دیوان لاهه تاریخ رسیدگی به شکایت ایران علیه تحریم‌های آمریکا را اعلام کرد

دیوان بین المللی دادگستری در لاهه تاریخ رسیدگی به شکایت دولت ایران علیه دولت آمریکا به خاطر از سرگیری تحریم‌های هسته‌ای را اعلام کرده است.

بر اساس اطلاعیه مطبوعاتی دیوان لاهه، روزهای ٢٧ تا ٣٠ اوت (٥ تا ٨ شهریور) برای تشکیل جلسه رسیدگی به شکایت ایران تعیین شده است. شکایت ایران روز ١٦ ژوئیه - یازده روز پیش - به دبیرخانه دیوان تسلیم شد و دبیرخانه هم دریافت آن را روز ١٧ ژوئیه تایید کرد.

در اطلاعیه مطبوعاتی دیوان لاهه آمده است که دولت جمهوری اسلامی ایران در شکایت خود علیه دولت ایالات متحده به "عهدنامه مودت و روابط اقتصادی و حقوق کنسولی" بین ایران و آمریکا استناد کرده که در سال ١٩٥٥ میلادی (١٣٣٤شمسی) بین دو دولت منعقد شد.

دیوان لاهه گفته است که قاضی احمد یوسف، رئیس دیوان، روز ٢٣ ژوئیه موضوع شکایت ایران از آمریکا را به آگاهی وزیر امور خارجه ایالات متحده رساند. او در نامه خود به وزیر خارجه آمریکا "بند ٤ ماده ٧٤" مقررات دیوان را یادآور شد که براساس آن، از طرف‌های دعوا خواسته شده است تا زمان برگزاری جلسه رسیدگی، به نحوی عمل کنند که رای را بلااثر نکند.

به همین دلیل هم در پی ارسال نامه رئیس دیوان بین المللی دادگستری به وزیر خارجه آمریکا، منابع دولتی ایران گفتند که این شرط به معنی آن است که دولت آمریکا باید تا زمان تکمیل دادرسی و صدور رای دادگاه، از اجرای تحریم علیه ایران خودداری ورزد. وزارت خارجه ایالات متحده ضمن تایید دریافت احضاریه برای حضور در دادگاه، به مساله الزام به وضع تحریم‌های هسته‌ای که قرار است مرحله اول آن ده روز دیگر آغاز شود اشاره نکرده است.

+ ایران به 'دخالت وزیر خارجه آمریکا در امور داخلی' خود اعتراض کرد

+ ظریف: ایران به دلیل تحریم‌های آمریکا به دیوان بین‌المللی دادگستری شکایت کرد

+ ترامپ خروج آمریکا از برجام را اعلام کرد

در متن دادخواست ایران که در نوزده صفحه و با امضای محمد حسین زاهدین لباف به عنوان نماینده دولت جمهوری اسلامی به دبیرخانه دیوان تسلیم شده، ایالات متحده متهم شده است که با تصمیم رئیس جمهوری آمریکا در خروج از برجام در ٨ ماه مه سال جاری و بازگرداندن تحریم‌های هسته‌ای، و همچنین اظهارات مقامات آمریکایی در مورد تشدید تحریم که به منزله وضع تحریم‌های دیگر است، "مفاد عهدنامه مودت مورخ سال ١٩٥٥ را نقض کرده و به نقض این پیمان ادامه می دهد."

براین اساس، از دیوان خواسته شده است تا با رسیدگی به این شکایت، رای دهد که ایالات متحده از طریق بازگرداندن تحریم های هسته‌ای، وضع تحریم‌های دیگر و تهدید به برقراری شدیدترین تحریم‌ها علیه ایران، "تعهدات خود" ذیل تعدادی از مواد این عهدنامه را نقض کرده، و آن کشور را ملزم کند که بدون تاخیر، این تحریم‌ها را لغو کند و به تهدیدهای خود در مورد وضع تحریم‌های جدید پایان دهد.

ایران همچنین خواسته است که آمریکا "به طور کامل خسارات وارده به ایران در نتیجه نادیده گرفتن تعهدات بین‌المللی خود را جبران کند" و تعهد دهد که در صدد نادیده گرفته رای دادگاه برنخواهد آمد و در این مورد تضمین‌های لازم را بدهد.

اخیرا سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت که شکایت ایران از ایالات متحده در مورد بازگرداندن تحریم‌های هسته ای براساس نقض تعهدات آن کشور در چارچوب بیانیه الجزایر مورخ ١٩٨١ و عهدنامه مودت بین دو کشور تدوین شده اما شکایت نامه تسلیم شده به دادگاه به عهدنامه استناد کرده است.

"عهدنامه مودت و روابط اقتصادی و حقوق کنسولی بین دولت شاهنشاهی ایران و دول متحده آمریکا" در ٢٣ مرداد سال ١٣٣٤ بین نمایندگان دو کشور امضا شد و همانسال به تصویب مجالس شورای ملی و سنا و بعدا به امضای شاه رسید و جنبه قانونی یافت. هدف از انعقاد این عهدنامه تحکیم مناسبات دوستانه بین دو ملت، گسترش همکاری های بازرگانی و اقتصادی و به نظم و قاعده درآوردن روابط کنسولی عنوان شد.

این عهدنامه مبنای روابط دوستانه و گسترده بین ایران و آمریکا در سال‌های پیش از انقلاب اسلامی را تشکیل می‌داد اما پس از انقلاب، رهبران و مقامات جمهوری اسلامی این روابط را عامل اصلی مشکلات اقتصادی و سیاسی ایران توصیف و خصومت و شعارهای خصمانه علیه ایالات متحده را به عنوان یکی از دستاوردهای اصلی انقلاب اسلامی معرفی کردند. روابط دو کشور پس از تصرف سفارت آمریکا و گروگانگیری دیپلمات‌های آمریکایی قطع شد و هنوز برقرار نشده است.

رهبران جمهوری اسلامی هرگونه ارتباط و مذاکره رسمی و مستقیم با آمریکا، چه رسد دوستی با آن کشور را مردود دانسته و حتی با عادی سازی روابط سیاسی بین دو کشور مخالفت کرده‌اند.

دیوان دادگستری لاهه یکی از ارکان سازمان ملل است و صلاحیت رسیدگی و صدور رای در دو زمینه را دارد. این دادگاه می‌تواند طبق موازین حقوق و قوانین بین المللی، به اختلافات حقوقی که توسط دولت‌ها به آن ارجاع می شود رسیدگی کند و با تقاضای نهادهای سازمان ملل و سایر تشکیلات بین المللی، در مورد مسایل حقوقی نظر مشورتی خود را ابراز دارد. در صورتی که طرف‌های دعوا خود را به اجرای رای دادگاه متعهد اعلام کرده باشند، این رای الزام آور خواهد بود.

در پی اعلام تسلیم شکایت ایران به دیوان بین‌المللی دادگستری، وزارت خارجه آمریکا گفت که این شکایت مبنایی ندارد و آن کشور با حضور در دادگاه، از خود دفاع خواهد کرد.