واشنگتن ذره‌ای از کمپین فشار حداکثری عقب‌نشینی نکرده، عملیات "انتقام سخت" نتایج قابل توجه برای حفظ چهره منطقه‌ای رهبران ایران نداشته و چشم‌اندازی هم برای پایان بحران اقتصادی دیده نمی‌شود.

در نهایت وضعیت امروز به معنای پایان تنش یا حتی پایان زد و خوردهای پراکنده نیابتی در هفته‌ها و ماههای آینده نخواهد بود. کاهش تنش تا سطحی که وضعیت به روزهای قبل از بحران اخیر و کشته شدن قاسم سلیمانی بازگردد، به تنش‌زدایی گسترده، میانجیگری‌های بیشتر و عقب‌نشینی قابل توجه هر دو طرف از مواضع سرسختانه و سیاست خارجی تهاجمی‌شان نیاز دارد؛ شرایطی که هنوز چشم‌اندازی برای تحقق آن وجود ندارد.

‌‌جرمی بوئن، سردبیر خاورمیانه بی‌بی‌سی:

به نظر من توییت جواد ظریف، وزیر خارجه ایران، نشان می‌دهد او می‌خواهد واکنش انتقام‌جویانه ایران را به همین‌جا ختم کند.

آقای ظریف می‌خواهد اعلام کند حملات موشکی به پایگاه‌های آمریکا در عراق پاسخ کامل ایران به کشته‌شدن قاسم سلیمانی است. او پیشتر گفته بود که ترور قاسم سلیمانی اقدامی "تروریستی و جنگ‌طلبانه" بوده است.

به نظر من هدف حکومت ایران این است که توپ را به زمین آمریکا بیاندازد. برای اینکه آنها کاملا آگاهند که قدرت نظامی ایران و آمریکا برابر نیست. حکومت ایران می‌خواهد این پیام را منتقل کند: "حالا به آمریکا بستگی دارد که بحران را تشدید کند یا نه."

تا آنجایی که ما خبر داریم حملات ایران به نیروهای آمریکایی آسیبی نرسانده است. اگر این گزارش تغییر نکند، مشاوران دونالد ترامپ شاید به او بگویند: " آقای رئیس جمهور این یک پیروزی برای آمریکاست. " آقای ترامپ هم شاید با خیال راحت بر صندلی بنشیند و بگوید: "تصمیم بی‌نظیری گرفتم." و به دنبال پاسخ حمله ایران نرود.

اما باید تاکید کنم ختم ماجرا به همین جا، به این معنی نیست که تنش گسترده و خطر درگیری بین ایران و آمریکا هم به پایان رسیده. پایان این ماجرا در این مقطع زمانی به هیچ وجه به معنی پایان مشکلات اساسی میان ایران و آمریکا نخواهد بود.

جاناتان مارکوس، خبرنگار حوزه دیپلماتیک و دفاع بی‌بی‌سی:

با توجه به اهمیت قاسم سلیمانی و تبلیغات گسترده‌ای که حکومت ایران به دنبال کشته‌شدن او انجام داد، حملات موشکی ایران به پایگاه‌های آمریکایی‌ها در عراق را می‌توان پاسخی ملایم از سوی ایران برداشت کرد.

به روشنی مشخص است که حملات زمانی انجام شده بود که کمترین تلفات و جراحات را به بار بیاورد. با وجود تنش‌های لفظی که بین ایران و آمریکا رد و بدل می‌شود، هیچ یک از دو کشور نمی‌خواهند وارد جنگ شوند. بنابراین شاید بشود در این مقطع زمانی درگیری را همین‌جا تمام شده حساب کرد.

آیا این پایان عملیات انتقام جویانه ایران است؟ تنها زمان پاسخ را روشن می‌کند. اما دور از ذهن است که انتظار داشته باشیم سیاست ایران تغییر کند. ‌

ایران احتمالا همچنان به دنبال دستیابی به اهدافش در منطقه است از جمله خروج نیروهای آمریکایی از منطقه.

کشتن قاسم سلیمانی موضع آمریکا را در منطقه ضعیف کرده است. اما در واقع حملات موشکی گروه‌های شیعه مورد حمایت ایران به پایگاه‌های آمریکا پیش زمینه این بحران را فراهم کرد. ‌آیا آمریکا تمهیدات بازدارنده‌ای در نظر گرفته است؟ اگر در نه، همین باعث نمی‌شود که ایران حمله را به پایگاه‌های آمریکا را از سر بگیرد؟